Γιατί, γιατί ……..

 

                                     

Τους πολιτικούς χαρακτηρισμούς “δεξιά”  “αριστερά” συνηθίζουμε στην χώρα μας  να τους χρησιμοποιούμε χωρίς να πολυσκεφτόμαστε το περιεχόμενο τους, τις θεωρούμε αυτονόητες πολιτικές έννοιες έχοντας μια αυτόματη και απλή ερμηνεία, τις αντιλαμβανόμαστε σχεδόν διαισθητικά και μάλιστα με τόση σαφήνεια, ώστε με βάση αυτόν τον απλό τρόπο  σκέψης και έκφρασης μπορούμε  να κατηγοριοποιούμαι καθεστώτα και ανθρώπους.

Για την συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων της χώρας μας, υπάρχει η απλή εντύπωση ότι “δεξιό” είναι κάθε πολιτικό σύστημα που εξυπηρετεί τους πλούσιους εις βάρος των φτωχών, ενώ αριστερό, κάθε σύστημα που βοηθά τους ανήμπορους και στρέφεται κατά των πλουσίων.

Τα τελευταία πάντως πέντε-έξη χρόνια σε πάρα πολλούς Έλληνες έχει γεννηθεί  μια νέα τάση, η οποία τους οδηγεί να αντιλαμβάνονται τις έννοιες “αριστερά” – “δεξιά” με βάση το δίπολο “ισότητα” – “ελευθερία”, η αντιστοίχιση όμως αυτών των δύο εννοιών με τους αντίστοιχους χαρακτηρισμούς, δεν είναι τόσο απλή όσο φαίνεται, αφού υπάρχει ένα στοιχείο που συχνά παραβλέπουμε και αυτό αφορά τον διαχωρισμό, κατά περίπτωση, ανάμεσα στην πολιτική και την οικονομική διάσταση των όρων “ισότητα”- “ελευθερία”, διότι με την χρήση αυτού του κριτηρίου, ούτε η ισότητα είναι αποκλειστικά “αριστερό” προνόμιο, ούτε η ελευθερία αποκλειστικά “δεξιό”.

Η πολιτική διάσταση σχετίζεται με το ποιος “είμαι”.

Η οικονομική διάσταση με το τι “έχω”. 

Έτσι, τόσο η “ελευθερία”, όσο και η “ισότητα”, μπορούν να αντιστοιχηθούν με τους όρους “αριστερά” “δεξιά” με δύο διαφορετικές θεωρήσεις, την “πολιτική ελευθερία” και την “οικονομική ελευθερία”.

“Πολιτική ελευθερία” σημαίνει ελευθερία στον αυτοπροσδιορισμό και την αυτοδιαχείριση του ατόμου. Σημαίνει ατομικά και πολιτικά δικαιώματα, μεταξύ των οποίων η ελευθερία στην θρησκευτική πίστη, στον προφορικό και γραπτό πολιτικό λόγο, στην αντίληψη και διαχείριση του σώματος, στην κοινωνική και πολιτική ένταξη.

“Οικονομική ελευθερία” σημαίνει κάτι εντελώς διαφορετικό, σημαίνει ότι η ελευθερία του ατόμου να επιδιώκει την απόκτηση περισσότερων αγαθών μέσα σε ένα πλαίσιο ανταγωνισμού, βάσει θεσμοθετημένων κανόνων αλλά χωρίς απαραίτητα να διασφαλίζονται τα πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα. Αυτό το είδος ελευθερίας απαιτεί ελάχιστη κρατική συμμετοχή ή παρέμβαση σε οικονομικά ζητήματα, ενώ έρχεται σε αντίθεση με το κράτος πρόνοιας.

Από διαφορετική σκοπιά, οικονομική ισότητα σημαίνει άμβλυνση (έως και πλήρη εξάλειψη) των οικονομικών ανισοτήτων σε μία κοινωνία. Και, επειδή κάτι τέτοιο είναι αδύνατο να συντελεστεί με φυσικό και αυθόρμητο τρόπο, η κρατική παρέμβαση καθίσταται αναγκαία. Μία τέτοια παρέμβαση στοχεύει, μεταξύ άλλων, στη διασφάλιση του δικαιώματος στην εργασία, καθώς και στην προσβασιμότητα όλων των πολιτών σε τομείς όπως η παιδεία και το σύστημα υγείας, αυτό δηλαδή που ονομάζουμε, δημιουργία  κράτους πρόνοιας, ή και να συμβαίνει το αντίθετο, όπως στην Αμερική του 2026 στην περίπτωση οικονομικής ανισότητας να μην αναγνωρίζονται, η να παρεμβάλλονται εμπόδια στην πρόσβαση των πολιτών στην δημόσια υγεία, όπως καταφάνηκε πρόσφατα με την προσπάθεια Trump να καταργήσει το νόμο της υπάρχουσας στην Αμερική, από την εποχή Obama, κρατικής πρόνοιας για την υγεία. Στην επιχειρηματολογία που χρησιμοποιήθηκε από τους Ρεπουμπλικάνους τον Ιούνιο του 2025 επιτέθηκαν με δριμύτητα κατά του νόμου κοινωνικής πρόνοιας του Obama στο Κογκρέσο. Η αντίδραση του Trump μετά την επανεκλογή του δεν ήταν να καταργήσει άμεσα το “Obamacare” με μία μονοκονδυλιά (κάτι που θα προκαλούσε πολιτικό χάος στην Αμερική), αλλά με έξυπνο τρόπο να περιορίσει τη δημόσια χρηματοδότησή του, οδηγώντας τον κόσμο  προς ιδιωτικές, με λιγότερες και ανεπαρκείς παρεχόμενες υπηρεσίες υγείας. Η πιο διαβόητη και κωμική συγχρόνως επιχειρηματολογία κατά τη διάρκεια της συζήτησης στο Κογκρέσο, προήλθε από τον John Mica μέλος της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, εκπροσωπώντας τη Florida State USA, ο John Mica είπε : “Κύριε Πρόεδρε εκπροσωπώ την 7^η περιφέρεια της πολιτείας Φλόριντα όπου έχουμε πολλές λίμνες. Αν επισκεφθείτε αυτές τις περιοχές, μπορεί να δείτε πινακίδες που γράφουν: “Μην ταΐζετε τους αλιγάτορες”. Έχουμε βάλει αυτές τις προειδοποιήσεις γιατί αν αφεθούν σε φυσική κατάσταση, οι αλιγάτορες μπορούν μόνοι τους να φροντίσουν τον εαυτό τους, μπορούν να δουλεύουν, να μαζεύουν φαγητό και να φροντίζουν τον εαυτό τους και τα μικρά τους, τοποθετούμε αυτές τις πινακίδες επειδή η ανθρώπινη φροντίδα των αλιγατόρων τους δημιουργούν εξάρτηση. Όταν η εξάρτηση ξεκινά, αυτοί οι κατά τα άλλα αρτιμελείς αλιγάτορες δεν μπορούν πλέον να επιβιώσουν μόνοι τους. Ξέρω ότι οι άνθρωποι δεν είναι αλιγάτορες, αλλά σας δηλώνω κατηγορηματικά ότι με το σημερινό σύστημα κοινωνικής πρόνοιας που μας φιλοδώρησε ο Obama, έχουμε αναστατώσει την ανθρώπινη τάξη πραγμάτων εδώ στην Αμερική. Αποτύχαμε να κατανοήσουμε πολλά προειδοποιητικά σημάδια. Με το ασφαλιστικό σύστημα Obamacare δημιουργήσαμε στους πολίτες της κατώτερης τάξης ένα αποτρόπαιο σύστημα εξάρτησης.

Στις 6 Μαΐου 2012, μπήκε για πρώτη φορά στη Βουλή των Ελλήνων η Χρυσή Αυγή, εξασφαλίζοντας 21 έδρες με ποσοστό 6,97%.

Το φαινόμενο προκάλεσε ανησυχία στους πιστούς της φιλελεύθερης δημοκρατίας, η άνοδο της ακροδεξιάς όχι μόνο στην Ευρώπη (στη Γαλλία μάλιστα διεκδίκησε με αξιώσεις την εξουσία), αλλά και στην Αμερική όπου ο Trump, μέσα σε ένα χρόνο, αφού διπλασίασε σχεδόν την τιμή της βενζίνης,  πήγε τη Αμερική μισό αιώνα πίσω σε ότι αφορά τα κοινωνικά δικαιώματα.

Στο οικονομικό πεδίο, η ακροδεξιά εμφανίζεται φιλολαϊκή, καταγγέλλοντας τις εγχώριες και παγκόσμιες οικονομικές ελίτ καθώς και την κοινωνική ανισότητα. Από την άλλη, υποστηρίζει τον περιορισμό ως και την ολική κατάργηση θεμελιωδών ατομικών δικαιωμάτων, έτσι ώστε οι ατομικές ελευθερίες να χωρέσουν σε ένα στενό ηθικολογικό πλαίσιο που ορίζεται από ένα θρησκευτικό φονταμενταλισμό και ένα υπέρμετρο εθνικιστικό φανατισμό.

Το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγουμε είναι ότι το δίπολο "αριστερά – δεξιά" δεν σηματοδοτείται απόλυτα με βάση το αντίστοιχο “ισότητα – ελευθερία”, αφού κάθε μία από τις έννοιες αυτές εξαρτάται από ένα σύνολο παραμέτρων που διαφοροποιούν το περιεχόμενό τους ανάλογα με την πολιτική συγκυρία, έτσι ώστε αυτό να μην μπορεί να προσδιορίζεται μονοσήμαντα. Σε πρακτικό επίπεδο, η αμφισημία των συμβατικών εννοιών κάνει να μη φαίνεται τόσο απίθανη η συνταύτιση ακραίων “δεξιών” και “αριστερών” πάνω σε εθνικά ζητήματα και όχι μόνο, ιδιαίτερα όταν βρίσκονται κάτω από την κοινή σημαία του ακροαριστερού και ακροδεξιού λαϊκισμού. Τα παραπάνω μας τα επιβεβαιώνουν το αντιμνημονιακό, το αντιεμβολιαστικό και, τώρα το φιλορωσικό μέτωπο.

Ας τα πάρουμε όμως από την αρχή, στη μεταπολιτευτική Ελλάδα, παρά τις ιδεολογικές διαφορές των δύο μεγάλων κομμάτων, κάποια πράγματα φαίνεται να έγιναν ανάποδα. Έτσι η Δεξιά του Κωνσταντίνου Καραμανλή έκανε κρατικοποιήσεις, π.χ. Ολυμπιακή, Εμπορική Τράπεζα, ΗΣΑΠ, Ναυπηγεία Ελευσίνας, Λιπάσματα,   ενώ οι σοσιαλιστές του ΠΑΣΟΚ, ξεκινώντας με σημαία τον πολιτικό φιλελευθερισμό, έκαψαν στην υψικάμινο τους φακέλους κοινωνικών φρονημάτων, αφαίρεσαν ή προσέθεσαν νέες διατάξεις στο Οικογενειακό δίκαιο, όπως τον πολιτικό γάμο, την κατάργηση της μοιχείας και της αναγραφής θρησκείας στις αστυνομικές ταυτότητες κλπ. Όμως η διάκριση “αριστερά”  “δεξιά”, εξακολουθούσε να υπάρχει στη βάση συγκεκριμένων στερεοτύπων ιστορικού κυρίως χαρακτήρα και λιγότερο σε ουσιαστικές πολιτικές διαφορές. Οι διαφορές πάντως των οικονομικών πολιτικών ανάμεσα στα δύο κόμματα εξουσίας δεν δικαιολογούσαν την ένταση της μεταξύ τους λεκτικής πολιτικής αντιπαράθεσης, ενώ η ριζοσπαστική αριστερά, κινούνταν στη σφαίρα της ιδεολογικής ουτοπίας, στην ασφάλεια του αριστερισμού και άρα αδιαμφισβήτητου προοδευτισμού.

Στην πραγματικότητα, μετά την πρώτη τετραετία του ΠΑΣΟΚ, η βασική ιδεολογία που επικρατούσε ως αποτέλεσμα του αχαλίνωτου λαϊκισμού του, ήταν ο κρατισμός στον οποίο επιδίδονταν όλα ανεξαιρέτως τα κόμματα. Η πραγματική  κριτική που ασκήθηκε στον Ανδρέα για το περιβόητο «Τσοβόλα δώστα όλα» των εκλογών του 1985, δεν ήταν γιατί τόλμησε και το είπε, ήταν γιατί τελικά δεν τα έδωσε όλα.

Και μετά ήρθε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης και προφανώς η προσπάθεια του ήταν καταδικασμένη σε αποτυχία, γιατί υπήρχε πάντοτε το παντοδύναμο “κράτος της δεξιάς”, με τις ιδιαίτερες επιδόσεις του στο πελατειακό σύστημα, αν και υπήρχαν κορυφαία, ελάχιστα πάντως μέλη της Ν.Δ της περιόδου αυτής, που βρισκόταν μακράν μπροστά από το μέσο μέτρο του αποδεκτού τότε φιλελευθερισμού όπως ο κ. Μάνος ή ο κ. Ανδριανόπουλος, η πλειοψηφία όμως των βασικών στελεχών βρισκόταν στο μεσαίωνα της λαϊκής, συντηρητικής και εθνικιστικής δεξιάς, όπως ο Έβερτ και κυρίως ο Σαμαράς.

Τι έκανε την εποχή εκείνη η αριστερά;

Η πάντα μπερδεμένη Ελληνική αριστερά, ήταν απλά πάντα απέναντι σε όλα και σε όλους.

Ανετράπη από τον Σαμαρά το 1993 ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης και η νέα κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ, ξεκίνησε μια νέα εποχή με στοιχειώδη ορθολογισμό, βάζοντας οικονομικούς στόχους και ακολουθώντας μια νοικοκυρεμένη οικονομική πολιτική, με πλεονασματικούς προϋπολογισμούς και συγκεκριμένη στρατηγική. Σκοπός τίποτε περισσότερο και τίποτε λιγότερο,  ένταξη της Ελλάδας στο €. Τότε το κύριο επιχείρημα της αριστεράς, για την περίοδο αυτή, (κατόρθωσε μάλιστα να το επιβάλει στην κοινή γνώμη), ήταν ότι η κυβέρνηση Σημίτη, δεν ήταν πατριωτική και κυρίως δεν ήταν αριστερή όσο έπρεπε, φαίνεται ότι στην αριστερά, εκτός από το ηθικό πλεονέκτημα έχουν στο χέρι και μετρούν την αριστεροσίνη των άλλων, με το “αριστερόμετρο”.

Η μπερδεμένη Ελληνική αριστερά, δεν είδε ποτέ την οικονομική ανάκαμψη. Δεν είδε ποτέ την υλοποίηση του στόχου της ένταξης μας στη ΟΝΕ. Δεν είδε ποτέ την άμβλυνση των κοινωνικών ανισοτήτων αντίθετα, ήταν πολέμιος όλων αυτών.

Η μπερδεμένη Ελληνική Αριστερά, δεν κατάλαβε ποτέ την ανάγκη του αστικού εκσυγχρονισμού, και πόσο τελικά αριστερή πολιτική ήταν αυτή, σε μια χώρα όπου κυριαρχούσε η οικονομική ολιγαρχία.

Δεν κατάλαβε ποτέ την ουσία της δημιουργίας μιας δυνατής αστικής τάξης πριν από οποιαδήποτε σοβαρή προσπάθεια αναδιανομής του εισοδήματος.

Δεν κατάλαβε ποτέ ότι η ανομία, ευνοεί τελικά τους ισχυρούς.

Αντίθετα ένα κράτος που αδυνατεί να λειτουργήσει στοιχειωδώς με θεσμούς αποτελεσματικούς, είναι η χαρά του αριστερού, παραβλέποντας ότι ένα κράτος μπάχαλο είναι τεράστιο βάρος για τις ασθενέστερες τάξεις, που υποτίθεται ότι εκπροσωπεί η αριστερά .

Όλα αυτά, προφανώς επηρέασαν αργότερα, μετά τον Σημίτη και τον νεώτερο Καραμανλή, ο οποίος επαγγελλόμενος την επανίδρυση του κράτους και δείχνοντας ιδιαίτερη εμπιστοσύνη στην ριζοσπαστική αριστερά και στον ηγέτη της, αφέθηκε και δεν έκανε τίποτα.

Η πενταετία Καραμανλή, δεν έριξε απλά την Ελλάδα στα βράχια, αλλά συνέτεινε στην αποδιοργάνωση του κράτους. Διαμόρφωσε μια κοινωνία ανομίας και ήσσονος προσπάθειας, όπως άλλωστε έκανε καταφανώς και ο ίδιος. Η αδράνεια στις λεηλασίες και καταστροφές των καταστημάτων του κέντρου της Αθήνας, τον Δεκέμβρη 2008, η αδυναμία αντιμετώπισης των πυρκαγιών το 2007, η πλήρης απουσία μεταναστευτική πολιτικής, ήταν ίσως τα κύρια συστατικά στοιχεία που γέννησαν τη Χρυσή Αυγή και την γέννησαν πολύ πριν την εκδήλωση της οικονομικής κρίσης.

Η οικονομική κρίση από το 2009 και μετά και κυρίως ο τρόπος αντιμετώπισής της αρχικά από τη ΝΔ με τα τρία απανωτά Ζάππεια του ανεκδιήγητου Σαμαρά, αλλά κυρίως από το λεγόμενο λαϊκό αντιμνημονιακό μέτωπο, της μπερδεμένης αριστεράς, τότε που χιλιάδες οπαδοί της με το σύνθημα “να καεί, να καεί το μπουρδέλο η Βουλή” ξημεροβραδιάζονταν στο Σύνταγμα, οδήγησαν όχι στην δημιουργία αλλά στην αύξηση των δυνάμεων της Χρυσής Αυγής.

Μετά ήρθε στην εξουσία η μπερδεμένη ριζοσπαστική αριστερά που όταν η Χρυσή Αυγή ψήφιζε κάτι που την στήριζε, έστω και εμμέσως,  δεν δίσταζε να την αγκαλιάζει.

Δεν δίστασε να κάνει πολλές κολοτούμπες προκειμένου να παραμείνει στην εξουσία. Δεν δίστασε να σχεδιάσει τον έλεγχο του κράτους.

Τώρα όμως, που το βασικό της ιδεολόγημα περί του ηθικού πλεονεκτήματος της, μπάζει από παντού, δημιουργείται το πλαίσιο για την εφαρμογή του γνωστού “ο σκοπός αγιάζει τα μέσα”. Βλέποντας ο φυσικός και κύριος ηγέτης της ριζοσπαστικής αριστεράς, την τοξική  ακραία πολιτική του κύριου ανταγωνιστή του Ν. Ανδρουλάκη, έβγαλε την λεοντή και θέλοντας να καταδείξει την ωριμότητα και τις ειρηνικές πλέον προθέσεις του, φόρεσε προβιά και με τον Καβάφη και την ποίησή του ανά χείρας, ετοιμάζεται να προσέλθει, εν όψη εκλογών, στο πολιτικό παζάρι ελπίζοντας να πείσει τους οπαδούς του ΠΑΣΟΚ ότι έχει αλλάξει, έχει γίνει κεντροαριστερός.

Στόχος του αυτή την φορά δεν είναι η διάλυση της χώρας, αλλά του ΠΑΣΟΚ, η επανάληψη μιας νέας πολιτικής στρέβλωσης με ψέματα και απατηλές υποσχέσεις, όπως τότε, το 2015.

Η αριστερή ιδεολογία στην Ελλάδα από την εποχή ακόμη του εμφυλίου κυριαρχείται από μύθους και η Ελληνική κοινωνία που έβλεπε πάντοτε ιστορικά την αριστερά σαν  μια ηθική ομάδα κάποιων καλών ανθρώπων με μια ιδεολογία όμως δύσκολη να εφαρμοστεί, έρεπε πάντα να πιστεύει εύκολα οποιονδήποτε του έταζε αριστερή εφαρμόσιμη πολιτική και προς επίρρωση όλων αυτών αρκεί να βάλουμε στο μυαλό μας ότι όταν το ΠΑΣΟΚ έπαψε να είναι απλά αριστερό και έγινε πραγματικά προοδευτικό μεταρρυθμιστικό και κυρίως ρεαλιστικό κόμμα, διατηρώντας πάντως μέρος των παθογενειών του, έχασε το μεγαλύτερο σχεδόν μέρος των ψηφοφόρων του.

Ακόμη και σήμερα είναι πολλοί εκείνοι στη λεγόμενη κεντροαριστερά που έλκονται από μια πολιτική “αριστερής προοδευτικής κατεύθυνσης”, ενάντια στον “νεοφιλελευθερισμό” χωρίς όμως να μπορούν να προσδιορίσουν τι ακριβώς θέλουν, μια και για τον “νεοφιλελευθερισμό” δεν υπάρχει ούτε η έννοια, ούτε ο ορισμός, ούτε η πρακτική του εφαρμογή στην Ελλάδα.

Είμαστε ίσως η μοναδική Σοβιετική Δημοκρατία που δεν κατέρρευσε το 1989 και με βάση το επίπεδο του κρατισμού και του συντεχνιασμού συνεχίζουμε να ζούμε σε μια τέτοια χώρα, ως τις ημέρες μας.

Πως μπορούμε σαν λαός να βάλουμε πλάτη και να βοηθήσουμε να ξεμπερδευτεί η αριστερά για το καλό της Ελλάδας και όλων μας;

Δύσκολο όσο στη χώρα μας επικρατούν τα ταμπού. 

Όσο είναι ολοζώντανος και θελκτικός ο μύθος περί της φορολογίας των Εφοπλιστών. 

Όσο περιμένουμε, όπως έλεγε και ο Λαφαζάνης, να κάνουμε ντου στις κακές Τράπεζες, να τους τα πάρουμε και μετά να τις .... κλείσουμε.

Ίσως πιο εύκολο θα ήταν αν επικρατήσει πρώτα μια ήπια μεταρρυθμιστική πολιτική, προτείνοντας μέτρα που μοιάζουν αυτονόητα, δυστυχώς όμως ισχυρά συντεχνιακά και πολιτικά συμφέροντα, (κάνοντας χρήση της δήθεν αριστερής ιδεολογίας) δεν θα αφήσουν να συμβεί, γιατί κάποιοι παριστάνοντας τους ιδεολόγους δεν θα τα θεωρούν αριστερά.  

Γιατί δεν είναι αριστερό άραγε να πωλούνται τα φάρμακα κοινής χρήσης, αυτά που παίρνουμε ελεύθερα χωρίς συνταγή, στα super markets, εφόσον θα μειωθεί η τιμή τους και θα ωφεληθούν οι φτωχότεροι;

Γιατί δεν είναι αριστερό να ιδρυθούν μη κρατικά πανεπιστήμια, ώστε να πάψει η αιμορραγία συχνά φτωχών οικογενειών στα ξένα;

Γιατί δεν είναι αριστερό η εξάλειψη της γραφειοκρατίας, της πολυνομίας, με την  παραχώρηση, με αυστηρούς κανόνες, σε ιδιώτες οποιουδήποτε έργου ή υπηρεσία του κράτους, όπως έγινε με τα ΚΤΕΟ, ώστε να μην ταλαιπωρείται ο κόσμος;

Γιατί δεν είναι αριστερό η προστασία των πανεπιστημίων και η διατήρηση των κτιρίων τους σε άριστη κατάσταση όπως είναι  σε όλον τον κόσμο;

Γιατί δεν είναι αριστερό η αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας από ιδιώτες, όταν το κράτος αδυνατεί να πράξει το οτιδήποτε για αυτήν;

Γιατί…γιατί…   

                                                                                                   

 

……. Πολύ κακό για το τίποτα.

 

Τι είναι γενικά ένα μανιφέστο.  

Το μανιφέστο (manifesto) είναι μια δημόσια διακήρυξη αρχών, προθέσεων ή απόψεων, που δημοσιοποιείται συνήθως από ένα άτομο, μια ομάδα, ένα πολιτικό κόμμα ή ένα καλλιτεχνικό κίνημα. Η λέξη είναι Λατινική και  προέρχεται από το επίθετο manifestus, που σημαίνει εμφανής, η σύγχρονη έννοια της λέξης  καθιερώθηκε μέσω των Ιταλών, οι οποίοι τη χρησιμοποιούν για να περιγράψουν μια δημόσια γραπτή δήλωση. Ένα μανιφέστο δεν είναι απλώς μια ανακοίνωση, συνήθως έχει έναν επαναστατικό και σπάνια έναν προγραμματικό χαρακτήρα. 

Τα κύρια χαρακτηριστικά ενός μανιφέστου είναι η κριτική, το όραμα  και το κάλεσμα σε δράση. 

Η κριτική ξεκινά επισημαίνοντας τα προβλήματα της τρέχουσας κατάστασης του status quo. 

Το όραμα προτείνει μια νέα ιδεολογία ή μια νέα αντίληψη πάνω σε μια παλαιά ιδεολογία. 

Το κάλεσμα σε δράση  προτρέπει τον λαό να υιοθετήσει και να αγωνιστεί για αυτές τις ιδέες.

Όταν μιλάμε για μανιφέστα, αναφερόμαστε σε κείμενα που δεν είχαν σκοπό απλώς να καταγράψουν την ιστορία, αλλά να την αλλάξουν, από την πολιτική και την οικονομία μέχρι την τέχνη και την τεχνολογία, ορισμένα μανιφέστα  κατάφεραν να συσπειρώσουν εκατομμύρια ανθρώπους ή να ανατρέψουν κατεστημένα αιώνων και να μείνουν ιστορικά.

Τα μανιφέστα που άφησαν εποχή στην παγκόσμια ιστορία:

Α. Προπολεμικά μανιφέστα. 

1. Η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ.

Έτος 1776, κύριος συντάκτης: Τόμας Τζέφερσον. Αν και ουσιαστικά  είναι το έγγραφο ίδρυσης του Αμερικανικού κράτους, παρουσιάστηκε από τον πατέρα του Αμερικανικού έθνους Τζέφερσον και ως μανιφέστο για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η ιδέα ότι "όλοι οι άνθρωποι δημιουργούνται ίσοι" και έχουν δικαίωμα στη "ζωή, την ελευθερία και την επιδίωξη της ευτυχίας" αποτέλεσε το πρότυπο για όλα τα δημοκρατικά κινήματα παγκοσμίως.

2. Το Κομμουνιστικό Μανιφέστο.

Έτος 1848, συγγραφείς: Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς, Ίσως το πιο αναγνωρίσιμο πολιτικό κείμενο όλων των εποχών. Με έμβλημα τη φράση "Ένα φάντασμα πλανάται πάνω από την Ευρώπη" (πως του ξέφυγε αυτό το σύνθημα του Αλέξη τότε με την Μέρκελ, τον Σόιμπλε και τα μνημόνια;), έθεσε τις βάσεις για την ταξική πάλη και την ανάλυση του καπιταλισμού. Το μανιφέστο αυτό άλλαξε τον χάρτη του 20ού αιώνα, επηρεάζοντας επαναστάσεις από τη Ρωσία μέχρι την Κίνα και την Κούβα.

3. Το Μανιφέστο του Φουτουρισμού.

Έτος 1909, συγγραφέας: Φιλίππο Τομάζο Μαρινέττι. Στον χώρο της τέχνης, αυτό το κείμενο συγκλόνισε την Ευρώπη. Ο Μαρινέττι εξύμνησε την ταχύτητα, τη μηχανή, τη βία και τον πόλεμο, ζητώντας την καταστροφή των μουσείων και της παράδοσης. Άνοιξε τον δρόμο για όλα τα μοντέρνα καλλιτεχνικά κινήματα που έκτοτε ακολούθησαν.

4. Το Μανιφέστο του Σουρεαλισμού.

Έτος 1924, συγγραφέας: Αντρέ Μπρετόν. Ο Μπρετόν όρισε τον σουρεαλισμό ως έναν τρόπο να απελευθερωθεί η ανθρώπινη φαντασία από τα δεσμά της λογικής και του ηθικού ελέγχου, αντλώντας έμπνευση από το ασυνείδητο και τα όνειρα. Επηρέασε βαθιά τη ζωγραφική, τη λογοτεχνία και τον κινηματογράφο.

Β. Μεταπολεμικά Μανιφέστα:

Το Μανιφέστο των Ράσελ-Αϊνστάιν. 

Έτος 1955 ένα Μανιφέστο, μια έκκληση του Μπέρτραντ  Ράσελ και Άλμπερτ Αϊνστάιν, υπογεγραμμένη  από κορυφαίους επιστήμονες εκείνης της εποχής, για τον πυρηνικό αφοπλισμό κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

Το Μανιφέστο των 343.

Έτος 1971, Μανιφέστο σε ανοικτή επιστολή που δημοσιεύτηκε με πρωτοβουλία της Σιμόν ντε Μποβουάρ στο Le Nouvel Observateur. Ένα από τα πιο ισχυρά μανιφέστα του φεμινιστικού κινήματος. Παρίσι, 343 Γαλλίδες γυναίκες, ανάμεσά τους η Κατρίν Ντενέβ και η Σιμόν ντε Μποβουάρ, το υπέγραψαν δηλώνοντας δημόσια ότι είχαν κάνει έκτρωση, η οποία τότε ήταν ποινικά κολάσιμη ως κακούργημα. Το Μανιφέστο αυτό υποχρέωσε τους Γάλλους νομοθέτες στη νομιμοποίηση των αμβλώσεων στη Γαλλία λίγα χρόνια μετά.

Το Μανιφέστο της 3ης του Σεπτέμβρη:

Έτος 1974. Διακήρυξη του Ανδρέα Γ, Παπανδρέου την 3η Σεπτεμβρίου 1974,  θεωρείται το θεμελιώδες ιδεολογικό και πολιτικό μανιφέστο που καθόρισε τη φυσιογνωμία του ΠΑΣΟΚ και επηρέασε καταλυτικά την ζωή της Ελλάδας. 

Το Μανιφέστο του “Χάκερ”(το δικό μου μανιφέστο) : 

Έτος 1986 και με επίσημο τίτλο «Η Συνείδηση ενός Χάκερ», δημοσιεύεται ένα από τα πιο εμβληματικά κείμενα στην ιστορία της ψηφιακής κουλτούρας. Γράφτηκε από τον Loyd Blankenship, γνωστό με το ψευδώνυμο the Mentor, λίγο μετά τη σύλληψή του. Δημοσιεύτηκε στο θρυλικό underground περιοδικό Phrack. Ήταν η εποχή που ο όρος «χάκερ» άρχιζε να αποκτά αρνητική χροιά στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Ο Mentor θέλησε να εξηγήσει ότι η κινητήριος δύναμη πίσω από το hacking δεν ήταν το κέρδος ή η καταστροφή, αλλά η περιέργεια και η δίψα για γνώση. Το μανιφέστο αυτό περιγράφει την ψυχολογία ενός ατόμου που νιώθει "διαφορετικό" μέσα σε ένα άκαμπτο εκπαιδευτικό και κοινωνικό σύστημα.Αυτό το Μανιφέστο  καθόρισε την ηθική και τη φιλοσοφία της ελεύθερης πρόσβασης στην πληροφορία από τότε, από το μακρινό1986, στην αυγή της ψηφιακής εποχής.

Το Μανιφέστο των Cluetrain: 

Έτος 1999  συντάκτες του οι Rick Levine, Christopher Locke, Doc Searls και David Weinberge. Είναι ένα μανιφέστο-σταθμός για το πώς το Διαδίκτυο άλλαξε το μάρκετινγκ και τις ανθρώπινες σχέσεις στην αγορά και προέβλεψαν πώς το Internet θα άλλαζε ριζικά και τη σχέση μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών. .

Το πρόσφατο ..... μανιφέστο του Αλέξη Τσίπρα.

 Η διακήρυξη ή το μανιφέστο, όπως είναι η αδόκιμη ονομασία που επέλεξε ο Αλέξης Τσίπρας, αναρτήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τόσο του ίδιου όσο και του Ινστιτούτου του την 1η Μαΐου 2026. Τίτλος του «Η κυβερνώσα Αριστερά της νέας εποχής», αν και το κείμενο αποτελεί μια ιδεολογική παρέμβαση 20 σελίδων, δεν είναι παρά μια κοινή προαναγγελία ιδρύσεως κόμματος και μια έκκληση σε όλα τα πολιτικά στελέχη της κεντροαριστεράς να προσχωρήσουν στο νέο του κόμμα που θα ανακοινώσει σε ένα περίπου μήνα. 

Εκείνο πάντως που προξενεί κατάπληξη είναι πως δεν βρέθηκαν κάποιοι από το επιτελείο του ινστιτούτο του, το ΙΑΤ που τόσο πολύ τον βοήθησαν στην συγγραφή της "Ιθάκης", να του πουν ότι ο χαρακτηρισμός ενός κειμένου ως "μανιφέστου" δεν βρίσκεται στην έκτασή του, συνήθως είναι σύντομο, ούτε στις μεγαλόστομες υπερβολές του, "μανιφέστο" ορίζεται ένα κείμενο που έχει την δυνατότητα να κάνει απόλυτα εμφανείς και χειροπιαστές ρηξικέλευθες ιδέες ενός αδοκίμαστου νέου πολιτικού και να τις  συμπυκνώνει σε μια κραυγή δράσης και όχι στη διακήρυξη ενός ώριμου πολιτικού που υπήρξε : 

α) Βουλευτής από τον Οκτώβριο του 2009 έως και τον Οκτώβριο του  2025.

β) Αρχηγός της Αξιωματικής αντιπολίτευσης από τον Ιούνιο του 2012 έως τον Ιανουαρίου 2015.

 γ) Πρωθυπουργός από τον Ιανουάριο 2015 έως τον Ιούλιο του 2019.

Δεν μπορεί ένας πολιτικός σαν τον Αλέξη Τσίπρα, που είναι πασίγνωστες και χειροπιαστές οι ιδέες και οι ικανότητες του, να δημοσιεύει μανιφέστα, δεν είναι λογικό.

Ο  άνθρωπος αυτός εκτός από τις δοκιμασίες που επί μια πενταετία επέβαλε στον Ελληνικό λαό, τώρα ταλαιπωρεί ασκόπως και τον εαυτόν του, ιδρύει κόμμα οραματιζόμενος υπουργικά αξιώματα, κυβερνητικά καθήκοντα και το κυριότερο προσβλέποντας στην «αύρα» της εξουσίας.

Από τον Οκτώβριο του 2025, που παραιτήθηκε από βουλευτής ξεκίνησε με την παρουσίαση του βιβλίου του "Ιθάκη" έναν αγώνα  αποποίησης των κυβερνητικών του ευθυνών για την πενταετία 2015-2019, σε όλες τις μεγάλες πόλεις της χώρας, για να φτάσει τελικά στην παρουσίαση ενός κειμένου, μιας απλής πολιτικής διακήρυξης, που προσπάθησε να την παρουσιάσει σαν σπουδαίο "μανιφέστο" στην Αθήνα την 1^η Μαΐου 2026. 

Δηλαδή μετά από ατέλειωτες περιοδείες και ακατάσχετες ομιλίες οκτώ μηνών, κατάληξε ουσιαστικά σε μια απλή, κοινή προαναγγελία  ιδρύσεως του νέου κόμματος του. 

Τελικά όπως λέγει ο Σαίξπηρ στο ομώνυμο έργο του, αυτό που έκανε επί οκτώ μήνες και που ολημερίς  απασχολούσε εφημερίδες, ραδιόφωνα, τηλεοράσεις, ιστοσελίδες, ήταν ένα........ “Πολύ κακό για το τίποτα’.   

                                                                                     

 

Πως θα ζούσαμε σήμερα αν το 2015 γυρνούσαμε στη δραχμή ……….

 

Ιανουάριος – Ιούλιος 2015 και η Ελλάδα συνταράσσεται εκτός των συνεπειών της χρεοκοπίας και από τις πρωτοφανείς  για ευρωπαϊκή χώρα νομισματικές και οικονομικές πρακτικές της νέας κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝ.ΕΛ. 

Η ιστορία του ευρώ στην Ελλάδα, δεν είναι άγραφο χαρτί που αρχίζει το κείμενό της με το γεγονός της πρώτης κυκλοφορίας του στη χώρα, η ιστορία του ευρώ στην Ελλάδα συντίθεται από μέρη τα οποία αποτελούν, αν και αντιθετικά το ένα με το άλλο, αλληλένδετα σύνολα.

Στην ιστορία κανένα γεγονός δεν προκύπτει από παρθενογένεση, ακόμη και στο θυμικό μας, η ιστορική παρόρμηση προετοιμάζεται σιγά-σιγά, η προσεκτική και εμπεριστατωμένη σύνδεση με γεγονότα του παρελθόντος, που έχουν σχέση με πολύ σημαντικά θέματα, όπως το ευρώ, μάς οδηγούν στην ορθή αντίληψη για μερικές από τις αλλαγές, που αν εφαρμοζόταν τότε, στις αρχές του 2015. θα προκαλούσαν αναστάτωση και δυσβάστακτες αναπροσαρμογές  στην οικονομία της χώρας και κατ’ επέκταση στις ζωές μας σήμερα.

 Έχουν περάσει πάνω από 2 δεκαετίες από την εποχή που η Ευρωπαϊκή Ένωση έγινε η δεύτερη, μετά τις ΗΠΑ, οικονομία στην υφήλιο που κατόρθωσε να φτιάξει ένα πανίσχυρο νόμισμα και μάλιστα όπως λέγουν οι οικονομολόγοι, νόμισμα αναφοράς, το €.

Η Ελλάδα έγινε δεκτή στη ζώνη του ευρώ την 1η Ιανουαρίου 2001 και η φυσική κυκλοφορία του ευρώ στην Ελλάδα ξεκίνησε την 1η Ιανουαρίου 2002 ταυτόχρονα με τις υπόλοιπες συμμετέχουσες στο ευρώ ευρωπαϊκές χώρες της τότε ΕΕ.

Για πρώτη φορά, από δημιουργίας του Ελληνικού κράτους, η χώρα δεν είχε ανάγκη συναλλάγματος για τις ανάγκες προμήθειας των απαραίτητων ων ουκ έστι αριθμός εισαγομένων αγαθών, δηλαδή των προϊόντων καθημερινής χρήσης και διατροφής, πετρελαίου και φυσικού αερίου. 

Η χώρα με το ευρώ είχε αποκτήσει ένα πανίσχυρο νόμισμα και έκανε πράξη μετά 2.400 χρόνια την συμβουλή του Δημοσθένη : «Δει δη χρημάτων, ω άνδρες Αθηναίοι, και άνευ τούτων ουδέν εστί γενέσθαι των δεόντων».

Αλλά για να δούμε πως θα ζούσαμε σήμερα αν εγκαταλείπαμε το ευρώ θα πρέπει να κάνουμε ένα χρήσιμο ιστορικό άλμα προς τα πίσω, στον Ιούλιο του 2015, τότε που η νέα κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝ.ΕΛ μετά από έξη μήνες ανούσιων και κοστοβόρων  παλινωδιών, αποφασίζει επιτέλους να μείνει στην οικονομική και νομισματική ένωση της ΕΕ.

Πως θα ήταν όμως η ζωή μας σήμερα αν δεν παραμέναμε στο ευρώ και επιστρέφαμε τότε στη δραχμή, ποια θα ήταν η συμπεριφορά των ελληνικών κυβερνήσεων όταν θα αποκτούσαν την ανεξαρτησία της νομισματικής τους πολιτικής από τη Φρανκφούρτη και την Ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα και πως θα πορευόταν η χρεοκοπημένη Ελλάδα μέσα στις παγκόσμιες κρίσεις που λίγο μετά ακολούθησαν; 

Πως θα ήταν η οικονομία και η κοινωνία μας σήμερα με την δραχμή;

Θα ζούσαμε σε ένα οικονομικό παράδεισο ευελιξίας όπως  μας υποσχόταν ο Βαρουφάκης, ο Λαφαζάνη και ο Τσακαλώτος, ή όπως συχνά μας προειδοποιούσε αρθρογραφώντας στην Καθημερινή και στο Βήμα ο Σημίτης, σε μία ¨ομηρία του εθνικού νομίσματος" όπως βρίσκονται εκατοντάδες άλλες χώρες ανά την υφήλιο;

Τελικά τι θα γινόταν στην πράξη μετά την επαναφορά της δραχμής;   

Απλούστατα θα μπορούσε ο εκάστοτε πρωθυπουργός να υποτιμά τον νόμισμα για να αντιμετωπίσει τις παγκόσμιες οικονομικές κρίσεις, τι θα σήμαινε όμως αυτό στην πράξη για τον Έλληνα πολίτη του 2026;

Θα σήμαινε την εμφάνιση ενός χρόνιου συστηματικού και συχνά διψήφιου πληθωρισμού, στο παρελθόν όποτε η ελληνική οικονομία ζοριζόταν, η κυβέρνηση υποτιμούσε τη δραχμή και αυτό έδινε μια προσωρινή ανάσα στο κράτος για να πληρώσει μισθούς και συντάξεις, αλλά ταυτόχρονα, με τον αχαλίνωτο πληθωρισμό που αυτόματα δημιουργούσε, μείωνε την αγοραστική δύναμη των πολιτών, οι εργαζόμενοι και οι συνταξιούχοι δεν θα έβλεπαν αμετάβλητους τους μισθούς και τις συντάξεις  τους, όπως συνέβη στα χρόνια των μνημονίων, αντιθέτως θα αυξανόταν συνεχώς, όμως αν ένας μισθός ή μια σύνταξη μπορεί να ήταν σήμερα εκατομμύρια δραχμές, με αυτά τα εκατομμύρια όμως οι πολίτες θα αγόραζαν πολύ λιγότερα αγαθά από ότι στον προηγούμενο μήνα, καθώς ο πληθωρισμός, το σύγχρονο τέρας της παγκόσμιας οικονομίας,  θα μείωνε δραματικά την αγοραστική αξία των μισθών και συντάξεων μήνα με τον μήνα, χρόνο με τον χρόνο.

Το Ελληνικό κράτος, από ιδρύσεως του το 1830 είναι εξαρτημένο από τις εισαγωγές, ειδικά μάλιστα σε δύο κρίσιμους τομείς, την ενέργεια και την τεχνολογία, έτσι μια Ελλάδα που το 2026 θα ήταν εκτός ευρώ, οι λογαριασμοί του ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου και καύσιμων θα ήταν μια μόνιμη ανοιχτή πληγή, η προμήθεια με συνάλλαγμα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου στις διεθνείς αγορές, θα μετέβαλαν για κάθε μέσο Έλληνα το κόστος των μεταφορών και της ενέργειας απαγορευτικό και κάθε φορά που το πετρέλαιο θα ανέβαινε διεθνώς ή το εθνικό μας νόμισμα θα έχανε την αξία του, ο πληθωρισμός θα ανάβαινε πολλαπλασιαστικά έναντι των μισθών και των συντάξεων.  Η τιμή του πετρελαίου και της βενζίνης στην αντλία θα εκτοξευόταν μέσα σε μία ημέρα, η πρόσβαση στην τεχνολογία για αγορά smartphones, υπολογιστών, ιατρικών μηχανημάτων, αυτοκινήτων, μηχανημάτων για εργοστάσια και δημόσια έργα, που θα έπρεπε να τα εισάγουμε με πολύτιμο συνάλλαγμα, θα ήταν αδύνατη.

Μια Ελλάδα του 2026 με δραχμή πως θα μπορούσε να κρατήσει όρθιο το εθνικό σύστημα υγείας και το κοινωνικό σύστημα συντάξεων, με γηρασμένο και συνεχώς μειούμενο πληθυσμό, με ανύπαρκτα εργατικά χέρια, με έντονες κοινωνικές ανισότητες, μια κατάσταση χαώδης, από τη μία οι ελίτ επιχειρηματίες του τουρισμού, που συνεργάζονται με ξένες εταιρείες, θα εισέπρατταν από τον τουρισμό ξένο συνάλλαγμα και μετά θα το εξήγαγαν ζώντας πλουσιοπάροχα και από την άλλη ο μέσος εργαζόμενος του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα που θα γονάτιζε μια και θα αδυνατούσε να καλύψει τις άμεσες ανάγκες του με την καθημερινή ανοδική ακρίβεια των super markets και των πρατηρίων καυσίμων. 

Αυτή θα ήταν η κατάσταση της οικονομίας και της ζωής στην Ελλάδα το 2026 αν εφαρμόζαμε και κάναμε πράξη τις επιθυμίες των Βαρουφάκη, Λαφαζάνη, Τσακαλώτου, θα είχαμε μετατρέψει μια χώρα που ενώ ανήκε σε ένα πανίσχυρο νόμισμα με το οποίο μπορούσε να εισάγει τα πάντα με άνεση, να δανείζετε με το χαμηλότερο επιτόκιο και αντί να το διαφυλάξει ως κόρη οφθαλμού, επέστρεψε στο εθνικό της νόμισμα.  

Η Ελλάδα με δραχμή το 2026 ίσως να μην ήταν η τέλεια εικόνα καταστροφής, αλλά σίγουρα θα ήταν μια Ευρωπαϊκή μεν, αλλά πάρα πολύ φτωχή χώρα δε.

Σύνοψη: Ενώ η συζήτηση για τη επαναφορά της Ελλάδας στη δραχμή κορυφώθηκε από τις αρχές του 2015 μέχρι τον Ιούλιο, ευτυχώς σήμερα το 2026 το θέμα παραμένει στο περιθώριο της πολιτικής ατζέντας, με την πλειοψηφία του ελληνικού λαού και τους περισσότερους πολιτικούς ηγέτες του, να θεωρούν το ευρώ ως κεκτημένο, παρά τις κατά καιρούς επικρίσεις για τη νομισματική πολιτική της ΕΚΤ.