Ο Γέρος του Μωριά και άλλοι σύγχρονοι ηγέτες στην Πνύκα ……

 Κατά τον ‘Οκτωβρίου 1838 ο στρατηγός Θ. Κολοκοτρώνης, εν ενεργεία σύμβουλος του Βασιλέως, επισκεφθείς το Α΄ Ελληνικόν Γυμνάσιον Αθηνών  ηκροάσθη μίαν και ημίσειαν ώραν τον πεπαιδευμένον γυμνασιάρχην κ. Γεννάδιον παραδίδοντα. Ενθουσιασθείς από την παράδοσιν και από την θέαν τοσούτων μαθητών είπε προς τον Γεννάδιον την επιθυμίαν του να ομιλήση, ει δυνατόν, και ο ίδιος προς τους νέους μαθητάς. Την πρότασίν του αυτήν απεδέχθη ο κ. Γυμνασιάρχης με την μεγαλυτέραν ευχαρίστησην και προσδιόρισε την 10ην ώραν της επιούσης ως ημέρας εορτασίμου. Αλλά το πλήθος των μαθητών και ή στενότης του Γυμνασίου παρεκίνησε τους διδασκάλους να εξέλθωσιν εις την Πνύκα ως μέρος ευρύχωρον και μεμακρυσμένον οπωσούν. Την επαύριον, δυο απεσταλμένοι μαθηταί επροσκάλεσαν από της οικίας του τον στρατηγόν Κολοκοτρώνην εις την Πνύκα. Οι κάτοικοι των Αθηνών ηγνόουν μέχρις εκείνης της στιγμής την περίστασιν ταύτην. Άμα ή φήμη διεδόθη, συνέρρευσε πλήθος διαφόρων επαγγελμάτων και τάξεων άνθρωποι. Ο δε στρατηγός Κολοκοτρώνης, περιτριγυρισμένος και από τους μαθητάς και από τούτους επί του βήματος της Πνυκός οπού και την 7^η Οκτωβρίου 1838 τους ομίλησε.... Εκ της Εφημερίδος Αθηνών «ΑΙΩΝ», της 13^ης Νοεμβρίου 1838

       

 

Ο από της Πνύκας λόγος του Κολοκοτρώνη προς τους μαθητές.

 

"Παιδιά μου!

Εἰς τὸν τόπο τοῦτο, ὁποὺ ἐγὼ πατῶ σήμερα, ἐπάτησαν καὶ ἐδούλευσαν οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι ἦσαν τόσον σοφοί, οἱ ὁποῖοι ἡμᾶς τοὺς σημερινοὺς ἀνθρώπους μάς φαίνονται ὡς θηρία, καὶ δὲν εἶναι ἀξιοὶ νὰ λέγωνται μαθηταί τους.

Ἕνας ἀπὸ τοὺς ἀρχαίους σοφούς, ὁ Πλάτων, εἶπε, “ὅτι ἡ Ἀθήνα ἦν τὸ χρυσοῦν ἄνθος”. Ἡμεῖς ἐγεννηθήκαμε Ἕλληνες, διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς ἐκρατήσαμε τὴν θρησκείαν μας καὶ τὴν ἀγάπην τὴν πατρικήν. Διὰ νὰ φυλάξωμεν τὴν θρησκείαν μας, διὰ νὰ μείωμεν ἐλεύθεροι, ἐκαθήσαμεν εἰς τὰ σπήλαια καὶ εἰς τὰ βουνά, ὄχι εἰς παλάτια.

Τὸ Γυμνάσιο αὐτὸ εἶναι ἡ χρυσῆ μήτρα, ὁποὺ θὰ γεννήσητε τοὺς ἀνθρώπους, τοὺς σοφούς, τοὺς ἀξίους πολίτας, διὰ νὰ κυβερνήσετε τὴν πατρίδα μας.

Ὅταν ἐπιάσαμε τὰ άρματα διὰ τὴν Πατρίδα, δὲν ἐσυλλογισθήκαμε πόσοι εἶναι οἱ Τοῦρκοι, οὔτε ἂν ἐχοῦμε ἀρμάτα, οὔτε ὅτι ἡμεῖς ἤμεθα ὀλίγοι, οὔτε ὅτι δὲν εἴχαμε πολεμοφόδια. Ἀλλὰ μὲ τὸ “Μὲ τοῦ Θεοῦ τὴν δύναμιν” ἐξορμήσαμε, καὶ ὁ Θεός, ὁ Ὕψιστος, μᾶς ἐβοήθησε. Καὶ ἐλευθερώσαμε τὴν πατρίδα μας, καὶ ἐσεῖς τώρα εὑρίσκεσθε εἰς αὐτὴν τὴν ἐλευθερίαν καὶ ἀπολαύετε τὰ ἀγαθά της.

Ἐγὼ περναῶ τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς μου, καὶ βλέπω τὴν πατρίδα μου ἐλευθέραν. Καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι εὐχαριστημένος.

Ἀλλὰ διὰ νὰ στερεώσετε αὐτὴν τὴν ἐλευθερίαν, πρέπει νὰ ἔχετε ὁμόνοια, νὰ ἀγαπᾶτε ὁ ἕνας τὸν ἄλλον, νὰ βοηθᾶτε ὁ ἕνας τὸν ἄλλον, καὶ νὰ εἶσθε ὑπήκοοι εἰς τοὺς νόμους τῆς Πατρίδος καὶ εἰς τὸν Βασιλέα μας.

Προσεύχεσθε εἰς τὸν Θεὸν νὰ σᾶς φωτίζη, νὰ σᾶς δίδη μυαλὸν καὶ φώτισιν, διὰ νὰ μάθετε τὰ γράμματα, διὰ νὰ γίνετε χρήσιμοι εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ εἰς τὴν Πατρίδα.

Ζήτω ὁ Βασιλεύς μας!"

 

Η Πνύκα στην σύγχρονη εποχή....  

 Ενώ στην αρχαιότητα η Πνύκα αποτελούσε το μόνιμο βήμα της Εκκλησίας του Δήμου για κορυφαίους Αθηναίους ρήτορες και πολιτικούς, όπως ο Περικλής, ο Θεμιστοκλής ο Δημοσθένης, στη νεότερη εποχή καθιερώθηκε εκ νέου ως συμβολικός τόπος διεθνών και πολιτικών ομιλιών υψηλού κύρους.

          

Εκτός του Κολοκοτρώνη, οι σύγχρονες ομιλίες ηγετών στην Πνύκα  περιλαμβάνουν λόγους επιφανών πολιτικών όπως του Γάλλου Προέδρου Emmanuel Macron‎‎ τον Σεπτέμβριο του  2017, ο Πρόεδρος της Γαλλίας απευθυνόμενος στη νεολαία και στην Ευρώπη πραγματοποίησε μια εμβληματική ομιλία με φόντο την Ακρόπολη. Ο Macron μάλιστα ξεκίνησε τον λόγο του μιλώντας στα ελληνικά “Εδώ, οι Αθηναίοι επινόησαν τη δημοκρατία...”.

Ο δεύτερος, μετά τον Κολοκοτρώνη  σύγχρονος Έλληνας ήταν ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας το 2017 Αλέξης Τσίπρας εμφανίστηκε μαζί με τον Μακρόν, αλλά και σε μεταγενέστερες πολιτικές/θεματικές  εκδηλώσεις όταν εκφώνησε ομιλίες στον ίδιο χώρο και με φόντο την Ακρόπολη, συνδέοντας τα σύγχρονα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα της Ευρώπης με τις αξίες που εκπροσωπούσε ο χώρος της Πνύκας, αυτές τις ομιλίες του όμως τις έκανε στην Ελληνική γλώσσα και έτσι πέρασαν απαρατήρητες, ενώ αν μιλούσε αγγλικά θα έμεναν αξέχαστες, όπως εκείνη η αλησμόνητη συνάντηση που είχε με τον πρώην Πρόεδρο Bill Clinton στην Νέα Υόρκη τον Σεπτέμβριο του 2015.

Τελευταίος στις 7 Οκτωβρίου 2026, 188 χρόνια ακριβώς μετά τον Κολοκοτρώνη είναι ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio‎‎. Ο Rubio, στην πλέον πολυσυζητημένη ομιλία στην Πνύκα,  λόγο της  ιδεολογικά φορτισμένης ομιλίας του, αναφέρθηκε στις αξίες του Δυτικού πολιτισμού, στη Δημοκρατία και στους ισχυρούς δεσμούς ΗΠΑ-Ελλάδας. Ο λόγος του βέβαια είχε όλες τις κοινοτοπίες ενός Αμερικανού πολιτικού καριέρας και ενώ κατά τα άλλα, φαίνεται πως κατάφερε να ηρεμήσει κάπως τις τρικυμιώδεις σχέσεις μας με την Τουρκία, πανικοβλήθηκε μπροστά στη νέα μεγάλη εθνική μας κρίση, τη σύγκρουση Βίσση - Καρβέλλα,  που ατυχώς ξέσπασε την ώρα που το αεροπλάνο του προσγειωνόταν στα Σπάτα. Καταφανώς εξαντλημένος  μετά την μεγαλειώδη ομιλία του στην Πνύκα, μόλις έμαθε και για την καινούργια εθνική μας κρίσι,  έτρεξε να μπει στο αεροπλάνο του γυρισμού την στιγμή που τα ινδάλματα της χώρας αντί να τα βρίσκουν, πλακώθηκαν στα ασφαλιστικά μέτρα. Φαίνεται πως δεν του είπαν οι άνθρωποι της Αμερικανικής πρεσβείας, προτού μιλήσει στην Πνύκα να συμβουλευθεί τον Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος στις δικές του ομιλίες  είχε αναφερθεί απλά και ξεκούραστα στα “σύγχρονα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα” της Ευρώπης. Είναι βέβαιον ότι ο ηγέτης του Ελληνικού προοδευτικού χώρου, με την μεγάλη κυβερνητική πείρα και την πολιτική του σοφία, θα του έλεγε ότι μπορεί να είναι εύκολο  για έναν Αμερικανό Υπουργό Εξωτερικών να  αντιμετωπίζει κρίσιμα διεθνή θέματα,  όπως τις Ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά στις μεγάλες εθνικές μας κρίσεις,  όπως  η σύγκρουσή Βίσση - Καρβέλλα και μάλιστα μετά από έναν βασανιστικό λόγο στην Πνύκα, η “διπλωματία ακόμα και η Αμερικάνικη έχει τα όριά της”…..

                                                                                              

 

Ένας λόγος με αρχαίο Ελληνικό φόντο για Αμερικανική κατανάλωση …..

 

         

                 

Ο λόγος του Αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών Marco Rubio στην Πνύκα ‎‎  βασίστηκε σε αυτό που οι Αγγλοσάξονες ορίζουν ως "Guided tour", ξενάγηση με  κλασική, τουριστικού τύπου ρητορεία περί κιόνων, λίκνου της δημοκρατίας,  Παρθενώνα, κοινών Δυτικών αξιών και ολίγον από Ρωμαϊκό και Χριστιανικό πολιτισμό.

Για τους Ευρωπαίους που αντιμετωπίζουν σύνθετα και βαθιά υπαρξιακά προβλήματα, όπως ενεργειακή κρίση, τεχνολογικό χάσμα, πόλεμοι στη γειτονιά τους και ειδικότερα για μας τους Έλληνες τέτοιου είδους γενικότητες μοιάζουν με φιλοφρόνηση χαμηλής ουσίας, που αποφεύγει την ουσιαστική αναζήτηση στρατηγικής για την αντιμετώπιση των καθημερινών προκλήσεων, που ορισμένες οφείλονται σε λάθη και παραλείψεις του Προέδρου Trump και της Αμερικάνικης κυβέρνησης.

Από την άλλη, ήταν πολύ εντυπωσιακός για το αμερικανικό κοινό που άλλωστε ήταν και το κλειδί της υπόθεσης. Η ομιλία δεν σχεδιάστηκε για να καλοπιάσει τους Ευρωπαίους ή τους Έλληνες συμμάχους λόγο των προβλημάτων τους από τις σφοδρές οικονομικές επιπτώσεις του πόλεμου με το Ιράν, αλλά σκηνοθετήθηκε προσεκτικά με κινηματογραφικά μάλιστα πλάνα, ως ένα μήνυμα για το εσωτερικό των ΗΠΑ με την πλήρη ατζέντα των Ρεπουμπλικάνων/MAGA, για χρήση τόσο στις ενδιάμεσες εκλογές του προσεχούς Νοεμβρίου όσο και με απώτερο ορίζοντα τις Προεδρικές του 2028. 

                                     

Ο Marco Rubio‎‎  χρησιμοποίησε το εμβληματικό σκηνικό της Πνύκας με φόντο την Ακρόπολη για να προβάλει τον εαυτό του ως έναν μετρημένο και ιδεολογικό θεματοφύλακα του Δυτικού κόσμου, δένοντας την αμερικανική συντηρητική ταυτότητα με τις αρχέγονες ρίζες της Αρχαίας Ελλάδος.

Ήταν μια καθαρά επικοινωνιακή κίνηση, υψηλής πάντως αισθητικής αξίας,  απευθυνόμενη καθαρά στα αμερικανικά ΜΜΕ όπως : Bloomberg, Washington Post, New York Times, The Wall Street Jounrnal, USA Today, Fox News, ABC, CBS, NBC, ώστε να καταγραφεί ο Marco Rubio‎‎  ως ένας πολιτικός με διεθνές εκτόπισμα και άρα ιδανικός για υποψήφιος Πρόεδρος των ΗΠΑ το 2028.

 Υ.Γ : Προς επίρρωση ότι ο λόγος του Rubio στην Πνύκα έγινε αποκλειστικά για χρήση του στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου και την ανέλιξη του, ως υποψηφίου Προέδρου για το 2028, είναι ότι ενώ με τους Ευρωπαίους θέλησε να γεφυρώσει τον παραδοσιακό Αμερικανικό πατριωτισμό με τις Αρχαιοελληνικές, Ρωμαϊκές και Χριστιανικές πολιτισμικές αξίες, απευθυνόμενος στο Αμερικανικό κοινό τα παραλείπει όλα αυτά και  δηλώνει με αυστηρότητα, ότι οι ΗΠΑ ηγούνται ενός Δυτικού κόσμου που πρέπει όμως να "ξυπνήσει από τον λήθαργό του"..........

                                                                                                 

                                                                                                   

 

Οι μεγάλοι πνευματικοί σταθμοί της ανθρωπότητας .................

 

Ι. Η Γραφή από την 4η χιλιετία π.Χ, είναι ένα σύστημα οπτικής αναπαράστασης της ανθρώπινης γλώσσας, το οποίο χρησιμοποιεί σύμβολα, όπως γράμματα, ιδεογράμματα  χαραγμένα, τυπωμένα ή γραμμένα σε μια επιφάνεια.

ΙΙ. Η Τυπογραφία από τον 15^ο αιώνα, είναι η τεχνική και η μέθοδος αναπαραγωγής κειμένων και εικόνων με τη χρήση κινητών ή σταθερών τυπογραφικών στοιχείων.

ΙΙΙ. Τεχνητή Νοημοσύνη  είναι η αντίστοιχη ικανότητα των μηχανών με την φυσική νοημοσύνη του ανθρώπου, αν βέβαια καταφέρουν να μιμηθούν τον τρόπο σκέψης του και είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που καλείται να αντιμετωπίσει η ανθρωπότητα τον 21^ο αιώνα, μετά  τη Γραφή την 4η χιλιετία π.Χ  και τη Τυπογραφία τον 15^ο  αιώνα.

        ,

                  

Ι. Γραφή.

Από το έργο του Πλάτωνα “Φαίδρος” (274c - 275b) : που διαδραματίζεται στην Αττική σε ένα σημείο της όχθης του Ιλισού, κάτω από ένα πανύψηλο πλατάνι, όπου φέρεται ο Σωκράτης να συζητεί με τον νεαρό μαθητή του Φαίδρο, σχετικά με την ανησυχία του, ότι η εφεύρεση της γραφής θα κατέστρεφε την ανθρώπινη μνήμη, κάνοντας τους ανθρώπους να βασίζονται σε εξωτερικά σημάδια αντί για τη δική τους εσωτερική σκέψη

ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Άκουσα λοιπόν πως κοντά στη Ναύκρατη της Αιγύπτου υπήρχε ένας από τους παλιούς θεούς της χώρας, εκείνος ο θεός του οποίου το ιερό πουλί είναι η ίβιδα, ενώ το όνομα του ίδιου ήταν Θεύθ. Αυτός λοιπόν πρώτος ανακάλυψε τους αριθμούς, το λογισμό, τη γεωμετρία και την αστρονομία, και επιπλέον τα παιχνίδια με τα ζάρια και τους πεσσούς, και πάνω απ’ όλα τα γράμματα και τη γραφή και ο Σωκράτης εξηγεί στον Φαίδρο το μεγαλύτερο ελάττωμα του γραπτού λόγου είναι ότι μοιάζει με τη ζωγραφική.

·        Αν ρωτήσεις έναν πίνακα ζωγραφικής κάτι, εκείνος σιωπά μεγαλοπρεπώς. Το ίδιο και ένα γραπτό κείμενο: αν το αμφισβητήσεις ή του ζητήσεις διευκρινίσεις, δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του, ούτε να προσαρμοστεί στον συνομιλητή του.

·        Αντίθετα, ο ζωντανός, προφορικός και διαλεκτικός λόγος είναι αυτός που "με γνώση μέσα στην ψυχή", μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του και ξέρει πότε πρέπει να μιλά και πότε να σιωπά.

Συμπέρασμα

Ο Πλάτων (δια του Σωκράτη) δεν καταδικάζει εντελώς τη γραφή αναγνωρίζει ότι είναι χρήσιμη ως “υπόμνηση” (βοήθημα) για τα γηρατειά ή ως ένα ωραίο "παιχνίδι", θεωρεί όμως ότι η πραγματική γνώση χτίζεται αποκλειστικά μέσω της ζωντανής φιλοσοφικής συζήτησης, της διαλεκτικής.

             

ΙΙ. Τυπογραφία

Η εφεύρεση της τυπογραφίας με κινητά τυπογραφικά στοιχεία από τον Johannes Gutenberg γύρω στο 1440 υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες τομείς στην παγκόσμια ιστορία. Μετέτρεψε τη γνώση από προνόμιο των λίγων σε κοινωνικό αγαθό και αναδιαμόρφωσε ριζικά την ευρωπαϊκή κοινωνία.

1. Επιπτώσεις στην Καθολική Εκκλησία

• Απώλεια του μονοπωλίου της γνώσης: Για αιώνες, οι μοναχοί αντέγραφαν τα βιβλία με το χέρι, δίνοντας στην Εκκλησία τον απόλυτο έλεγχο του τι διαβάζεται και τι διδάσκεται. Η τυπογραφία έσπασε αυτό το μονοπώλιο.
• Αδυναμία ελέγχου της πληροφορίας: Παρά την καθιέρωση, μετά την εφεύρεση της τυπογραφίας, του Index Librorum Prohibitorum (Καταλόγου Απαγορευμένων Βιβλίων), η Εκκλησία δεν μπορούσε πλέον να περιορίσει αποτελεσματικά τη διάδοση αιρετικών ιδεών.

2. Στην εδραίωση του Προτεσταντισμού.

• Το όχημα της Μεταρρύθμισης: Ο Μαρτίνος Λούθηρος χαρακτήρισε την τυπογραφία ως "το ύψιστο και κορυφαίο δώρο του Θεού, μέσω του οποίου προάγεται η υπόθεση του Ευαγγελίου".
• Διάδοση των Θέσεων του Λουθήρου και της Βίβλου: Χωρίς την τυπογραφία, οι 95 Θέσεις του Λούθηρου το 1517,  θα είχαν μείνει τοπικό συμβάν μιας πόλης της Γερμανίας, ένα ζήτημα της  Βιτεμβέργης. Αντίθετα, τυπώθηκαν και διαδόθηκαν αστραπιαία σε όλη την Ευρώπη. Επιπλέον, η μετάφραση της Βίβλου στις εθνικές γλώσσες, όπως λχ στα γερμανικά από τον Λούθηρο,  επέτρεψε στον απλό κόσμο να τη διαβάζει απευθείας, αμφισβητώντας την αυθεντία ερμηνείας του Πάπα και του κλήρου.

3. Στη Φιλοσοφία

• Άνθηση του Ανθρωπισμού και της Αναγέννησης: Η αναπαραγωγή αρχαίων ελληνικών και λατινικών κειμένων του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη, του Κικέρωνα και άλλων,  έγινε μαζική. Οι φιλόσοφοι μπόρεσαν να συγκρίνουν διαφορετικές πηγές, να έρθουν σε επαφή με πρωτότυπες ιδέες και να αναπτύξουν την κριτική τους σκέψη.
• Τυποποίηση της σκέψης: Η γνώση απέκτησε σταθερότητα. Οι ιδέες δεν αλλοιώνονταν πλέον από τα λάθη των αντιγραφέων, επιτρέποντας τη συλλογική επιστημονική και φιλοσοφική πρόοδο.

4. Στην Παιδεία

• Μείωση του κόστους και διάδοση των βιβλίων: Τα βιβλία έπαψαν να είναι πανάκριβα αντικείμενα πολυτελείας.
• Αύξηση της αλφαβητισμού: Καθώς τα βιβλία έγιναν πιο προσιτά, αυξήθηκε και το κίνητρο των ανθρώπων να μάθουν ανάγνωση. Ιδρύθηκαν νέα σχολεία και πανεπιστήμια, ενώ δημιουργήθηκαν τα πρώτα σχολικά εγχειρίδια και λεξικά.

5. Στη γενική ζωή του ανθρώπου

• Διαμόρφωση της Εθνικής Συνείδησης: Η τυπογραφία σταδιακά τυποποίησε τις τοπικές διαλέκτους, οδηγώντας στη διαμόρφωση των σύγχρονων εθνικών γλωσσών και, κατ' επέκταση, των εθνικών ταυτοτήτων.
• Επιστημονική Επανάσταση: Η ταχεία επικοινωνία παρατηρήσεων και θεωριών μεταξύ επιστημόνων, όπως ο Κοπέρνικος, ο Γαλιλαίος και ο Νεύτωνας, επιτάχυνε την πρόοδο της επιστήμης.

Συμπέρασμα

Η τυπογραφία λειτούργησε σαν ένας πνευματικός καταλύτης, απελευθέρωσε τον ανθρώπινο νου από τα δεσμά του μεσαίωνα και έθεσε τα θεμέλια για τον σύγχρονο δυτικό πολιτισμό.

                                

ΙΙΙ. Τεχνητή Νοημοσύνη ή ΑΙ από τις Αγγλικές λέξεις Artificial Inteiigence 

Ο κίνδυνος οι άνθρωποι να γίνουν περισσότερο "χρήστες" και καταναλωτές παρά παραγωγοί κειμένων σύνθετης σκέψης:

• Ο κίνδυνος της πνευματικής οκνηρίας: Όπως η ευρεία χρήση του GPS αποδυνάμωσε τον εσωτερικό μας χάρτη προσανατολισμού, έτσι και η αυτοματοποιημένη σύνταξη κειμένων μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της ικανότητας του μέσου ανθρώπου να δομήσει ένα σύνθετο, βαθύ επιχείρημα ή να γράψει λογοτεχνία με προσωπικό, εσωτερικό βάθος.
• Η μαζική παραγωγή μέτριου περιεχομένου: Ο κίνδυνος με την ΑΙ είναι να πνιγούμε σε έναν ωκεανό ομογενοποιημένου, αψυχολόγητου περιεχομένου, χάνοντας την αυθεντική ανθρώπινη φωνή.

Η λογοτεχνία ως βίωμα: Κανείς δεν διαβάζει Παπαδιαμάντη, Καβάφη, ή Σαίξπηρ επειδή είχε απλώς καλή      "πληροφοριακή δομή". Διαβάζει την αγωνία, το τραύμα, το βίωμα και την προσωπική ματιά του δημιουργού. Η AI δεν έχει συνείδηση, ούτε έχει βιώσει τον θάνατο, τον έρωτα ή την απώλεια. Μπορεί να μιμηθεί το ύφος, αλλά δεν μπορεί να αισθανθεί.

• Η επιστήμη και η παιδεία: Στην επιστήμη, η AI θα λειτουργήσει σαν ένα υπερ-εργαλείο, όπως το μικροσκόπιο ή οι υπερυπολογιστές. Θα γράφει τον κώδικα, τις τυπικές βιβλιογραφικές ανασκοπήσεις, τη σύνταξη δεδομένων, αφήνοντας στον επιστήμονα την ουσία, στο να επικεντρωθεί στη διαίσθηση και στη σύλληψη νέων θεωριών.

Ο άνθρωπος δεν θα παύσει να γράφει, αλλά η γραφή θα επαναπροσδιοριστεί. Όπως ακριβώς η τυπογραφία δεν κατάργησε την δια χειρός γραφή αλλά εκτόξευσε την πνευματική παραγωγή, έτσι και η AI πιθανότατα θα χωρίσει τη γραφή σε δύο κατηγορίες:

1.    Την καθημερινή και τυπική γραφή : Εμπορικά ή προσωπικά emails, τυπικά κείμενα και εγχειρίδια, την οποία θα αναλάβει εξ ολοκλήρου η AI.

2.    Την αυθεντική, βιωματική, καλλιτεχνική και οραματική γραφή, η οποία θα γίνει πιο πολύτιμη, πιο σπάνια και θα παραμείνει ανθρώπινο δημιούργημα.

Ας προσέξουμε όμως, όταν μια τεχνολογία κάνει κάτι γρηγορότερα και χωρίς κόπο, η ανθρώπινη ροπή προς την εξοικονόμηση ενέργειας συχνά μας οδηγεί στην εγκατάλειψη της δεξιότητας. Αυτό το βλέπουμε ήδη σε μικρότερη κλίμακα: πόσοι από εμάς θυμούνται πλέον απέξω τα τηλέφωνα των δικών τους ανθρώπων, τώρα που τα αποθηκεύουν τα smartphones;

Η ιστορική προηγούμενη υπενθύμιση

Αξίζει πάντως να θυμηθούμε ότι παρόμοιους φόβους είχε εκφράσει και η αρχαιότητα. Στον "Φαίδρο" του Πλάτωνα, ο Σωκράτης εξέφραζε την ανησυχία ότι η εφεύρεση της γραφής θα κατέστρεφε την ανθρώπινη μνήμη. Η γραφή πράγματι άλλαξε τη μνήμη, αλλά δημιούργησε τη φιλοσοφία, την επιστήμη και τη λογοτεχνία. Η διαφορά σήμερα, βέβαια, είναι ότι η AI δεν αντικαθιστά απλώς την αποθήκευση, όπως το χαρτί, αλλά την ίδια την επεξεργασία και πολλές φορές την παραγωγή σκέψης και ίσως εδώ να είναι το πρόβλημα.

Συμπέρασμα

Ακριβώς επειδή ο κίνδυνος της μαζικής πνευματικής υποχώρησης είναι υπαρκτός, είναι πιθανό η ικανότητα της αυθεντικής γραφής και της βαθιάς ανάγνωσης να μετατραπεί σε νέο είδος πολυτελείας. Όπως η χειροποίητη τέχνη έγινε πιο πολύτιμη μετά τη βιομηχανική επανάσταση, έτσι και ο ανθρώπινος λόγος που αισθάνεται πόνο, κόπο και έχει προσωπική σφραγίδα, ίσως αποκτήσει τεράστια αξία ακριβώς επειδή θα είναι σπάνια.

Υ.Γ. Σε αναλογία με τις προηγούμενες πνευματικές επαναστάσεις, Γραφή και Τυπογραφία, η Τεχνητή Νοημοσύνη μοιάζει να αποτελεί μια πρωτόγνωρη αλλαγή, τόσο ώστε να συνιστά terra incognita.  Πάντως ο υπαρξιακός κίνδυνος για την ανθρωπότητα δεν είναι απαραίτητο να υλοποιηθεί, η αποτελεσματική διαχείριση της απειλής των πυρηνικών όπλων εδώ και 80 χρόνια είναι μια ελπιδοφόρα ένδειξη. Αλλά επειδή αυτή τη φορά μαζί με την νέα πνευματική επανάσταση, τη ΑΙ θα έχουμε και τον Πρόεδρο Trump και τους φίλους του δισεκατομμυριούχους, καλό είναι να κάνουμε τον σταυρό μας και να προσδεθούμε.