……. Πολύ κακό για το τίποτα.

 

Τι είναι γενικά ένα μανιφέστο.  

Το μανιφέστο (manifesto) είναι μια δημόσια διακήρυξη αρχών, προθέσεων ή απόψεων, που δημοσιοποιείται συνήθως από ένα άτομο, μια ομάδα, ένα πολιτικό κόμμα ή ένα καλλιτεχνικό κίνημα. Η λέξη είναι Λατινική και  προέρχεται από το επίθετο manifestus, που σημαίνει εμφανής, η σύγχρονη έννοια της λέξης  καθιερώθηκε μέσω των Ιταλών, οι οποίοι τη χρησιμοποιούν για να περιγράψουν μια δημόσια γραπτή δήλωση. Ένα μανιφέστο δεν είναι απλώς μια ανακοίνωση, συνήθως έχει έναν επαναστατικό και σπάνια έναν προγραμματικό χαρακτήρα. 

Τα κύρια χαρακτηριστικά ενός μανιφέστου είναι η κριτική, το όραμα  και το κάλεσμα σε δράση. 

Η κριτική ξεκινά επισημαίνοντας τα προβλήματα της τρέχουσας κατάστασης του status quo. 

Το όραμα προτείνει μια νέα ιδεολογία ή μια νέα αντίληψη πάνω σε μια παλαιά ιδεολογία. 

Το κάλεσμα σε δράση  προτρέπει τον λαό να υιοθετήσει και να αγωνιστεί για αυτές τις ιδέες.

Όταν μιλάμε για μανιφέστα, αναφερόμαστε σε κείμενα που δεν είχαν σκοπό απλώς να καταγράψουν την ιστορία, αλλά να την αλλάξουν, από την πολιτική και την οικονομία μέχρι την τέχνη και την τεχνολογία, ορισμένα μανιφέστα  κατάφεραν να συσπειρώσουν εκατομμύρια ανθρώπους ή να ανατρέψουν κατεστημένα αιώνων και να μείνουν ιστορικά.

Τα μανιφέστα που άφησαν εποχή στην παγκόσμια ιστορία:

Α. Προπολεμικά μανιφέστα. 

1. Η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ.

Έτος 1776, κύριος συντάκτης: Τόμας Τζέφερσον. Αν και ουσιαστικά  είναι το έγγραφο ίδρυσης του Αμερικανικού κράτους, παρουσιάστηκε από τον πατέρα του Αμερικανικού έθνους Τζέφερσον και ως μανιφέστο για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η ιδέα ότι "όλοι οι άνθρωποι δημιουργούνται ίσοι" και έχουν δικαίωμα στη "ζωή, την ελευθερία και την επιδίωξη της ευτυχίας" αποτέλεσε το πρότυπο για όλα τα δημοκρατικά κινήματα παγκοσμίως.

2. Το Κομμουνιστικό Μανιφέστο.

Έτος 1848, συγγραφείς: Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς, Ίσως το πιο αναγνωρίσιμο πολιτικό κείμενο όλων των εποχών. Με έμβλημα τη φράση "Ένα φάντασμα πλανάται πάνω από την Ευρώπη" (πως του ξέφυγε αυτό το σύνθημα του Αλέξη τότε με την Μέρκελ, τον Σόιμπλε και τα μνημόνια;), έθεσε τις βάσεις για την ταξική πάλη και την ανάλυση του καπιταλισμού. Το μανιφέστο αυτό άλλαξε τον χάρτη του 20ού αιώνα, επηρεάζοντας επαναστάσεις από τη Ρωσία μέχρι την Κίνα και την Κούβα.

3. Το Μανιφέστο του Φουτουρισμού.

Έτος 1909, συγγραφέας: Φιλίππο Τομάζο Μαρινέττι. Στον χώρο της τέχνης, αυτό το κείμενο συγκλόνισε την Ευρώπη. Ο Μαρινέττι εξύμνησε την ταχύτητα, τη μηχανή, τη βία και τον πόλεμο, ζητώντας την καταστροφή των μουσείων και της παράδοσης. Άνοιξε τον δρόμο για όλα τα μοντέρνα καλλιτεχνικά κινήματα που έκτοτε ακολούθησαν.

4. Το Μανιφέστο του Σουρεαλισμού.

Έτος 1924, συγγραφέας: Αντρέ Μπρετόν. Ο Μπρετόν όρισε τον σουρεαλισμό ως έναν τρόπο να απελευθερωθεί η ανθρώπινη φαντασία από τα δεσμά της λογικής και του ηθικού ελέγχου, αντλώντας έμπνευση από το ασυνείδητο και τα όνειρα. Επηρέασε βαθιά τη ζωγραφική, τη λογοτεχνία και τον κινηματογράφο.

Β. Μεταπολεμικά Μανιφέστα:

Το Μανιφέστο των Ράσελ-Αϊνστάιν. 

Έτος 1955 ένα Μανιφέστο, μια έκκληση του Μπέρτραντ  Ράσελ και Άλμπερτ Αϊνστάιν, υπογεγραμμένη  από κορυφαίους επιστήμονες εκείνης της εποχής, για τον πυρηνικό αφοπλισμό κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

Το Μανιφέστο των 343.

Έτος 1971, Μανιφέστο σε ανοικτή επιστολή που δημοσιεύτηκε με πρωτοβουλία της Σιμόν ντε Μποβουάρ στο Le Nouvel Observateur. Ένα από τα πιο ισχυρά μανιφέστα του φεμινιστικού κινήματος. Παρίσι, 343 Γαλλίδες γυναίκες, ανάμεσά τους η Κατρίν Ντενέβ και η Σιμόν ντε Μποβουάρ, το υπέγραψαν δηλώνοντας δημόσια ότι είχαν κάνει έκτρωση, η οποία τότε ήταν ποινικά κολάσιμη ως κακούργημα. Το Μανιφέστο αυτό υποχρέωσε τους Γάλλους νομοθέτες στη νομιμοποίηση των αμβλώσεων στη Γαλλία λίγα χρόνια μετά.

Το Μανιφέστο της 3ης του Σεπτέμβρη:

Έτος 1974. Διακήρυξη του Ανδρέα Γ, Παπανδρέου την 3η Σεπτεμβρίου 1974,  θεωρείται το θεμελιώδες ιδεολογικό και πολιτικό μανιφέστο που καθόρισε τη φυσιογνωμία του ΠΑΣΟΚ και επηρέασε καταλυτικά την ζωή της Ελλάδας. 

Το Μανιφέστο του “Χάκερ”(το δικό μου μανιφέστο) : 

Έτος 1986 και με επίσημο τίτλο «Η Συνείδηση ενός Χάκερ», δημοσιεύεται ένα από τα πιο εμβληματικά κείμενα στην ιστορία της ψηφιακής κουλτούρας. Γράφτηκε από τον Loyd Blankenship, γνωστό με το ψευδώνυμο the Mentor, λίγο μετά τη σύλληψή του. Δημοσιεύτηκε στο θρυλικό underground περιοδικό Phrack. Ήταν η εποχή που ο όρος «χάκερ» άρχιζε να αποκτά αρνητική χροιά στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Ο Mentor θέλησε να εξηγήσει ότι η κινητήριος δύναμη πίσω από το hacking δεν ήταν το κέρδος ή η καταστροφή, αλλά η περιέργεια και η δίψα για γνώση. Το μανιφέστο αυτό περιγράφει την ψυχολογία ενός ατόμου που νιώθει "διαφορετικό" μέσα σε ένα άκαμπτο εκπαιδευτικό και κοινωνικό σύστημα.Αυτό το Μανιφέστο  καθόρισε την ηθική και τη φιλοσοφία της ελεύθερης πρόσβασης στην πληροφορία από τότε, από το μακρινό1986, στην αυγή της ψηφιακής εποχής.

Το Μανιφέστο των Cluetrain: 

Έτος 1999  συντάκτες του οι Rick Levine, Christopher Locke, Doc Searls και David Weinberge. Είναι ένα μανιφέστο-σταθμός για το πώς το Διαδίκτυο άλλαξε το μάρκετινγκ και τις ανθρώπινες σχέσεις στην αγορά και προέβλεψαν πώς το Internet θα άλλαζε ριζικά και τη σχέση μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών. .

Το πρόσφατο ..... μανιφέστο του Αλέξη Τσίπρα.

 Η διακήρυξη ή το μανιφέστο, όπως είναι η αδόκιμη ονομασία που επέλεξε ο Αλέξης Τσίπρας, αναρτήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τόσο του ίδιου όσο και του Ινστιτούτου του την 1η Μαΐου 2026. Τίτλος του «Η κυβερνώσα Αριστερά της νέας εποχής», αν και το κείμενο αποτελεί μια ιδεολογική παρέμβαση 20 σελίδων, δεν είναι παρά μια κοινή προαναγγελία ιδρύσεως κόμματος και μια έκκληση σε όλα τα πολιτικά στελέχη της κεντροαριστεράς να προσχωρήσουν στο νέο του κόμμα που θα ανακοινώσει σε ένα περίπου μήνα. 

Εκείνο πάντως που προξενεί κατάπληξη είναι πως δεν βρέθηκαν κάποιοι από το επιτελείο του ινστιτούτο του, το ΙΑΤ που τόσο πολύ τον βοήθησαν στην συγγραφή της "Ιθάκης", να του πουν ότι ο χαρακτηρισμός ενός κειμένου ως "μανιφέστου" δεν βρίσκεται στην έκτασή του, συνήθως είναι σύντομο, ούτε στις μεγαλόστομες υπερβολές του, "μανιφέστο" ορίζεται ένα κείμενο που έχει την δυνατότητα να κάνει απόλυτα εμφανείς και χειροπιαστές ρηξικέλευθες ιδέες ενός αδοκίμαστου νέου πολιτικού και να τις  συμπυκνώνει σε μια κραυγή δράσης και όχι στη διακήρυξη ενός ώριμου πολιτικού που υπήρξε : 

α) Βουλευτής από τον Οκτώβριο του 2009 έως και τον Οκτώβριο του  2025.

β) Αρχηγός της Αξιωματικής αντιπολίτευσης από τον Ιούνιο του 2012 έως τον Ιανουαρίου 2015.

 γ) Πρωθυπουργός από τον Ιανουάριο 2015 έως τον Ιούλιο του 2019.

Δεν μπορεί ένας πολιτικός σαν τον Αλέξη Τσίπρα, που είναι πασίγνωστες και χειροπιαστές οι ιδέες και οι ικανότητες του, να δημοσιεύει μανιφέστα, δεν είναι λογικό.

Ο  άνθρωπος αυτός εκτός από τις δοκιμασίες που επί μια πενταετία επέβαλε στον Ελληνικό λαό, τώρα ταλαιπωρεί ασκόπως και τον εαυτόν του, ιδρύει κόμμα οραματιζόμενος υπουργικά αξιώματα, κυβερνητικά καθήκοντα και το κυριότερο προσβλέποντας στην «αύρα» της εξουσίας.

Από τον Οκτώβριο του 2025, που παραιτήθηκε από βουλευτής ξεκίνησε με την παρουσίαση του βιβλίου του "Ιθάκη" έναν αγώνα  αποποίησης των κυβερνητικών του ευθυνών για την πενταετία 2015-2019, σε όλες τις μεγάλες πόλεις της χώρας, για να φτάσει τελικά στην παρουσίαση ενός κειμένου, μιας απλής πολιτικής διακήρυξης, που προσπάθησε να την παρουσιάσει σαν σπουδαίο "μανιφέστο" στην Αθήνα την 1^η Μαΐου 2026. 

Δηλαδή μετά από ατέλειωτες περιοδείες και ακατάσχετες ομιλίες οκτώ μηνών, κατάληξε ουσιαστικά σε μια απλή, κοινή προαναγγελία  ιδρύσεως του νέου κόμματος του. 

Τελικά όπως λέγει ο Σαίξπηρ στο ομώνυμο έργο του, αυτό που έκανε επί οκτώ μήνες και που ολημερίς  απασχολούσε εφημερίδες, ραδιόφωνα, τηλεοράσεις, ιστοσελίδες, ήταν ένα........ “Πολύ κακό για το τίποτα’.   

                                                                                     

 

Πως θα ζούσαμε σήμερα αν το 2015 γυρνούσαμε στη δραχμή ……….

 

Ιανουάριος – Ιούλιος 2015 και η Ελλάδα συνταράσσεται εκτός των συνεπειών της χρεοκοπίας και από τις πρωτοφανείς  για ευρωπαϊκή χώρα νομισματικές και οικονομικές πρακτικές της νέας κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝ.ΕΛ. 

Η ιστορία του ευρώ στην Ελλάδα, δεν είναι άγραφο χαρτί που αρχίζει το κείμενό της με το γεγονός της πρώτης κυκλοφορίας του στη χώρα, η ιστορία του ευρώ στην Ελλάδα συντίθεται από μέρη τα οποία αποτελούν, αν και αντιθετικά το ένα με το άλλο, αλληλένδετα σύνολα.

Στην ιστορία κανένα γεγονός δεν προκύπτει από παρθενογένεση, ακόμη και στο θυμικό μας, η ιστορική παρόρμηση προετοιμάζεται σιγά-σιγά, η προσεκτική και εμπεριστατωμένη σύνδεση με γεγονότα του παρελθόντος, που έχουν σχέση με πολύ σημαντικά θέματα, όπως το ευρώ, μάς οδηγούν στην ορθή αντίληψη για μερικές από τις αλλαγές, που αν εφαρμοζόταν τότε, στις αρχές του 2015. θα προκαλούσαν αναστάτωση και δυσβάστακτες αναπροσαρμογές  στην οικονομία της χώρας και κατ’ επέκταση στις ζωές μας σήμερα.

 Έχουν περάσει πάνω από 2 δεκαετίες από την εποχή που η Ευρωπαϊκή Ένωση έγινε η δεύτερη, μετά τις ΗΠΑ, οικονομία στην υφήλιο που κατόρθωσε να φτιάξει ένα πανίσχυρο νόμισμα και μάλιστα όπως λέγουν οι οικονομολόγοι, νόμισμα αναφοράς, το €.

Η Ελλάδα έγινε δεκτή στη ζώνη του ευρώ την 1η Ιανουαρίου 2001 και η φυσική κυκλοφορία του ευρώ στην Ελλάδα ξεκίνησε την 1η Ιανουαρίου 2002 ταυτόχρονα με τις υπόλοιπες συμμετέχουσες στο ευρώ ευρωπαϊκές χώρες της τότε ΕΕ.

Για πρώτη φορά, από δημιουργίας του Ελληνικού κράτους, η χώρα δεν είχε ανάγκη συναλλάγματος για τις ανάγκες προμήθειας των απαραίτητων ων ουκ έστι αριθμός εισαγομένων αγαθών, δηλαδή των προϊόντων καθημερινής χρήσης και διατροφής, πετρελαίου και φυσικού αερίου. 

Η χώρα με το ευρώ είχε αποκτήσει ένα πανίσχυρο νόμισμα και έκανε πράξη μετά 2.400 χρόνια την συμβουλή του Δημοσθένη : «Δει δη χρημάτων, ω άνδρες Αθηναίοι, και άνευ τούτων ουδέν εστί γενέσθαι των δεόντων».

Αλλά για να δούμε πως θα ζούσαμε σήμερα αν εγκαταλείπαμε το ευρώ θα πρέπει να κάνουμε ένα χρήσιμο ιστορικό άλμα προς τα πίσω, στον Ιούλιο του 2015, τότε που η νέα κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝ.ΕΛ μετά από έξη μήνες ανούσιων και κοστοβόρων  παλινωδιών, αποφασίζει επιτέλους να μείνει στην οικονομική και νομισματική ένωση της ΕΕ.

Πως θα ήταν όμως η ζωή μας σήμερα αν δεν παραμέναμε στο ευρώ και επιστρέφαμε τότε στη δραχμή, ποια θα ήταν η συμπεριφορά των ελληνικών κυβερνήσεων όταν θα αποκτούσαν την ανεξαρτησία της νομισματικής τους πολιτικής από τη Φρανκφούρτη και την Ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα και πως θα πορευόταν η χρεοκοπημένη Ελλάδα μέσα στις παγκόσμιες κρίσεις που λίγο μετά ακολούθησαν; 

Πως θα ήταν η οικονομία και η κοινωνία μας σήμερα με την δραχμή;

Θα ζούσαμε σε ένα οικονομικό παράδεισο ευελιξίας όπως  μας υποσχόταν ο Βαρουφάκης, ο Λαφαζάνη και ο Τσακαλώτος, ή όπως συχνά μας προειδοποιούσε αρθρογραφώντας στην Καθημερινή και στο Βήμα ο Σημίτης, σε μία ¨ομηρία του εθνικού νομίσματος" όπως βρίσκονται εκατοντάδες άλλες χώρες ανά την υφήλιο;

Τελικά τι θα γινόταν στην πράξη μετά την επαναφορά της δραχμής;   

Απλούστατα θα μπορούσε ο εκάστοτε πρωθυπουργός να υποτιμά τον νόμισμα για να αντιμετωπίσει τις παγκόσμιες οικονομικές κρίσεις, τι θα σήμαινε όμως αυτό στην πράξη για τον Έλληνα πολίτη του 2026;

Θα σήμαινε την εμφάνιση ενός χρόνιου συστηματικού και συχνά διψήφιου πληθωρισμού, στο παρελθόν όποτε η ελληνική οικονομία ζοριζόταν, η κυβέρνηση υποτιμούσε τη δραχμή και αυτό έδινε μια προσωρινή ανάσα στο κράτος για να πληρώσει μισθούς και συντάξεις, αλλά ταυτόχρονα, με τον αχαλίνωτο πληθωρισμό που αυτόματα δημιουργούσε, μείωνε την αγοραστική δύναμη των πολιτών, οι εργαζόμενοι και οι συνταξιούχοι δεν θα έβλεπαν αμετάβλητους τους μισθούς και τις συντάξεις  τους, όπως συνέβη στα χρόνια των μνημονίων, αντιθέτως θα αυξανόταν συνεχώς, όμως αν ένας μισθός ή μια σύνταξη μπορεί να ήταν σήμερα εκατομμύρια δραχμές, με αυτά τα εκατομμύρια όμως οι πολίτες θα αγόραζαν πολύ λιγότερα αγαθά από ότι στον προηγούμενο μήνα, καθώς ο πληθωρισμός, το σύγχρονο τέρας της παγκόσμιας οικονομίας,  θα μείωνε δραματικά την αγοραστική αξία των μισθών και συντάξεων μήνα με τον μήνα, χρόνο με τον χρόνο.

Το Ελληνικό κράτος, από ιδρύσεως του το 1830 είναι εξαρτημένο από τις εισαγωγές, ειδικά μάλιστα σε δύο κρίσιμους τομείς, την ενέργεια και την τεχνολογία, έτσι μια Ελλάδα που το 2026 θα ήταν εκτός ευρώ, οι λογαριασμοί του ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου και καύσιμων θα ήταν μια μόνιμη ανοιχτή πληγή, η προμήθεια με συνάλλαγμα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου στις διεθνείς αγορές, θα μετέβαλαν για κάθε μέσο Έλληνα το κόστος των μεταφορών και της ενέργειας απαγορευτικό και κάθε φορά που το πετρέλαιο θα ανέβαινε διεθνώς ή το εθνικό μας νόμισμα θα έχανε την αξία του, ο πληθωρισμός θα ανάβαινε πολλαπλασιαστικά έναντι των μισθών και των συντάξεων.  Η τιμή του πετρελαίου και της βενζίνης στην αντλία θα εκτοξευόταν μέσα σε μία ημέρα, η πρόσβαση στην τεχνολογία για αγορά smartphones, υπολογιστών, ιατρικών μηχανημάτων, αυτοκινήτων, μηχανημάτων για εργοστάσια και δημόσια έργα, που θα έπρεπε να τα εισάγουμε με πολύτιμο συνάλλαγμα, θα ήταν αδύνατη.

Μια Ελλάδα του 2026 με δραχμή πως θα μπορούσε να κρατήσει όρθιο το εθνικό σύστημα υγείας και το κοινωνικό σύστημα συντάξεων, με γηρασμένο και συνεχώς μειούμενο πληθυσμό, με ανύπαρκτα εργατικά χέρια, με έντονες κοινωνικές ανισότητες, μια κατάσταση χαώδης, από τη μία οι ελίτ επιχειρηματίες του τουρισμού, που συνεργάζονται με ξένες εταιρείες, θα εισέπρατταν από τον τουρισμό ξένο συνάλλαγμα και μετά θα το εξήγαγαν ζώντας πλουσιοπάροχα και από την άλλη ο μέσος εργαζόμενος του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα που θα γονάτιζε μια και θα αδυνατούσε να καλύψει τις άμεσες ανάγκες του με την καθημερινή ανοδική ακρίβεια των super markets και των πρατηρίων καυσίμων. 

Αυτή θα ήταν η κατάσταση της οικονομίας και της ζωής στην Ελλάδα το 2026 αν εφαρμόζαμε και κάναμε πράξη τις επιθυμίες των Βαρουφάκη, Λαφαζάνη, Τσακαλώτου, θα είχαμε μετατρέψει μια χώρα που ενώ ανήκε σε ένα πανίσχυρο νόμισμα με το οποίο μπορούσε να εισάγει τα πάντα με άνεση, να δανείζετε με το χαμηλότερο επιτόκιο και αντί να το διαφυλάξει ως κόρη οφθαλμού, επέστρεψε στο εθνικό της νόμισμα.  

Η Ελλάδα με δραχμή το 2026 ίσως να μην ήταν η τέλεια εικόνα καταστροφής, αλλά σίγουρα θα ήταν μια Ευρωπαϊκή μεν, αλλά πάρα πολύ φτωχή χώρα δε.

Σύνοψη: Ενώ η συζήτηση για τη επαναφορά της Ελλάδας στη δραχμή κορυφώθηκε από τις αρχές του 2015 μέχρι τον Ιούλιο, ευτυχώς σήμερα το 2026 το θέμα παραμένει στο περιθώριο της πολιτικής ατζέντας, με την πλειοψηφία του ελληνικού λαού και τους περισσότερους πολιτικούς ηγέτες του, να θεωρούν το ευρώ ως κεκτημένο, παρά τις κατά καιρούς επικρίσεις για τη νομισματική πολιτική της ΕΚΤ.

                                                                                          

                                                                              

 

Jefferson, Adams, Hamilton, Trump όταν η ιστορία επαναλαμβάνεται..........

 

Από τη Δευτέρα, 20 Ιανουαρίου του 2025, ημέρα έναρξης της δεύτερης θητεία του, τα διεθνή ΜΜΕ και κυρίως ο Αμερικάνικος τύπος ασχολούμενος με  την πολιτική του Προέδρου Trump δεν αναλύει τόσο τις πολιτικές του πράξεις, οι οποίες ούτως ή άλλως είναι ανερμάτιστες, αλλά κυρίως επικεντρώνεται στην απόδειξη του πρωτόγονου «Λαϊκισμού»  και της φοβικής «Δημαγωγίας» του, η Αμερική σήμερα φαίνεται σαν μια χώρα που δεν γνώρισε τον Διαφωτισμό, εκείνον τον ιδιαίτερο τρόπο που οι άνθρωποι της δύσης σκέφτονται για τον κόσμο, την εξουσία και τον ίδιο τους τον εαυτό.

Ο λαϊκισμός του Trump χαρακτηρίζεται από επίμονη άσκηση μιας πολιτικής  στρατηγικής που χωρίζει την κοινωνία της χώρας του σε "αγνούς Αμερικανούς" και σε "διεφθαρμένη ελίτ".

Η δημαγωγία του Trump εξαντλείται με λόγους που απευθύνονται στα πάθη και τους φόβους των πολιτών, αντί στην λογική τους με τη χρήση του ορθού λόγου.

Η εναρκτήρια ομιλία του Donald Trump, στην πρώτη του θητεία ως Πρόεδρος, αμέσως μετά την ορκωμοσία του ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστή των ΗΠΑ στις 20 Ιανουαρίου 2017,  διήρκεσε μόλις 16 λεπτά, έμεινε όμως στην ιστορία για το εθνικιστικό σύνθημα "America First" (Πρώτα η Αμερική), το οποίο αποτέλεσε και τον κεντρικό, από τότε άξονα της πολιτικής του.

Η "Επίθεση" στην Ελίτ

Αυτή η ομιλία του Προέδρου Trump (Inaugural Address), με την έναρξη της πρώτης του θητείας το 2017, θεωρείται το "μανιφέστο" του σύγχρονου αμερικανικού λαϊκισμού, με σφοδρή επίθεση στην Ελίτ, η αναφορά του μάλιστα ότι «η Ουάσινγκτον άκμασε, αλλά ο λαός δεν μοιράστηκε τον πλούτο της» και η υπόσχεση ότι «η 20ή Ιανουαρίου 2017 θα μείνει στη μνήμη ως η ημέρα που ο λαός έγινε ξανά ο κυρίαρχος αυτού του έθνους»,  γίνεται υπόδειγμα του λαϊκισμού παρουσιάζοντας το πολιτικό κατεστημένο ως έναν ξένο οργανισμό που εκμεταλλεύεται τον "απλό Αμερικάνο".

Η Δημαγωγία

Η πολιτική του για το πρόβλημα της μετανάστευσης με την  κατασκευή τείχους στα σύνορα με το Μεξικό και ο τρόπος παρουσίασής της στις προεκλογικές συγκεντρώσεις του, τόσο το 2016, όσο και του 2024 και οι δηλώσεις του  ότι το Μεξικό στέλνει «εγκληματίες και βιαστές» χαρακτηρίζονται ως δημαγωγικές 

Σύμφωνα με τους επικριτές του, η ρητορική αυτή δεν βασίζεται σε σύνθετα στατιστικά δεδομένα, αλλά αποσκοπεί σε απλουστευμένη λύση, "χτίστε το τείχος" σε ένα σύνθετο γεωπολιτικό πρόβλημα.

Ο Εθνικιστικός Λαϊκισμός

Οι αλλοπρόσαλλοι δασμοί κατά πάντων και η αποχώρηση του από διεθνείς συμφωνίες, όπως  από την «Συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα», αποτελούν τον πυρήνα της πολιτικής του  «Εθνικιστικού Λαϊκισμού» του, όπως και η ρητορική του ότι οι ξένες χώρες «κλέβουν» τις αμερικανικές θέσεις εργασίας και οι διεθνείς οργανισμοί υπονομεύουν την αμερικανική κυριαρχία.

Η δεύτερη Προεδρική θητεία του.

Με την έναρξη της, η δεύτερη Προεδρική θητεία του Donald Trump έχει προκαλέσει  ατέλειωτες συζητήσεις στους Αμερικανούς ιστορικούς αναλυτές για την ύπαρξη ή μη, από τις απαρχές της ιδρύσεως του στο κράτος των ΗΠΑ, των δυο αρνητικών φαινομένων της πολιτικής Trump, του «Λαϊκισμού» και της «Δημαγωγίας».

Η συζήτηση των ιστορικών, που συνεχίζεται, σε όλους τους τόνους και  καθημερινά, είναι συναρπαστική καθώς οι ίδιοι οι «Πατέρες του Έθνους» σχεδίασαν το αμερικανικό σύνταγμα ακριβώς για να χαλιναγωγήσουν αυτό που αποκαλούσαν «τυραννία της πλειοψηφίας», αν και αρκετοί από αυτούς τους «Πατέρες του Έθνους» κατηγορήθηκαν ότι εφάρμοσαν έξαλλες λαϊκιστικές και δημαγωγικές πρακτικές, όπως ο Thomas Jefferson, ο Patrick Henry, ο Samuel Adams και ο Alexander Hamilton

Ο Thomas Jefferson ο πολιτικός των αγροτών.

Ο Jefferson ήταν υπέρ του «απλού αγρότη» έναντι της διεφθαρμένης ελίτ των πόλεων. Υποστήριζε την αποκέντρωση της εξουσίας και τη στενή ερμηνεία του Συντάγματος, ισχυριζόμενος ότι η κυβέρνηση πρέπει να ανήκει στον λαό και όχι σε μια κλειστή ομάδα τραπεζιτών και γραφειοκρατών. Οι πολιτικοί του αντίπαλοι (Φεντεραλιστές) τον θεωρούσαν επικίνδυνο δημαγωγό που χάιδευε τα αυτιά των αγροτών για να κερδίσει δύναμη.

Patrick Henry: Ο ρήτορας του όχλου

Γνωστός για τη φράση «Δώστε μου ελευθερία ή δώστε μου θάνατο», ο Henry ήταν ίσως ο πιο σκληρός δημαγωγός της εποχής του. Κατηγορήθηκε ότι χρησιμοποιούσε το συναίσθημα και τον φόβο για να ξεσηκώσει τις μάζες. Ήταν σφοδρός πολέμιος της ομοσπονδίας  (Anti-Federalist), υποστηρίζοντας ότι μια κεντρική κυβέρνηση θα εξελισσόταν σε μια νέα βρετανική τυραννία.

Samuel Adams: Ο πολιτικός του πεζοδρομίου.

Ήταν ο κατεξοχήν άνθρωπος διαδηλώσεων του δρόμου, ένας δημαγωγός που χειραγωγούσε τα κατώτερα στρώματα για να προκαλέσει χάος και βία, και κινητοποιούσε τις μάζες μέσω εμπρηστικών άρθρων στις λαϊκές εφημερίδες της εποχής.

Alexander Hamilton: Ο Λαϊκιστής της «επιβολής της τάξης»;

Αν και ο Χάμιλτον ήταν οπαδός της ελίτ, κατηγορήθηκε για μια άλλη μορφή δημαγωγίας. Ο Τζέφερσον τον κατηγορούσε ότι «εξαγόραζε» την υποστήριξη των πλουσίων και των εμπόρων, δημιουργώντας ένα σύστημα που ευνοούσε τους λίγους εις βάρος των πολλών. Αν και δεν ήταν «λαϊκιστής» με τη σημερινή έννοια, η επιθετική του πολιτική και η χρήση της οικονομικής ισχύος θεωρήθηκαν από πολλούς ως μια ιδιαίτερη μορφή χειραγώγησης, όχι του λαού, αλλά του ....κράτους.

Η σύγκρουση Τζέφερσον και Χάμιλτον

Η σύγκρουση μεταξύ του Τόμας Τζέφερσον και του Αλεξάντερ Χάμιλτον δεν ήταν απλώς μια προσωπική κόντρα· ήταν η θεμελιώδης σύγκρουση δύο διαφορετικών κόσμων για το τι έπρεπε να είναι η Αμερική. Αυτή η διαφωνία «έσπασε» την αρχική ομοψυχία των ιδρυτών του Αμερικάνικου Έθνους και οδήγησε στη δημιουργία του  κομματικού πολιτικού συστήματος στην Αμερική, όπως το γνωρίζουμε σήμερα. 

Η πάλη των δύο κόσμων της Αμερικής.

 Η διαμάχη ξεκίνησε μέσα στο υπουργικό συμβούλιο ενώπιον του Προέδρου Τζορτζ Ουάσινγκτον, όπου ο Χάμιλτον (Υπουργός Οικονομικών) και ο Τζέφερσον (Υπουργός Εξωτερικών) διαφώνησαν στην  πρόταση του Χάμιλτον για τη δημιουργία Ομοσπονδιακής Τράπεζας. Ο Χάμιλτον πίστευε ότι ήταν απαραίτητη για τη διαχείριση του πρωτοεμφανιζόμενου τότε δημόσιου χρέους, ενώ ο Τζέφερσον τη θεώρησε αντισυνταγματική και εργαλείο των πλουσίων βιομηχάνων του Βορρά για να ελέγχουν τον αγροτικό κόσμο του Νότου.

Αυτή η διαφωνία ανάγκασε τις δύο πλευρές να αναζητήσουν υποστήριξη, ο ένας στο Κογκρέσο και ο άλλος στον λαό και τελικά οι ιδεολογικές διαφορές αυτών των δυο πολιτικών, παρόλο που οι "Πατέρες" απεχθάνονταν την ιδέα των κομμάτων, θεωρώντας τα διχαστικά η ανάγκη όμως για μια οργανωμένη αντιπολίτευση, κατέστησε το κομματικό σύστημα αναπόφευκτο και  οδήγησε στη δημιουργία κομματικών μηχανισμών, αυτών που υπάρχουν μέχρι και σήμερα.

Το ερώτημα αν ο Donald Trump είναι δημαγωγός ή λαϊκιστής αποτελεί από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ -Ιράν, εδώ και είκοσι τρεις ημέρες, το κυρίαρχο θέμα συζήτησης μεταξύ επιφανών δημοσιογράφων και πολιτικών αναλυτών στις εφημερίδες και στα τηλεοπτικά πάνελ της Αμερικής.

Για μας όμως τους Έλληνες που γνωρίσαμε, με πρωτόγνωρο αλλά και συναρπαστικό τρόπο, τον original αμερικάνικο «Λαϊκισμό» και την αυθεντική «Δημαγωγία» της Αμερικής στις εκλογές του 1981 από τον τότε αρχηγό του σοσιαλιστικού κόμματος και καθηγητή οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Berkeley της Καλιφόρνιας, τα λόγια είναι περιττά όπως λέει και το τραγούδι, στην Ελλάδα οι δύο αυτοί όροι «Λαϊκισμός»  και «Δημαγωγία» δεν αλληλοαποκλείονται, απλά ο ένας τροφοδοτεί και συμπληρώνει τον άλλο όπως πχ τον άκρατο λαϊκισμό του Κουτσούμπα συμπληρώνει η δημαγωγία της Κωνσταντοπούλου και την άθλια δημαγωγία του Βελόπουλου ο παιδαριώδης λαϊκισμός του Ανδρουλάκη.

                                                                                             

                                                                                          

  

 

One-man show ................

 

   

Για δεκαπέντε χρόνια, μετά την στρατιωτική εισβολή στο Ιράκ το 2003, η οποία έγινε όχι με κήρυξη πολέμου που απαιτείται έγκριση από το Κογκρέσο, αλλά με Προεδρικό διάταγμα του George Walker Bush (2001 – 2009), μετά από έντονες προειδοποιήσεις των μυστικών υπηρεσιών των ΗΠΑ περί υπάρξεως στο Ιράκ όπλων μαζικής καταστροφής, τα οποία όμως δεν βρέθηκαν ποτέ, οι τρεις επόμενοι Πρόεδροι των ΗΠΑ, ο 44ος Barack Obama Δημοκρατικός  (2009– 2017), ο 45ος Donald Trump‎‎ Ρεπουμπλικάνος (2017 – 2021) και o 46ος Jo Biden Δημοκρατικός (2021 –2025) τόσο από τον Λευκό Οίκο στην Ουάσινγκτον, όσο και περιφερόμενοι ανά την υφήλιο, δήλωναν σε όλους τους τόνους ότι η Αμερική είχε αδικαιολόγητα καθυστερήσει να αντιμετωπίσει την Κίνα και αυτό, λόγω της εμπλοκής της τόσο με την αμυντική προστασία της Ευρώπης έναντι της Ρωσίας, όσο και με τις συχνές στρατιωτικές επεμβάσεις στην Μέση Ανατολή για την διασφάλιση της ομαλής  προμήθειας πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Οι τρεις αυτοί πρόεδροι ένιωθαν και σωστά, ότι ο χρόνος, για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της οικονομικής και στρατιωτικής ανέλιξης της Κίνας, επέβαλαν άμεσα και χωρίς καμία χρονοτριβή να μεταφέρουν την στρατιωτική και την οικονομική ισχύ της Αμερικής, από την Ευρώπη και την Μέση Ανατολή  στον Ινδικό-Ειρηνικό και το κυριότερο όπως δήλωναν και οι τρεις, όφειλαν άμεσα να  αναπροσαρμόσουν στα Αμερικάνικα πανεπιστήμια την “Πληροφορική” και στα Αμερικανικά εργοστάσια την “Βιομηχανία”, με βάση την Τεχνητή Νοημοσύνη και την Κβαντική Υπολογιστική για να αντιμετωπίσει επί τέλους με τα ίδια όπλα  που χρησιμοποιεί πλέον για την άνοδο της η Κίνα.

Μάρτιος του 2026 και να όμως που είμαστε στο ίδιο έργο θεατές, η Αμερική εμφανίζεται στην παγκόσμια σκηνή, να διεξάγει πάλι έναν πόλεμο και μάλιστα έναν "one-man show"  πόλεμο, κάτι σαν “Bugs Bunny show” μόνο που αυτό είναι μια τηλεοπτική σειρά κινουμένων σχεδίων και αφορά την διασκέδαση των παιδιών ενώ ο πόλεμος του "one-man show" αφορά την ζωή όλων των Αμερικανών και των Ευρωπαίων. 

Ο Πόλεμος αυτός γίνεται με το πρόσχημα της οριστικής αποχώρησης της Αμερικής από την περιοχή, αφού όμως εμπεδώσει στην ηγεσία της Μέσης Ανατολής το Ισραήλ και τώρα,  19 ημέρες από την έναρξή του, φαίνεται, όπως και τότε στο Ιράκ το 2003, στο Αφγανιστάν το 2021 και στη Λιβύη το 2011, ότι και αυτός ο πόλεμος δεν θα εξελιχθεί όπως πιστεύει o “one-man show” Πρόεδρος.

Ίσως ζούμε την μεγαλύτερη γεωπολιτική αλλαγή όλων των εποχών στην Μέση Ανατολή και ανεξάρτητα τι λέει και τι καταλαβαίνει ο Trump, για να μπορέσουμε εμείς να κατανοήσουμε αυτόν τον πόλεμο, πρέπει να καταφύγουμε στην μυθολογία των παππούδων μας και από εκεί να ζητήσουμε την βοήθεια της κόρης του Δία και της Μνημοσύνης, της Κλειούς, της μούσας της ιστορίας. 

Η Κλειώ θα μας πάει πίσω, στα τέλη του 19ου αιώνα, στο 1880 περίπου και στα πεπραγμένα της τότε Βρετανικής Αυτοκρατορίας, της οποίας η δύναμη ήταν περίπου  ίδια με αυτή των σημερινών Ηνωμένων Πολιτειών.

Μετά την καταστροφή του Ναπολέοντα στο Βατερλώ το 1815 η Μεγάλη Βρετανία έγινε ορυθμιστής των παγκόσμιων πραγμάτων, σε αυτήν άλλωστε οφείλουμε, με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου το 1830, την ίδρυση του ανεξάρτητου Ελληνικού κράτους, ήταν η μοναδική χώρα του κόσμου που η σημαία της, η “Union Jack”, όπως χαϊδευτικά την αποκαλούσαν και την αποκαλούν ακόμα οι Βρετανοί, πάντοτε κυμάτιζε σε έναν ιστό, μια και ήταν η Αυτοκρατορία  όπου ο ήλιος δεν έδυε ποτέ.

Η φράση "Rule, Britannia!"αναφέρεται σε αυτή την εποχή όπου η Βρετανική Αυτοκρατορία ήταν το αδιαμφισβήτητο παγκόσμιο αφεντικό. 

Την εποχή εκείνη το ποσοστό της Βρετανικής Αυτοκρατορίας στο συνολικό παγκόσμιο ΑΕΠ,  ήταν 25,4% – περίπου το ίδιο με αυτό που έχουν σήμερα οι ΗΠΑ και το Λονδίνο ήταν τότε η πολιτική και οικονομική πρωτεύουσα του κόσμου, όπως σήμερα είναι η Ουάσιγκτον. 

Η Μεγάλη Βρετανία εκείνη την εποχή ήταν η αυτοκρατορία που ρύθμιζε τις τύχες όλων των χωρών και κατά συνέπεια όλων των ανθρώπων, όπως συμβαίνει σήμερα με την Αμερική.

Κατά τη διάρκεια των πενήντα ετών, από το 1880 έως το 1930, η Μεγάλη Βρετανία βρέθηκε, σχεδόν μόνη της, να αντιμετωπίζει αυταρχικά καθεστώτα και να διοικεί χώρες τόσο στην Ασία και στην Ωκεανία, όσο και στην Αφρική με παντελή απουσία δομών εξουσίας, κάτι που της χάρισε το"Rule, Britannia!", στην μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο εποχή, παρόμοιες σχεδόν συνθήκες έδωσαν στις ΗΠΑ το όνομα “Σερίφης”.

Στην Μεγάλη Βρετανία σε περίπτωση επερχόμενων εκλογών, ο εκάστοτε Βρετανός Πρωθυπουργός θεωρούσε καθήκον του να εκστρατεύει σε περιοχές της Ασίας και της Αφρικής, όπως στην Ινδία, στο Σουδάν, στην Ροδεσία, στην Νότια Αφρικανική Ένωση, στο Ιράκ και στο Χονγκ Κονγκ ή να αγοράζει νησιά, όπως την Κύπρο από τον Σουλτάνο το 1878 ή την Διώρυγα του Σουέζ το 1875 από τον Ισμαήλ Πασά, αντιβασιλέα της Αιγύπτου, και να τα προσφέρει ως δώρο του Βρετανικού λαού στο Στέμμα. 

Όλες αυτές οι στρατιωτικές, εμπορικές και πολιτικές επεμβάσεις συνέπαιρναν τότε τους Άγγλους πολίτες, όπως σήμερα τους Αμερικανούς, τους γέμιζαν με  υπεροψία και έπαρση και ήταν πρόθυμοι να τιμήσουν αυτόν τον πρωθυπουργό με την ψήφο τους. Όμως αυτές οι κινήσεις αποσπούσαν την προσοχή της Αυτοκρατορίας σε μια ατέλειωτη σειρά τοπικών κρίσεων σε όλο τον κόσμο, συχνά με μεγάλο κόστος για την παγκόσμια ηγεμονία της, ήταν το αποκαλούμενο “τίμημα της δημοκρατίας”, όπως έγραψε ο Πλάτων, κάτι που δεν χρειάζεται να καταβάλουν οι αυταρχικές χώρες μια και οι εκλογές σε αυτές γίνονται για τον γάμο του Καραγκιόζη,

Η καταστολή της Ιρακινής εξέγερσης του 1920 δημιούργησε στην Βρετανική Αυτοκρατορία  την απαίτηση για αποστολή άνω των 100.000 στρατιωτών και είχε κόστος πολλών εκατομμυρίων λιρών, στο έτος αυτό ο συνολικός προϋπολογισμός για την παιδεία στη Μεγάλη Βρετανία, της βασικότερης κρατικής υπηρεσίας της, ήταν περίπου ο ίδιος με το κόστος αυτής της ιρακινής «εκστρατείας».

Ενώ οι Βρετανοί ηγέτες συζητούσαν τη στρατηγική της Βρετανίας στη Μεσοποταμία, παραμελούσαν τις πραγματικές οικονομικές και τεχνολογικές προκλήσεις που αντιμετώπιζε η χώρα .

Καθώς η Βρετανία μαχόταν με φυλές στη Μέση Ανατολή και στην Αφρική και ακόμα πέρα από τον Ειρηνικό, στην Ωκεανία, οι ΗΠΑ έχτιζαν αθόρυβα την πιο προηγμένη βιομηχανική οικονομία που είχε δει ποτέ η υφήλιος. 

Στην Ευρώπη μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ η ηττημένη Γερμανία ανοικοδόμησε αθόρυβα και σταθερά όχι μόνο την βιομηχανία της, αλλά και έναν ισχυρό στρατιωτικό μηχανισμό, η Βρετανία είχε την προσοχή της στραμμένη στο χάος της Αφρικής και της Ασίας όπως σήμερα οι ΗΠΑ στην Μέση Ανατολή. 

Με την πάροδο του χρόνου, το αποτέλεσμα ήταν η κατάρρευσή της, ως ηγετικής δύναμης στον κόσμο. 

Σήμερα ο  Πρόεδρος της Αμερικής υποκύπτει στον ίδιο πειρασμό με του τότε Άγγλου Πρωθυπουργού, αντιδρά στις επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές (midterms), στις 3 Νοεμβρίου 2026, με έναν πόλεμο στη Μέση Ανατολή, βλέποντας σε αυτόν την μοναδική ευκαιρία για να κερδίσει  ψήφους και  πολιτικό όφελος. 

Τελικά όμως χάνεται ο αναγκαίος προγραμματισμός της ιεράρχησης των πόρων, που είναι ακόμη και για την Αμερική δεδομένοι και όχι απεριόριστοι. 

Οι ΗΠΑ σήμερα, όπως και η Βρετανική Αυτοκρατορία παλαιότερα, δεν διαθέτουν άπειρο πολιτικό κεφάλαιο, για να μπορούν να στρέφονται κατά των συμμάχων τους και ενόψει μάλιστα πολέμου να απαξιώνουν κάθε συνεννόηση με το  ΝΑΤΟ, ούτε ατελείωτη στρατιωτική ικανότητα, αφού στην θέα ενός και μόνο φέρετρου με νεκρό Αμερικανό στρατιώτη λιποθυμούν όλες οι μάνες της Αμερικής, ούτε με οικονομική ανθεκτικότητα, αφού το δημόσιο αμερικανικό χρέος έχει φτάσει την 31η Δεκεμβρίου 2025 στα 38,90 τρισεκατομμύρια.$ και το  Χρέος προς το ΑΕΠ στο 131%. 

Κάθε αεροπορική επιδρομή στην Τεχεράνη, είναι ανάλωση πολύτιμης ενέργειας που αφαιρείται από τις πραγματικές ανάγκες που είναι απαραίτητες στην αντιμετώπιση της Κίνας και καθώς ο πρωταρχικός ρόλος των ΗΠΑ είναι να οδηγήσουν με ασφάλεια στον 21ο αιώνα τον δυτικό κόσμο ενάντια στις αναθεωρητικές φιλοδοξίες των αυταρχικών καθεστώτων του Σι Τζινπίνγκ,  του Πούτιν, του Κιμ Γιονγκ Ουν και του Ερντογάν.  

Ακόμα κι αν η στρατιωτική επιχείρηση ή ο πόλεμος των ΗΠΑ στο Ιράν επιτύχει, η εδραίωση του Ισραήλ ως ηγέτιδα δύναμη στην Μέση Ανατολή, θα απαιτήσει την παρουσία της Αμερικής για πολλά χρόνια εκεί, ενώ η Κίνα χωρίς καμία πολιτική, οικονομική ή στρατιωτική  δέσμευση  θα ασχολείται ελεύθερα και με άνεση, με την ανάπτυξη της βιομηχανίας της, τις έρευνες στην  αιολική και ηλιακή ενέργεια, των μπαταριών και της εφαρμογής της Τεχνητής Νοημοσύνης σε όλες τις πτυχές της σύγχρονης επιστήμης.   

Τελικό συμπέρασμα : Την καταβολή του τιμήματος της δημοκρατίας δεν μπόρεσε να αποφύγει για άλλη μια φόρα η Αμερική.