
Προεδρικές εκλογές το 2016 στις Ηνωμένες Πολιτείες και το
αποτέλεσμα έφερε πολλούς Αμερικανούς πολίτες καθώς και ένα μεγάλο μέρος των
βασικών στελεχών του Δημοκρατικού κόμματος, απέναντι σε έναν εκκεντρικό
μεγιστάνα Πρόεδρο με παρουσίες σε νυχτερινά τηλεοπτικά σόου, πρωταγωνιστή σε
απίθανα ροζ σκάνδαλα και όπως ήταν φυσικό και αναμενόμενο τον αντιμετώπισαν σαν
ένα παροδικό σύμπτωμα ακραίας λαϊκιστικής έξαρσης που θα εξαφανιζόταν με
την λήξη της Προεδρικής του θητείας.
Η πραγματικότητα όμως τους διέψευσε όλους και αιτία ήταν τα καινοφανή ρήγματα που εμφάνισε μαζί με τον νέο Πρόεδρο Trump η Αμερικανική κοινωνία και μάλιστα ρήγματα θεαματικά.
Δεν ήταν ο Trump που δημιούργησε τα ρήγματα στην αμερικανική κοινωνία, τα ρήγματα υπήρχαν, αυτός απλά ήταν που τα έφερε στην επιφάνεια και έφτασε αυτή η κατάσταση σε ελάχιστο χρόνο να καθορίζει τη νέα σύγχρονη δεξιά και εφόσον αναφερόμαστε στην Αμερική, μια δεξιά με παγκόσμια επιρροή.
Η ανατομία του σύγχρονου Αμερικάνικου εθνικού λαϊκισμού
Όχι αδίκως η σύγχρονη δεξιά στην Αμερική αποκαλείται “Trumpism” και περιγράφεται ως ένα μείγμα αχαλίνωτου δεξιού και εθνικού λαϊκισμού που κινείται γύρω από τρεις βασικούς άξονες.
1ος Άξονας. Ασυμβίβαστος αντι-ελίτ λόγος που διαχωρίζει την κοινωνία στον “αγνό και πατριωτικό λαό” από την ανάλγητη ολιγαρχία, το αντιλαϊκό και ιδιοτελές πολιτικό κατεστημένο της Ουάσιγκτον, αποδοκιμάζει τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης και κυρίως καταδικάζει την προκατειλημμένη υπέρ των Δημοκρατικών, ομοσπονδιακή γραφειοκρατία. Ο Πρόεδρος Trump προβάλλεται ως ο μοναδικός αυθεντικός εκφραστής της βούλησης του “αγνού Αμερικανικού πολίτη” με την υπόμνηση “I am your voice” και απογειώνεται με το έξαλλο εθνικιστικό κίνημα: “Make America Great Again”, που τυπωμένο σε κόκκινα καπέλα του μπέιζμπολ, είναι και η βασική του υπόσχεση για μια εξιδανικευμένη εικόνα Αμερικανικής ισχύος.
2ος Άξονας. Πρόκειται πρωτίστως για ένα κίνημα οργής, με εκμετάλλευση της υπαρξιακής ανασφάλειας όλων των ακραίων ανά την Αμερικανική επικράτεια, κυρίως των κοινωνικών ομάδων στις νότιες και κεντρικές πολιτείες που αισθάνονται παραγκωνισμένες από τους ραγδαίους κοινωνικούς μετασχηματισμούς των τελευταίων δεκαετιών.
3ος Άξονας. Ανατροπή των θεμελιωδών θέσεων του Ρεπουμπλικανικού κόμματος. Ο Trump δεν έβαλε στόχο την αποδόμηση της πολιτικής των Δημοκρατικού κόμματος, όπως εσφαλμένα θεώρησαν οι παραδοσιακοί ηγέτες του Clinton και Obama, αλλά επιχείρησε και τελικά ανέτρεψε τις βασικές θέσεις του Ronald Reagan, οι οποίες επί δεκαετίες ήταν ο οδηγός και η πολιτική του Ρεπουμπλικανικού κόμματος. Η πολιτική του Προέδρου Reagan ευθύς αμέσως με την ανάληψη των καθηκόντων τον Ιανουάριο του 1981, στηρίχθηκε στο ελεύθερο εμπόριο, με κατάργηση ή μείωση των δασμών, στην “ελεύθερη αγορά” την μετά λίγα χρόνια ολοκληρωμένη και δομημένη “παγκοσμιοποίηση”,την αποκαλούμενη έκτοτε στις ΗΠΑ “Reaganomics”, στην παγκόσμια ηγεμονία των ΗΠΑ ως χώρα υπόδειγμα δημοκρατίας και μοναδικός παγκόσμιος φάρος ελευθερίας με σύμβολο μάλιστα το άγαλμα της ελευθερίας, την εγγύηση και την ασφάλεια του Δυτικού Κόσμου με την πολυμερή συμμαχία του ΝΑΤΟ και με την επίδειξη ενός ευπρεπούς Αμερικάνικου πατριωτισμού που οδήγησε στην πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989 και στο τέλος του ψυχρού πολέμου με την κατάρρευση και διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991. Τον Trump και τους οπαδούς του όμως, όλα τα παραπάνω τους αφήνουν αδιάφορους και το μόνο που κάνουν είναι να κατακρίνουν μεθοδικά και να πολεμούν με λύσσα κάθε πτυχή του “Reaganomics”
Από το ελεύθερο εμπόριο στον άκρατο προστατευτισμό
Οι αλόγιστοι δασμοί, ως εργαλείο πολιτικής και ο οικονομικός εθνικισμός υποκατέστησαν τις διεθνείς συμφωνίες, με απώτερο στόχο την προστασία της εγχώριας μεταποίησης.
Από τον διεθνισμό στο “America First”
Οι διεθνείς οργανισμοί, ο ΟΗΕ, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, η UNESCO και κυρίως το ΝΑΤΟ αντιμετωπίζονται από τον Trump με δυσπιστία και εχθρότητα. Ενώ η Αμερικανική εξωτερική πολιτική επί Προέδρου Reagan ήταν ο βασικός παράγων της διεθνούς ισορροπίας και εξ αυτού το εργαλείο της παγκόσμιας κυριαρχίας της, μετατράπηκε από τον Trump σε μια κυνική και αγοραία συναλλακτική διαχείριση με τους φίλους του, Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ.
Από ανοιχτή κοινωνία σε χώρα φρούριο
Το μεταναστευτικό αναδείχθηκε επί Προεδρίας Trump σε κορυφαίο υπαρξιακό ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Από τη θεσμική ευγένεια στον πολιτισμικό πόλεμο
Η πολιτική “Ronald Reagan” δεν ηττήθηκε, ούτε ξεπεράστηκε από κάποιες αναθεωρητικές ιδέες και απόψεις ενός νέου ηγέτη του Ρεπουμπλικανικού κόμματος, αλλά εξαερώθηκε με την χρήση μιας αχαλίνωτης πολιτικής βίας και εξοστρακίστηκε οριστικά από το κόμμα της Αμερικανική δεξιάς, με το διαλυτικό σύνθημα “America first” που είναι το βασικό δόγμα του Trump με το οποίο δίνει προτεραιότητα στα στενά εθνικά συμφέροντα της Αμερικής έναντι των διεθνών δεσμεύσεων και υποχρεώσεων της.
Οι κοινωνικές συμμαχίες

Ο Trump απευθύνθηκε κατ’ αρχήν στους “ξεχασμένους Αμερικανούς” της ζώνης της σκουριάς (Rust Belt), όπως αποκαλούν τα ερείπια των παλιών αυτοκινητοβιομηχανιών του Detroit στο Michigan και των μεγάλων βιομηχανιών του Chicago στο Illinois που βίωσαν την αποβιομηχάνιση και υποσχέθηκε ότι πολύ σύντομα, με την βοήθεια των δασμών θα επαναλειτουργήσουν, εκτός όμως από την προσπάθεια του να κερδίσει το σύνολο των Ρεπουμπλικάνων ψηφοφόρων, κατάφερε να αποσπάσει και ένα μεγάλο τμήμα της παραδοσιακής βάσης των Αμερικανών ψεκασμένων (tinfoils), στους οποίους υποσχέθηκε προεκλογικά και δημοσίευσε μετεκλογικά όλα τα στοιχεία της Αμερικανικής πολεμικής Αεροπορίας για τα UFO που εμφανίστηκαν μετά τον πόλεμο στον ουρανό της Αμερική και που δήθεν τα έκρυβε το “βαθύ κράτος” και κυρίως, το συμβάν θρύλος για τους Αμερικανούς ψεκασμένους, που υποτίθεται ότι έλαβε χώρα κοντά στην πόλη Ρόσγουελ του Νέου Μεξικού των ΗΠΑ. Είναι η υπόθεση συντριβής ενός UFO με δυο εξωγήινους επιβάτες και την κυβερνητική συγκάλυψης του γεγονότος.
Παράλληλα ο Trump, έκλεισε μια ιστορική συμφωνία με τους φανατικούς Ευαγγελικούς Χριστιανούς, στους οποίους προσέφερε την πλειοψηφία στο Ανώτατο Δικαστήριο, με αποτέλεσμα την απαγόρευση των αμβλώσεων στις ΗΠΑ.
Το τέλος της διατλαντικής αμεριμνησίας
Οι συνέπειες αυτής της πολιτικής μετάλλαξης των Ρεπουμπλικάνων ξεπέρασαν τα αμερικανικά σύνορα, δοκιμάζοντας τα θεμέλια της μεταπολεμικής “Pax Americana”. Για την Αμερική του”MEGA” και του “America First”, το ΝΑΤΟ δεν συνιστά πλέον ιερή δέσμευση κοινής μοίρας και ασφάλειας, αλλά αμυντική συμφωνία που κοστίζει στην αμερικανική πλευρά και πλέον τίθεται υπό αίρεση. Η εξέλιξη αυτή τερματίζει οριστικά την εποχή της ευρωπαϊκής αμεριμνησίας. Η Ευρώπη εξαναγκάζεται πλέον σε άμεση αύξηση των αμυντικών της δαπανών.
Υπάρχει ημερομηνία λήξης;
Στις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, οι Ρεπουμπλικάνοι έχασαν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου κατά τρόπο απρόσμενο. Στο Τέξας εξελέγη Δημοκρατικός γερουσιαστής για πρώτη φορά από το 1988 και στο Κάνσας για πρώτη φορά από το 1932. Στη Νότια Καρολίνα, όπου ο Trump είχε επικρατήσει με σχεδόν 18 μονάδες διαφορά το 2024, οι Δημοκρατικοί κέρδισαν άνετα την έδρα στη Γερουσία.
Η έκταση της ήττας του Trump έδειξε πόσο εύκολα υποχώρησε η στήριξη προς τους Ρεπουμπλικάνους ακόμη και σε πολιτείες που είχαν στηρίξει καθαρά τον Trump δύο χρόνια νωρίτερα και έτσι τόσο οι Αμερικανοί όσο και οι Ευρωπαίοι διερωτώνται ευλόγως αν η πανωλεθρία του Trump στις ενδιάμεσες εκλογές, σηματοδοτεί και το τέλος του κινήματος “MEGA”.
Η έντονα προσωποκεντρική φυσιογνωμία του Trump συχνά παραπλανά. Είναι σαφές ότι όταν ο ίδιος ο Trump αποχωρήσει από το προσκήνιο, το αλλοπρόσαλλο τηλεοπτικό του θέαμα, οι απρόβλεπτες εξάρσεις και το προσωπικό του ιδίωμα θα εκλείψουν μαζί του.
Αυτό, ωστόσο, δεν σηματοδοτεί και το τέλος του Trumpism.
Η διάδοχη κατάσταση στους Ρεπουμπλικάνους μπορεί να στερηθεί τις τρέλες και τα σόου του ιδρυτή της, αλλά ακριβώς γι’ αυτό ενδέχεται να αποδειχθεί πολύ πιο πειθαρχημένη και αποτελεσματική.
Το κίνημα “MAGA” λοιπόν δεν έχει ημερομηνία λήξης. Θα εξακολουθεί να υφίσταται όσο παραμένουν ενεργά τα δύο βασικά αίτια που το γέννησαν, η "woke" υπερβολή των Δημοκρατών και η διάβρωση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Ο άνθρωπος Trump θα περάσει στην ιστορία, αλλά το πολιτικό του κίνημα με επικεφαλής το σύνθημα “America first”, θα αποτελεί το καθιερωμένο κανονιστικό πλαίσιο του Ρεπουμπλικανικού κόμματος.
Τι έφεραν οι ενδιάμεσες εκλογές 2026
Το αμερικανικό σύνταγμα προβλέπει ένα σύστημα "ελέγχων και ισορροπιών" (checks and balances) ώστε ο Πρόεδρος να μην έχει απόλυτη εξουσία πάνω στη νομοθεσία, γι αυτό τον λόγο γίνονται οι ενδιάμεσες εκλογές. Με τις τελευταίες εκλογές ο Πρόεδρος Trump απώλεσε τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου και έτσι αν ο Πρόεδρος ασκήσει βέτο (αρνησικυρία) σε ένα νομοσχέδιο που ψήφισε το Κογκρέσο, το Κογκρέσο με τη σειρά του, δηλαδή η Βουλή των Αντιπροσώπων και η Γερουσία, μπορεί να το ακυρώσει με ένα δικό του βέτο (Veto Override).
Πώς το Κογκρέσο ακυρώνει το βέτο του Προέδρου
1ον. Απαιτείται Αυξημένη Πλειοψηφία 2/3 (Two-Thirds Majority)
Για να παρακαμφθεί το προεδρικό βέτο, πρέπει και τα δύο σώματα του Κογκρέσου να υπερψηφίσουν ξανά το νομοσχέδιο με πλειοψηφία 2/3 των παρόντων μελών που ψηφίζουν.
Στη Βουλή των Αντιπροσώπων
Απαιτούνται 290 από τις 435 ψήφους (αν είναι όλοι παρόντες).
Στη Γερουσία
Απαιτούνται 67 από τις 100 ψήφους (αν είναι όλοι παρόντες).
2ον. Έκδοση Νόμου παρά τις αντιρρήσεις
Εάν επιτευχθεί η πλειοψηφία των 2/3 και στα δύο σώματα, το νομοσχέδιο γίνεται αμέσως νόμος του κράτους χωρίς να χρειάζεται η υπογραφή του Προέδρου.
Εξαίρεση: Το «Βέτο Τσέπης» (Pocket Veto)
Υπάρχει μία περίπτωση όπου το Κογκρέσο δεν μπορεί να ακυρώσει το βέτο: Ναι αν ο Πρόεδρος δεν υπογράψει ένα νομοσχέδιο μέσασε 10 ημέρες και στο μεταξύ το Κογκρέσο έχει διακόψει τις εργασίες του, το νομοσχέδιο απορρίπτεται αυτόματα. Αυτό λέγεται "pocket veto" και δεν επιδέχεται ψηφοφορία ακύρωσης.
Άλλοι τρόποι με τους οποίους το Κογκρέσο ασκεί πίεση στον Πρόεδρο
Εκτός από την ακύρωση του βέτο, που είναι πάντως πολιτικά δύσκολη επειδή το ύψος της πλειοψηφίας απαιτεί δικομματική στήριξη, το Κογκρέσο διαθέτει και άλλους μηχανισμούς για να περιορίσει ή να “μπλοκάρει” τον Πρόεδρο.
Έλεγχος του Προϋπολογισμού (Power of the Purse)
Το Κογκρέσο εγκρίνει τη χρηματοδότηση των κυβερνητικών φορέων. Αν ο Πρόεδρος θέλει κονδύλια για συγκεκριμένες πολιτικές,το Κογκρέσο μπορεί να αρνηθεί με απλή πλειοψηφία τη χρηματοδότησή τους.
Έγκριση Διορισμών
Η Γερουσία πρέπει να εγκρίνει, με απλή πλειοψηφία, τους υπουργούς, τους
ομοσπονδιακούς δικαστές και τους πρέσβεις που προτείνει ο Πρόεδρος.
Κοινοβουλευτικός Έλεγχος & Έρευνες
Οι Επιτροπές του Κογκρέσου μπορούν να καλέσουν μέλη της κυβέρνησης για καταθέσεις,να ζητήσουν έγγραφα και να διεξάγουν έρευνες, για τις επιτροπές αυτές οι δικαστές στην Αμερική λέγουν ότι πρέπει οι καλεσμένοι να πάνε αμέσως και να μην τυχόν πουν ψέματα.
Διαδικασία Παραπομπής του Προέδρου (Impeachment)
Σε ακραίες περιπτώσεις σοβαρών παραπτωμάτων, Προδοσία, Δωροδοκία, Κατάχρηση εξουσίας και Παραβίαση της δημόσιας εμπιστοσύνης. η Βουλή των Αντιπροσώπων μπορεί να παραπέμψει τον Πρόεδρο να δικαστεί στην Γερουσία με απλή πλειοψηφία. Στην Γερουσία που θα τον δικάσει, για να καταδικαστεί απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία ⅔, δηλαδή 67 από τους συνολικά 100 Γερουσιαστές, (αν ψηφίσουν όλοι).
Ο Trump είναι ο μοναδικός Πρόεδρος στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών που έχει παραπεμφθεί δύο φορές, τον Δεκέμβριο του 2019 παραπέμφθηκε για κατάχρηση εξουσίας και παρακώλυση του Κογκρέσου (υπόθεση Ουκρανίας) και τον Ιανουάριο του 2021 για υποκίνηση εξέγερσης (επίθεση στο Καπιτώλιο).
Αθωώθηκε από τη Γερουσία και στις δύο περιπτώσεις.
Αν υπάρξει καταδίκη από τη Γερουσία αυτή επιφέρει την άμεση απομάκρυνση από το Προεδρικό αξίωμα.
Επίσης, η Γερουσία μπορεί, με ξεχωριστή ψηφοφορία απλής πλειοψηφίας, να απαγορεύσει στον καταδικασθέντα να αναλάβει οποιοδήποτε ομοσπονδιακό δημόσιο αξίωμα στο μέλλον.
Η διαδικασία παραπομπής είναι αυστηρά πολιτική/συνταγματική και δεν επιβάλλει ποινικές κυρώσεις, όπως φυλάκιση.
