Liberté, Égalité, Fraternité …………

 

 Αν και η Γαλλία ήταν ένα πανίσχυρο έθνος, μια εκ των τεσσάρων μεγάλων δυνάμεων, με αποικίες στην Αφρική, Ασία και Αμερική, ένας γίγαντας 26 εκατομμυρίων κατοίκων η πολιτική και κοινωνική της δομή ήταν ένα απολίθωμα του παρελθόντος, το βασιλικό καθεστώς διαχώριζε τους υπηκόους του σε τρεις τάξεις, στην πρώτη τάξη ήταν ο κλήρος, στη δεύτερη τάξη οι ευγενείς και στην τρίτη τάξη όλοι οι άλλοι, από τους πλουσιότερους τραπεζίτες και έμπορους μέχρι τους φτωχότερους εργάτες και αγρότες.

Η  τραγωδία ήταν ότι οι δύο πρώτες τάξεις παρότι είχαν το μεγαλύτερο μέρος της γης και των εισοδημάτων, λόγο κατάλοιπων  προνομίων, δεν πλήρωναν φόρους. Η τρίτη τάξη επωμιζόταν όλο το οικονομικό βάρος ενός έθνους που βρισκόταν ήδη από την 16^η Αυγούστου 1788 υπό καθεστώς χρεοκοπίας.  

 

Παραμονές της επανάστασης.

Για να αντιληφθούμε όμως τα γεγονότα και το κλίμα της εποχής πρέπει να απομακρυνθούμε από τους λιθόστρωτους δρόμους του Παρισιού και να ταξιδέψουμε 19 km νοτιοδυτικά μέχρι τις χρυσές αίθουσες του παλατιού των Βερσαλλιών, εκεί κάτω από κρυστάλλινος πολυελαίους  περιτριγυρισμένος από αυλικούς και ευγενείς και απομονωμένος μέσα  στους τεράστιους κήπους των 2.000 στρεμμάτων ζούσε ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄, ένας βασιλιάς που δεν ήταν κακός από τη φύση του, έπασχε όμως με μία μοιραία αποσύνδεση με την πραγματικότητα που ζούσε η χώρα του.

Η οικονομική κατάσταση ήταν απελπιστική, ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ είχε αδειάσει τα βασιλικά ταμεία στέλνοντας στρατεύματα και πλοία για να υποστηρίξει την Αμερικανική επανάσταση, μία πράξη ιστορικής ειρωνείας καθώς βοηθώντας τους Αμερικανούς να απελευθερωθούν από τον Άγγλο βασιλιά, που ήθελε να τον δει ταπεινωμένο, έσπειρε στον  δικό του στρατό της ιδέες της ελευθερίας και της ισότητας που σύντομα θα στρέφονταν εναντίον του.

Σε αυτή την άθλια οικονομική κατάσταση προστέθηκαν και μία σειρά από πρωτοφανείς φυσικές καταστροφές, Οι χειμώνες της δεκαετίες του 1780 ήταν οι πιο σκληροί του αιώνα, ο ποταμός Σηκουάνας πάγωνε και όπως ήταν φυσικό οι αλευρόμυλοι σταματούσαν να λειτουργούν. Οι σοδιές σταριού καταστράφηκαν από μαζικές χαλαζοπτώσεις και έτσι η τιμή του ψωμιού, της πλέον βασικής τροφής στη ζωή των Γάλλων, ανέβηκε τόσο πολύ που ένας εργάτης χρειαζόταν να ξοδέψει τον μισθό ενός ολόκληρου μήνα, για να ταΐσει την οικογένειά του μόλις για μία εβδομάδα

Εν τω μεταξύ στις Βερσαλλίες γίνονταν επίσημα δείπνα με δεκάδες προσκεκλημένους ευγενείς και με εκατοντάδες πιάτα.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον κυριαρχούσε η φιγούρα της βασίλισσας, της Αυστριακής Μαρίας Αντουανέτας, μισητής για όλους τους Γάλλους λόγο καταγωγής, γνωστή στον λαό ως “κυρία έλλειμμα”, αδίκως καταλογίζοντας σε αυτήν τα ελλείμματα του βασιλικού ταμείου .

Η βασίλισσα έγινε ο τέλειος στόχος του λαϊκού μίσους, αν και πολλά από τα φυλλάδια που κυκλοφορούσαν για αυτήν ήταν υπερβολές με απίστευτα ψέματα, ο τρόπος ζωής της συμβόλιζε την αλαζονεία της μοναρχίας και υπάρχει από τότε το διάσημο ανέκδοτο στο οποίο όταν ενημερώθηκε ότι ο λαός δεν είχε ψωμί απάντησε : “ας φάνε παντεσπάνι”. Αν και είναι βέβαιο ότι δεν είπε ποτέ κάτι τέτοιο έχει παραμείνει η χρήση του σε όλους τους Ευρωπαϊκούς λαούς.

 

 Η έκρηξη της επανάστασης.

Η 14^η  Ιουλίου 1789 δεν είναι απλώς η έναξη της επανάστασης με την κατάληψη της Βαστίλης, είναι η μέρα που η έννοια της πολιτικής κυριαρχίας και των ανθρώπινων δικαιωμάτων άλλαξε για πάντα.

Με την έκρηξη της Γαλλικής Επανάστασης επήλθε η καθοριστική  καμπή για την εδραίωση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, ωστόσο μετά την επικράτηση της επέδειξε μια παράξενη όσο και δυσεξήγητη στάση απέναντι στις γυναίκες. Ενώ παρότρυνε και ενεθάρρυνε την  δυναμική τους συμμετοχή στους αγώνες της επανάστασης, τις απέκλεισε συστηματικά από την επίσημη πολιτική εξουσία.

 Η δράση των γυναικών στην εξέγερση των Βερσαλλιών.

Με αφορμή τη δραματική έλλειψη του ψωμιού, χιλιάδες γυναίκες, κυρίως εργάτριες της αγοράς (les poissardes) συγκεντρώθηκαν έξω από το Δημαρχείο του Παρισιού ζητώντας ψωμί και σε μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές της Επανάστασης, στις 5 και 6 Οκτωβρίου 1789, οι γυναίκες του Παρισιού διαδραμάτισαν πρωταρχικό ρόλο με την περιώνυμη Πορεία προς τις Βερσαλλίες (La Marche sur Versailles):

 

 Η ένοπλη πορεία:

Οπλισμένες με μαχαίρια, λόγχες και μουσκέτα, διένυσαν πεζές τη λασπωμένη διαδρομή περίπου των 20 χιλιομέτρων προς το Παλάτι των Βερσαλλιών υπό καταρρακτώδη βροχή.

 

Η πολιτική ανατροπή.

Διέκοψαν την συνεδριάζουσα μεγαλοπρεπή Εθνοσυνέλευση διαμαρτυρόμενες και ζητώντας ψωμί, αμέσως μετά εισέβαλαν στα βασιλικά διαμερίσματα, απαιτώντας λύση στο πρόβλημα της πείνας. Με την δική τους και μόνο πίεσή, ανάγκασαν τον βασιλιά Λουδοβίκο ΙΣΤ΄ και τη βασιλική οικογένεια να εγκαταλείψουν τις Βερσαλλίες και να εγκατασταθούν στο Παλάτι του Κεραμικού στο Παρίσι, φέρνοντάς τους ουσιαστικά υπό τον έλεγχο του λαού και της Επανάστασης.

Η επικράτηση της επανάστασης.

Θα επακολουθήσουν οι συλλήψεις, οι φυλακίσεις και οι δίκες του Λουδοβίκου ΙΣΤ΄και της Αντουανέτας,  θα καταδικαστούν σε θάνατο και μαζί με περίπου 1.500 ευγενείς που θα εκτελεστούν στην γκιλοτίνα στην πλατεία της Επανάστασης, θα σημάνει πανηγυρικά και την επικράτηση της επανάστασης.

Οι εκτελέσεις στην γκιλοτίνα.

Οι συνολικός αριθμός των εκτελέσεων μέχρι και την λήξη της επανάστασης που  επήλθε στις  9 Νοεμβρίου 1799, όταν ο Ναπολέων Βοναπάρτης ανέτρεψε το Διευθυντήριο μέσω πραξικοπήματος και εγκαθίδρυσε την Υπατεία (Consulat), ανακηρύσσοντας τον εαυτό του Πρώτο Ύπατο. ανήλθε περίπου στις 17.000 ανθρώπους, εξ αυτών μόνο το 8,6% ήταν ευγενείς.

Η στάση της ηγεσίας απέναντι στα δικαιώματα των γυναικών

 Παρά την δυναμική συμμετοχή των γυναικών η επαναστατική ηγεσία  απέκλεισε τις γυναίκες από το σύνολο σχεδόν των πολιτικών δικαιωμάτων που αναγνώρισε στους άνδρες.

Η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων:

Ενώ η περίφημη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη το 1789 διακήρυσσε την ισότητα, με τη λέξη "άνθρωπος", στα γαλλικά "homme". Από την Επιτροπή όμως ερμηνεύτηκε όχι ως "άνθρωπος" αλλά καταχρηστικά ως "άνδρας", αποκλείοντας έτσι τις γυναίκες από την χορήγηση πολιτικών δικαιωμάτων και κατά συνέπεια από την ιδιότητα του ενεργού πολίτη.

Άρνηση ψήφου και πολιτικής δράσης:

Η ηγεσία της Επανάστασης απαντώντας στις διαμαρτυρίες για τον αποκλεισμό των γυναικών από τα ανθρώπινα δικαιώματα, ξεκαθάρισε ότι ο φυσικός χώρος της γυναίκας είναι το σπίτι και η ανατροφή των παιδιών και όχι η πολιτική αρένα. Το 1793, το επαναστατικό καθεστώς απαγόρευσε επίσημα τις γυναικείες πολιτικές λέσχες και τις συνελεύσεις τους.

Νομικές κατακτήσεις:

Παρ' όλα αυτά, υπήρξαν κάποιες κοινωνικές και οικογενειακές μεταρρυθμίσεις, λχ οι γυναίκες απέκτησαν δικαίωμα στο διαζύγιο το 1792 υπό ευνοϊκότερους όρους από το παρελθόν και ίσα δικαιώματα στην κληρονομιά. Τα πολιτικά δικαιώματα όπως, το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι παρέμειναν απαγορευμένα μέχρι το 1944 στη Γαλλία.

 

 Αγωνίστριες που διεκδίκησαν ενεργά την πολιτική ισότητα

Υπήρξαν και φωτισμένες αγωνίστριες όπως η Olympe de Gouges , που πλήρωσε την τόλμη της με τη ζωή της, καθώς οδηγήθηκε στη γκιλοτίνα κατά τη διάρκεια της Τρομοκρατίας.

Η Olympe de Gouge υπήρξε μία από τις πιο διορατικές, θαρραλέες και ταυτόχρονα παρεξηγημένες προσωπικότητες της Γαλλικής Επανάστασης. Η πορεία της και ο θάνατός της συμπυκνώνουν τον τρόπο με τον οποίο το επαναστατικό καθεστώς αντιμετώπισε τη γυναικεία χειραφέτηση.

Το 1791, αφού η Εθνοσυνέλευση ψήφισε τη διάσημη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη, η οποία όμως αφορούσε αποκλειστικά τους άνδρες, η de Gouges απάντησε με τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων της Γυναίκας και της Πολίτιδος. Στην παρουσίαση της διακήρυξης της ενώπιον της επαναστατικής επιτροπής Δικαιωμάτων που ήταν όλοι άνδρες  ξεκίνησε με την εμβληματική ερώτηση : "Άνδρα, αν είσαι ικανός να είσαι δίκαιος; υποστήριξε τότε ότι οι γυναίκες γεννιούνται ελεύθερες και έχουν ίσα δικαιώματα με τους άνδρες" και έκλεισε με την  πιο γνωστή ρήση της διακήρυξης της : “Αν η γυναίκα έχει το δικαίωμα να ανέβει στη γκιλοτίνα· πρέπει εξίσου να της αναγνωριστεί το δικαίωμα να ανεβαίνει και στο βήμα”.

Δυστυχώς για την ίδια, η ιστορία επαλήθευσε προφητικά το πρώτο σκέλος της πρότασής της, τη γκιλοτίνα,  ενώ της αρνήθηκε το δεύτερο, το βήμα.

Η Olympe de Gouges δεν ήταν μόνο φεμινίστρια, αλλά και μια ενεργός πολιτική φωνή με ευρύτερες απόψεις. Υπήρξε από τις πρώτες που ζήτησαν την κατάργηση της δουλείας στις γαλλικές αποικίες. Υποστήριξε τα δικαιώματα των άγαμων μητέρων και των ορφανών,

 

 Η Δίκη και η Εκτέλεση Νοέμβριος 1793

Τον Ιούλιο του 1793, η Olympe de Gouges συνελήφθη από το καθεστώς, όχι μόνο επειδή ήταν γυναίκα με πολιτικό λόγο, αλλά επειδή θεωρήθηκε “αντεπαναστάτρια”.

Φυλακισμένη για μήνες υπό άθλιες συνθήκες και χωρίς συνήγορο, προσπάθησε να υπερασπιστεί τον εαυτό της γράφοντας επιστολές από το κελί της, τις οποίες όμως κατακρατούσαν. Το Επαναστατικό Δικαστήριο την κατηγόρησε ότι “θέλησε να αναβιώσει την τυραννία” και ότι προσπάθησε να υπονομεύσει την ενότητα της Δημοκρατίας.

 

Στις 3 Νοεμβρίου 1793, η Olympe de Gouges  οδηγήθηκε στη γκιλοτίνα.

Το Μήνυμα του Καθεστώτος

Η εκτέλεσή της λειτούργησε ως συμβολικός μηχανισμός αποτροπής. Λίγες εβδομάδες μετά τον θάνατό της, η Εθνοσυνέλευση απαγόρευσε επίσημα όλες τις γυναικείες πολιτικές λέσχες και διακήρυξε ότι οι γυναίκες δεν πρέπει να αναμειγνύονται στις κρατικές υποθέσεις.

Οι αναλύσεις των ιστορικών

Ο Άγγλος  ιστορικός Louis Jacob και μεταγενέστεροι ερευνητές σημειώνουν ότι η αντιμετώπιση της Olympe de Gouges απέδειξε πως για τους ηγέτες της Γαλλικής Επανάστασης, η διεκδίκηση πολιτικής εξουσίας από τις γυναίκες ισοδυναμούσε με προδοσία της πατρίδας.

Η οπτική της Αγγλίδας ιστορικού Olwen Hufton εστιάζει στην πρακτική διάσταση. Οι γυναίκες των λαϊκών στρωμάτων (sans-culottes) είχαν αποδείξει ότι διέθεταν τεράστια επαναστατική ορμή – χαρακτηριστικότερο παράδειγμα η Πορεία στις Βερσαλλίες τον Οκτώβριο του 1789 για την εξασφάλιση ψωμιού.

Ωστόσο, όταν οι γυναίκες άρχισαν να οργανώνονται σε αυτόνομους πολιτικούς συλλόγους, όπως η “Εταιρεία των Επαναστατριών Δημοκρατικών”, ηγέτες όπως ο Robespierre και η Εθνοσυνέλευση πανικοβλήθηκαν. Ο φόβος μιας διπλής επανάστασης ταξικής και έμφυλης οδήγησε το καθεστώς να απαγορεύσει 1793 ρητά όλες τις γυναικείες πολιτικές οργανώσεις, κρίνοντας ότι οι γυναίκες έπρεπε να επιστρέψουν άμεσα στις εστίες τους για να υπηρετούν την πατρίδα αποκλειστικά ως μητέρες και σύζυγοι στρατιωτών της Δημοκρατίας.

 

 Σημαντική σημείωση : Με το σημερινό θέμα αυτή η ιστοσελίδα θέλησε να ρίξει φως σε ένα παράπλευρο συμβάν ενός ιστορικού γεγονότος που αποφεύγουν να γράψουν τα βιβλία ιστορίας, στο τραγικό λάθος εις βάρος των πολιτικών δικαιωμάτων των γυναικών κάτι που αποτέλεσε και πλήγμα για το Δυτικό πολιτισμό, λχ  το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι από τις γυναίκες καθυστέρησε, εξ αιτίας αυτού του λάθους  πάνω έναν αιώνα, στις Ηνωμένες Πολιτείες επετράπη το 1920, στο Ηνωμένο Βασίλειο το 1928, στην Γαλλία το 1944, στην  Ιταλία 1945, στην Ελλάδα το1952, στην Ελβετία το 1971

 Η ανάρτηση αυτή δεν έχει στόχο και πως θα μπορούσε άλλωστε, να μειώσει την αξία της Διακήρυξης των “Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη”, ενός κανόνα δικαίου ο οποίος γεννήθηκε μέσα από τα σπλάχνα της Γαλλικής Επανάστασης. Μία Διακήρυξη που αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς της παγκόσμιας ιστορίας για την κατοχύρωση των ατομικών και κοινωνικών ελευθεριών και που απετέλεσε την βάση για τη θεμελίωση του Σύγχρονου Συνταγματικού Δικαίου και στη συμπερίληψη στα Συνάγματα των δυτικών χωρών όλων των Θεμελιωδών Ατομικών Ελευθεριών. 

 

Κληρονομία 

Οι αρχές της Διακήρυξης του 1789 πέρασαν αυτούσιες στη Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ το 1948 και στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και άφησαν μια παγκόσμια κληρονομιά.  

Άρθρο 1 της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη : “Οι άνθρωποι γεννιούνται και παραμένουν ελεύθεροι και ίσοι στα δικαιώματα” — μια φράση που άλλαξε για πάντα τον ρου της ανθρώπινης ιστορίας.

  

 

 ΥΓ: Όπως συνοψίζουν όλοι οι μεγάλοι ιστορικοί στις αναλύσεις τους, η Γαλλική Επανάσταση διακήρυξε με το πανανθρώπινο σύνθημα  Liberté, Égalité, Fraternité την “Καθολική Ισότητα”. Συνειδητά όμως στην ισότητα αυτή είχε μόνο τους άνδρες. Οι γυναίκες έγιναν αποδεκτές μόνο ως συμβολικές αλληγορίες της Δημοκρατίας, όπως η περίφημη Marianne, μια αλληγορική γυναικεία μορφή που προσωποποιεί τις τρεις αξίες της Γαλλικής Επανάστασης, Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφότητα. Η Marianne δεν υπήρξε πραγματικό ιστορικό πρόσωπο, αλλά γεννήθηκε μέσα από την ανάγκη της Επανάστασης του 1789  για να αντικαταστήσει την εικόνα του μονάρχη με ένα σύμβολο που θα αντιπροσώπευε την κυριαρχία του λαού και θα υπήρχε σε πίνακες, αγάλματα, σημαίες, αλλά όχι ως ζωντανά γυναικεία υποκείμενα με δραστηριότητα στην πολιτική και μάλιστα με λήψη αποφάσεων, αυτό θα γίνει μετά 150 χρόνια, το 1944 από τον στρατηγό Charles de Gaulle το 1944. 

                                                                                                   

                                                                                      

Από την Magna Carta στον Donald Trump …………..

         

  Εν αρχή τα Φυσικά Δικαιώματα  

                                        

Είναι η εποχή όπου οι άνθρωποι ζουν χωρίς Άρχοντες και  κυβερνήσεις, υπακούν στους φυσικούς νόμους ή στην δύναμη του ισχυροτέρου.

Σε αυτή την κατάσταση, όλοι οι άνθρωποι είναι εκ φύσεως ελεύθεροι και ανεξάρτητοι. Τα δικαιώματα τους είναι αυτά που  παίρνουν από τη φύση ή  από τον Θεό και τα οποία βασικά είναι τρία:

·        1. Η Ζωή

·       2. Η Ελευθερία

·        3. Η Ιδιοκτησία που μετά την Ζωή και την Ελευθερία είναι το τρίτο υπαρξιακό δικαίωμα του ανθρώπου που θα τον οδηγήσει στον πολιτισμό, θα είναι το εφαλτήριο που θα μεταβάλει τον πρωτόγονο ανθρώπου από περιφερόμενο κυνηγό και συλλέκτη, σε σταθερό  και αμετακίνητο κάτοικο μια που με την  επένδυση της προσωπικής του εργασίας στην ιδιόκτητη γη, για την καλλιέργεια αγροτικών προϊόντων και στα ιδιόκτητα ζώα, για την παραγωγή κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων, τα μοναδικά  αγαθά που θα του εξασφαλίσουν το δικαίωμα της ζωής.

Η εποχή της Απολυταρχίας.

                                                       

Η επόμενη εποχή είναι αυτή κατά την οποία την εξουσία κατείχαν σκληροτράχηλοι  μονάρχες ή βασιλιάδες, χωρίς περιορισμούς από νόμους ή συντάγματα και που χαρακτηρίζεται ως “Απολυταρχία”.

Η μετατροπή της “Απολυταρχίας”, δηλαδή του δικαιώματος της ζωής από “θείο δώρο του βασιλιά” σε λειτούργημα εμπιστοσύνης που πηγάζει από τον λαό και ελέγχεται αυστηρά από το νόμο, ήταν μια βαθιά  διαδικασία που διήρκεσε αιώνες και σηματοδότησε τη αργή μετατόπιση της κυριαρχίας από το πρόσωπο του μονάρχη στον ίδιο τον λαό.

Τα πρώτα βήματα :

·        Τα Αναίμακτα: Με την εμφάνιση της “Αθηναϊκής δημοκρατίας”, στην οποία αποφάσιζαν οι πολίτες. Ήταν το άριστο αποτέλεσμα σταδιακών μεταρρυθμίσεων που διάρκεσαν είκοσι δεκαετίες, με βασικούς πρωτεργάτες τον Σόλωνα το 594 πΧ, τον Κλεισθένη το 508 πΧ και ολοκληρώθηκε από τον Εφιάλτη το 462 Πχ. Συνολικά η Αθηναϊκή δημοκρατία λειτούργησε 140 χρόνια. Με την “Ρωμαϊκή Δημοκρατία” ή “Res Publica”, Αντιπροσωπευτική / Ολιγαρχική δημοκρατία στην οποία την εξουσία κατείχαν η Σύγκλητος και οι Ύπατοι, λειτούργησε 482 χρόνια από το 509 πΧ έως το 27 πΧ.

·        Με συμβιβασμούς : Με την διάσημη  Magna Carta το 1215 και  με την Glorious Revolution (Ένδοξη Επανάσταση) του 1688 στην Αγγλία,

·        Με αιματηρές Επαναστάσεις : Με τον πρώτο Αγγλικό Εμφύλιο πόλεμο το 1642, ο ηγέτης της Oliver Cromwell, τον Γενάρη του 1649 με ένα γεγονός χωρίς προηγούμενο στην Αγγλική ιστορία αποκεφάλισε δημόσια τον βασιλιά Κάρολο Α’.  Όπως με την  Αμερικανική Επανάσταση το 1775 και τη Γαλλική το 1789 που γκρέμισαν βίαια το “Θεϊκό Δίκαιο των Βασιλέων”, διακηρύσσοντας τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη λαϊκή κυριαρχία και επιβάλλοντας την εφαρμογή του διαχωρισμού των τριών εξουσιών, με βάση τις αρχές του Γάλλου φιλοσόφου  Montesquieu,

• Σταδιακά και με ειρηνικό τρόπο : Με εγκαθίδρυση Συνταγματικής Μοναρχίας στην οποία ο  βασιλιάς αποδέχθηκε  να μην είναι απόλυτος άρχων και υπαχθεί στο Σύνταγμα. ‘Έτσι η εκτελεστική εξουσία άρχισε να περνά σταδιακά από το ανακτοβούλιο σε υπουργεία που  λογοδοτούσαν σε εκλεγμένα κοινοβούλια.
• Τελικό στάδιο : Ο θεσμός του μονάρχη είτε καταργείται τελείως, με την εγκαθίδρυση προεδρικών ή κοινοβουλευτικών δημοκρατιών, είτε περιορίζεται σε έναν καθαρά εθιμοτυπικό, συμβολικό ρόλο, όπως συμβαίνει σήμερα σε αρκετές χώρες της Ευρώπης όπως στο Ηνωμένο Βασίλειο ή τη Σουηδία, όπου αυτός που κυβερνά είναι ο πρωθυπουργός που εκλέγεται από τον λαό και λογοδοτεί στην Βουλή. 

Η αναζήτηση του κράτους δικαίου ξεκινά με την Magna Car 

                                          

Η ιστορική περιγραφή του εξαναγκασμού του Βασιλιά Ιωάννη του Ακτήμονα (John King Lackland) από τους Άγγλους γαιοκτήμονες για την υπογραφή της Magna Carta  τον Ιούνιο του 1215, αποτελεί ένα από τα πιο δραματικά και κομβικά επεισόδια, που άφησε έκτοτε βαθιά σημάδια στην  παγκόσμια πολιτική σκηνή.

Τα γεγονότα, σε αδρές γραμμές που οδήγησαν από τη μεγάλη σύγκρουση  στο Runnymede, μια παραποτάμια περιοχή στις όχθες του ποταμού Τάμεση στο Surrey,  περίπου 32 χιλιόμετρα δυτικά του κεντρικού Λονδίνου.

1. Τα αίτια της ρήξης

Ο βασιλιάς της Αγγλίας Ιωάννης ο αποκαλούμενος Ακτήμων επειδή έχασε τα περισσότερα αγγλικά εδάφη στη Γαλλία,  είχε καταστεί εξαιρετικά αντιδημοφιλής εξ αιτίας των αποτυχημένων εκστρατειών του στη Γαλλία, όπου και άδειασε τα βασιλικά ταμεία.

·       Η Χρηματοδότηση των  πολέμων του: ο Ιωάννης επέβαλε στους βαρόνους υπέρογκους και αυθαίρετους φόρους, τα λεγόμενα φεουδαλικά “scutages”, συχνά καταπατώντας τα παραδοσιακά τους προνόμια.

·       Η σύγκρουση με την Εκκλησία: Ο Ιωάννης είχε έλθει σε ανοιχτή ρήξη ακόμα και με τον Πάπα Ινnocent Γ, ο οποίος είχε θέσει την Αγγλία υπό απαγόρευση / interdict, ενώ συμπεριφερόταν με τυραννικό και απρόβλεπτο τρόπο, φυλακίζοντας τους αντιπάλους τους  χωρίς δίκη και καταστέλλοντας βίαια όσους του εναντιώνονταν.

2. Η επανάσταση των Γαιοκτημόνων.

Αρχές του 1215 και φτάνοντας η κατάσταση σε αδιέξοδο, μια ομάδα ισχυρών Άγγλων βαρόνων αποφάσισε να αντισταθεί ενόπλως στην αυθαιρεσία του στέμματος.

• Τον Μάιο του 1215, οι βαρόνοι αποκήρυξαν επίσημα την πίστη τους στον βασιλιά, οργανώθηκαν σε στρατιωτικό σώμα, ονομαζόμενο “Στρατός του Θεού και της Αγίας Εκκλησίας” και κατάφεραν να εισβάλουν, να καταλάβουν το Λονδίνο και να ζητήσουν άμεσες διαπραγματεύσεις.
• Η απώλεια της πρωτεύουσας ήταν καταλυτική. Ο Ιωάννης, βρισκόμενος σε στρατιωτικό και πολιτικό αδιέξοδο, είδε τον στρατό του να συρρικνώνεται, καθώς οι περισσότεροι ευγενείς είχαν προσχωρήσει στους επαναστάτες. Κατάλαβε ότι αν δεν διαπραγματευόταν, θα έχανε τον θρόνο του  ή και τη ζωή του.

3.Η Συνάντηση στο Runnymede στις 15 Ιουνίου 1215.

Υπό το κράτος αυτού του αμείλικτου εξαναγκασμού, ο βασιλιάς συμφώνησε να συναντηθεί με τους ηγέτες των επαναστατημένων βαρόνων.

• Ο τόπος: Ως τόπος συνάντησης επιλέχθηκε το Runnymede, μια μικρή πεδιάδα στις όχθες του ποταμού Τάμεση. Βρισκόταν σε ουδέτερο έδαφος, ακριβώς ανάμεσα στο ισχυρό βασιλικό Κάστρο του Winsdor, κατοικία του βασιλέως και στο στρατόπεδο των επαναστατών, διασφαλίζοντας ότι καμία πλευρά δεν θα είχε στρατιωτικό πλεονέκτημα σε περίπτωση ρήξεως.

·        Η ατμόσφαιρα: Η ατμόσφαιρα ήταν βαριά και γεμάτη καχυποψία. Από τη μία πλευρά στεκόταν ο στριμωγμένος και οργισμένος βασιλιάς Ιωάννης, συνοδευμένος από ελάχιστους πιστούς του συμβούλους που του είχαν απομείνει και από την άλλη ξιφήρεις οι ένοπλοι βαρόνοι με τους έμπειρους διαπραγματευτές τους, με επικεφαλής τον Αρχιεπίσκοπο του Canterbury

4. Η Σφράγιση

Παρά το γεγονός ότι αναφερόμαστε  για “υπογραφή” της Magna Carta, στην πραγματικότητα ο βασιλιάς Ιωάννης δεν υπέγραψε με πένα το έγγραφο, αλλά, όπως γινόταν τότε, πίεσε τη μεγάλη βασιλική σφραγίδα πάνω σε επικολλημένο στο έγγραφο μελισσοκέρι, επικυρώνοντας έτσι επίσημα τη συμφωνία, που για πολλά χρόνια ήταν γνωστή ως “Articles of the Barons”,(Άρθρα των Βαρόνων)

Με το κείμενο αυτό εκτός ότι περιορίζεται δραστικά η εξουσία του πανίσχυρου Αγγλικού Στέμματος, καθιερώνονται και παγιώνονται ιστορικές αρχές δικαίου:

• Ο βασιλιάς δεν μπορούσε πλέον να επιβάλλει φόρους κατά το δοκούν χωρίς τη συγκατάθεση του συμβουλίου των βαρόνων.
• Κανένας ελεύθερος πολίτης δεν μπορούσε να συλληφθεί, να φυλακιστεί ή να χάσει την περιουσία του παρά μόνο “με νόμιμη κρίση των ομοίων του ή με νόμο του κράτους”, η αρχή της “Δίκαιης Δίκης” – “Due Process”.
• Και το πρωτοφανές, ορίστηκε επιτροπή 25 βαρόνων με δικαίωμα να ελέγχουν και να επαναστατούν εκ νέου εναντίον του βασιλιά σε περίπτωση που εκείνος παραβίαζε τη συμφωνία.

Η βασιλική παρασπονδία και η τελική Δικαίωση.

Ο εξαναγκασμός του Ιωάννη στο Runnymede δεν έφερε αμέσως την ειρήνη στη χώρα. Ο βασιλιάς ένιωσε τόσο εξευτελισμένος από την ταπείνωση που υπέστη ώστε, αμέσως μόλις έφυγε από το Runnymede, έστειλε κρυφά απεσταλμένους στον Πάπα Ινnocent Γ΄ ζητώντας του να ακυρώσει το έγγραφο ως προϊόν ωμής βίας και εκβιασμού. Ο Πάπας τον δικαίωσε, κήρυξε τη Magna Carta άκυρη και η Αγγλία βυθίστηκε ξανά στον επαπειλούμενο πόλεμο μεταξύ του βασιλιά και των βαρόνων. Ωστόσο, ο πρόωρος  θάνατος του Ιωάννη λίγο αργότερα τον Οκτώβριο του 1216 σε ηλικία 46 ετών και η αποδοχή της Magna Carta από τους διαδόχους του βασιλείς Henry III και Edward I,  απέδειξαν ότι το πνεύμα του εγγράφου δεν μπορούσε πλέον να αμφισβητηθεί. Το επεισόδιο στο Runnymede θα μείνει στην παγκόσμια πολιτική ιστορία και θα διδάσκεται στα Πανεπιστήμια ως η πρώτη φορά που η απόλυτη εξουσία ενός πανίσχυρου ηγεμόνα, λύγισε στη δύναμη του νόμου και των οργανωμένων πολιτών.

Πάντως, για την αποφυγή τριβών μεταξύ πολιτικών και στέμματος, η αναφορά σε αυτήν την συμφωνία ήταν σπάνια στην Αγγλία και μόνο με την άνοδο, το 1714  στον βρετανικό θρόνο ως Γεώργιος Α΄ του Εκλέκτορα του Ανόβερο Γεωργίου Ε΄, ο οποίος μη γνωρίζοντας Αγγλικά δεν συμμετείχε στην διακυβέρνηση της χώρας και έλλειπε συνεχώς στην Γερμανία, τότε ξεκίνησε η εκτύπωση και η αρίθμηση της Magna Carta σε 63 άρθρα, η δε δημοσίευση της έγινε για πρώτη φορά το 1759 από τον κορυφαίο Άγγλο νομικό Sir William Blackstone και επειδή το πρωτότυπο κείμενο ήταν ένα ενιαίο, πυκνογραμμένο λατινικό χειρόγραφο, ο Sir Blackstone ταξινόμησε τα άρθρα σε κεφάλαια με βάση το θεματικό τους περιεχόμενο.

         

Τα 63 άρθρα της Magna Carta σε 13 θεματικές ενότητες.

1.Η Ελευθερία της Εκκλησίας

·        Άρθρο 1: Διασφάλιση της πλήρους ανεξαρτησίας και των ελευθεριών της Αγγλικανικής Ε        κκλησίας από το Στέμμα (παραμένει σε ισχύ μέχρι σήμερα)

2. Φεουδαρχικά Δικαιώματα, Κληρονομιές και Κηδεμονίες

·        Άρθρο 2: Καθορισμός σταθερού και δίκαιου «τέλους κληρονομιάς» (relief) για τους βασιλικούς υποτελείς (κόμητες, βαρόνους κ.λπ.).

·        Άρθρο 3: Απαλλαγή των ανήλικων κληρονόμων από τέλη κληρονομιάς όταν ενηλικιώνονται.

·        Άρθρο 4: Προστασία της περιουσίας των ανήλικων κληρονόμων από καταχρήσεις των κηδεμόνων τους.

·        Άρθρο 5: Υποχρέωση των κηδεμόνων να συντηρούν τα κτίρια και τα κτήματα των ανηλίκων χωρίς να τα ρημάζουν.

·        Άρθρο 6: Οι ανήλικοι κληρονόμοι πρέπει να παντρεύονται χωρίς να υποτιμάται η κοινωνική τους τάξη, και οι συγγενείς τους πρέπει να ενημερώνονται εκ των προτέρων.

    3. Δικαιώματα των Χηρών

·        Άρθρο 7: Άμεση απόδοση της προίκας και της κληρονομιάς στη χήρα μετά τον θάνατο του συζύγου της, χωρίς να πληρώσει τίποτα.

·        Άρθρο 8: Καμία χήρα δεν μπορεί να εξαναγκαστεί σε δεύτερο γάμο, εφόσον επιθυμεί να μείνει μόνη της (υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα παντρευτεί χωρίς τη συγκατάθεση του φεουδάρχη της). 4. Είσπραξη Χρεών και Εβραίοι Δανειστές

·        Άρθρο 9: Απαγόρευση κατάσχεσης γαιών ή εσόδων για χρέη, εφόσον τα κινητά αγαθά του οφειλέτη επαρκούν για την αποπληρωμή.

·        Άρθρο 10: Εάν κάποιος πεθάνει χρωστώντας σε Εβραίους δανειστές, το χρέος δεν θα τοκίζεται όσο ο κληρονόμος είναι ανήλικος.

·        Άρθρο 11: Διασφάλιση της επιβίωσης της χήρας και των παιδιών ενός θανόντος οφειλέτη πριν εξοφληθούν τα χρέη προς τρίτους.

 

5. Φορολογία και το Γενικό Συμβούλιο του Βασιλείου

Άρθρο 12: Απαγόρευση επιβολής έκτακτων φόρων (scutage/aid) χωρίς τη γενική συγκατάθεση του συμβουλίου, εκτός από τρεις συγκεκριμένες περιπτώσεις (λύτρα βασιλιά, ιπποτισμός γιου, πρώτος γάμος κόρης).

·        Άρθρο 13: Επικύρωση των αρχαίων ελευθεριών, των εθίμων και των προνομίων του Λονδίνου, καθώς και όλων των άλλων πόλεων, λιμανιών και κωμοπόλεων (παραμένει σε ισχύ).

·        Άρθρο 14: Καθορισμός της διαδικασίας σύγκλησης του Γενικού Συμβουλίου (αρχιεπίσκοποι, βαρόνοι κ.λπ.) για την έγκριση νέων φόρων.

·        Άρθρο 15: Απαγόρευση στους βαρόνους να επιβάλλουν αυθαίρετους φόρους στους δικούς τους ελεύθερους υποτελείς.

·        Άρθρο 16: Κανένας δεν υποχρεούται να προσφέρει περισσότερες στρατιωτικές ή φεουδαρχικές υπηρεσίες από όσες προβλέπει η γη του.

 

6. Απονομή της Δικαιοσύνης

·        Άρθρο 17: Τα πολιτικά δικαστήρια (Common Pleas) δεν θα ακολουθούν τη μετακινούμενη βασιλική αυλή, αλλά θα στεγάζονται σε σταθερό κσι μόνιμο τόπο (Westminster).

·        Άρθρο 18: Οι δίκες για την ιδιοκτησία γης πρέπει να διεξάγονται στις ίδιες τις κομητείες όπου βρίσκεται η γη, από περιοδεύοντες δικαστές.

·        Άρθρο 19: Ρύθμιση για την παράταση των τοπικών δικαστηρίων εάν οι υποθέσεις δεν ολοκληρωθούν αυθημερόν.

·        Άρθρο 20: Τα πρόστιμα πρέπει να είναι ανάλογα με τη σοβαρότητα του αδικήματος και δεν πρέπει να στερούν από τον πολίτη τα μέσα επιβίωσής του (π.χ. τα εργαλεία του αγρότη ή τα εμπορεύματα του εμπόρου).

·        Άρθρο 21: Οι κόμητες και οι βαρόνοι θα καταδικάζονται σε πρόστιμα μόνο από τους ομοίους τους (peers) και ανάλογα με το αδίκημα.

·        Άρθρο 22: Τα πρόστιμα στους κληρικούς θα επιβάλλονται με βάση την προσωπική τους περιουσία και όχι με βάση τα εκκλησιαστικά τους εισοδήματα.

 7. Περιορισμοί στις Καταχρήσεις των Βασιλικών Αξιωματούχων

·        Άρθρο 23: Καμία κοινότητα ή άτομο δεν μπορεί να εξαναγκαστεί να χτίσει γέφυρες, εκτός αν το οφείλει από αρχαίο έθιμο.

·        Άρθρο 24: Απαγόρευση σε σερίφηδες, αστυνόμους και δικαστικούς κλητήρες να διεξάγουν δίκες που ανήκουν αποκλειστικά στους δικαστές του Στέμματος.

·        Άρθρο 25: Οι κομητείες και οι δήμοι διατηρούν τα παλαιά σταθερά τους ενοίκια προς το κράτος, χωρίς αυξήσεις.

·        Άρθρο 26: Διαδικασία για την κατάσχεση κινητής περιουσίας θανόντος οφειλέτη του Στέμματος, αφού πρώτα καταγραφεί επίσημα από τον σερίφη.

·        Άρθρο 27: Εάν ένας ελεύθερος άνθρωπος πεθάνει χωρίς διαθήκη (intestate), η περιουσία του θα διανέμεται στους συγγενείς του υπό την εποπτεία της Εκκλησίας.

·        Άρθρο 28: Κανένας βασιλικός αξιωματούχος δεν μπορεί να αποσπάσει σιτάρι ή άλλα αγαθά χωρίς άμεση πληρωμή, εκτός αν ο πωλητής συμφωνήσει σε πίστωση.

·        Άρθρο 29: Κανένας αστυνόμος του κάστρου δεν μπορεί να αναγκάσει έναν ιππότη να πληρώσει αντί να προσφέρει υπηρεσία φρουράς, αν ο ιππότης θέλει να τη διεκπεραιώσει ο ίδιος ή μέσω άλλου ικανού αντικαταστάτη.

·        Άρθρο 30: Απαγόρευση σε βασιλικούς αξιωματούχους να επιτάσσουν άλογα ή κάρα ελεύθερων ανθρώπων χωρίς τη συγκατάθεσή τους.

·        Άρθρο 31: Το Στέμμα δεν μπορεί να αφαιρέσει ξυλεία για τα κάστρα του χωρίς την άδεια του ιδιοκτήτη του δάσους.

·        Άρθρο 32: Το Στέμμα μπορεί να κρατήσει τη γη όσων καταδικάστηκαν για κακουργήματα μόνο για ένα έτος και μία ημέρα, και μετά πρέπει να την επιστρέψει στον τοπικό φεουδάρχη.

·        Άρθρο 33: Υποχρεωτική απομάκρυνση όλων των φραγμάτων ψαρέματος (weirs) από τον Τάμεση, τον Μέντγουεϊ και όλη την Αγγλία, για τη διευκόλυνση του εμπορίου.

·        Άρθρο 34: Το δικαστικό έγγραφο Praecipe δεν θα εκδίδεται πλέον για κτήματα, ώστε να μην χάνει ο ελεύθερος άνθρωπος το δικαίωμα να δικαστεί στο τοπικό δικαστήριο του φεουδάρχη του.

 8. Εμπόριο, Μέτρα, Σταθμά και Μετακινήσεις

·        Άρθρο 35: Καθιέρωση ενιαίων μέτρων και σταθμών για όλο το βασίλειο στο κρασί, την μπίρα, το σιτάρι (το μέτρο του Λονδίνου) και το πλάτος των υφασμάτων.

·        Άρθρο 36: Το έγγραφο για την έρευνα δολοφονίας ή σωματικής βλάβης (Writ of Inquisition) θα εκδίδεται δωρεάν.

·        Άρθρο 37: Ρύθμιση των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας σε περιπτώσεις όπου κάποιος κατέχει γη τόσο από το Στέμμα όσο και από άλλους φεουδάρχες.

 9. Κράτος Δικαίου και Δίκαιη Δίκη. (Τα Πλέον Διάσημα Άρθρα)

·        Άρθρο 38: Κανένας αξιωματούχος δεν μπορεί να παραπέμψει κάποιον σε δίκη μόνο με τη δική του ανυποστήρικτη μαρτυρία, χωρίς την παρουσία αξιόπιστων μαρτύρων.

·        Άρθρο 39: Ουδείς ελεύθερος άνθρωπος δεν μπορεί να συλλαμβάνεται, να φυλακίζεται, να στερείται τα δικαιώματά του, να εξορίζεται ή να καταστρέφεται με οποιονδήποτε τρόπο... παρά μόνο κατόπιν νόμιμης κρίσης των ομοτίμων του ή βάσει του νόμου της χώρας. (παραμένει σε ισχύ).

·        Άρθρο 40: Σε κανέναν δεν θα πουλήσουμε, σε κανέναν δεν θα αρνηθούμε ή θα καθυστερήσουμε το δίκαιο ή τη δικαιοσύνη (παραμένει σε ισχύ).

·        Άρθρο 41: Ελευθερία ασφαλούς εισόδου, εξόδου και παραμονής στην Αγγλία για όλους τους ξένους εμπόρους, χωρίς αυθαίρετους δασμούς.

·        Άρθρο 42: Ελευθερία σε κάθε πολίτη να βγαίνει και να επιστρέφει στο βασίλειο σε περιόδους ειρήνης, διατηρώντας την πίστη του στον βασιλιά.

·        Άρθρο 43: Ρύθμιση των φεουδαρχικών υποχρεώσεων όσων κατέχουν γαίες που έχουν περιέλθει στο Στέμμα λόγω κατάσχεσης (escheats).

 10. Ρυθμίσεις για τα Βασιλικά Δάση

·        Άρθρο 44: Οι άνθρωποι που ζουν εκτός των βασιλικών δασών δεν υποχρεούνται να εμφανίζονται ενώπιον των δασικών δικαστών, εκτός αν εμπλέκονται σε σχετική δίκη.

·        Άρθρο 45: Υπόσχεση του βασιλιά ότι θα διορίζει ως δικαστές, σερίφηδες και αστυνόμους μόνο άτομα που γνωρίζουν τον νόμο της χώρας και προτίθενται να τον τηρήσουν.

·        Άρθρο 46: Οι βαρόνοι που έχουν ιδρύσει αβαεία (μοναστήρια) θα έχουν την κηδεμονία τους κατά τη διάρκεια των περιόδων που η θέση του ηγουμένου είναι κενή.

·        Άρθρο 47: Όλες οι εκτάσεις που κηρύχθηκαν «βασιλικά δάση» κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Ιωάννη αποχαρακτηρίζονται αμέσως, και το ίδιο ισχύει για τις όχθες των ποταμών που δεσμεύτηκαν.

·        Άρθρο 48: Όλα τα κακά έθιμα που αφορούν τα βασιλικά δάση, τους δασοφύλακες και τους σερίφηδες πρέπει να διερευνηθούν αμέσως από 12 ένορκους ιππότες της κάθε κομητείας και να καταργηθούν εντός 40 ημερών.

 1. Αποκατάσταση της Ειρήνης, Όμηροι και Ξένοι Μισθοφόροι

·        Άρθρο 49: Άμεση επιστροφή όλων των ομήρων και των εγγράφων που παραδόθηκαν στον βασιλιά από τους υπηκόους του ως εγγυήσεις ειρήνης.

·        Άρθρο 50: Πλήρης απομάκρυνση των μελών της οικογένειας του Gerard de Athée και άλλων συγκεκριμένων ξένων αξιωματούχων από τις βασιλικές θέσεις ευθύνης.

·        Άρθρο 51: Απομάκρυνση όλων των ξένων μισθοφόρων, τοξοτών και στρατιωτών που ήρθαν με άλογα και όπλα προκαλώντας ζημιές στο βασίλειο.

·        Άρθρο 52: Αποκατάσταση όσων στερήθηκαν τις γαίες, τα κάστρα ή τα δικαιώματά τους από τον βασιλιά χωρίς νόμιμη κρίση των ομοτίμων τους.

·        Άρθρο 53: Ρύθμιση για την εκδίκαση εκκρεμών υποθέσεων δασών ή κτημάτων μετά την επιστροφή του βασιλιά από Σταυροφορία (αν ίσχυε η σχετική βασιλική ασυλία).

·        Άρθρο 54: Κανένας δεν θα συλλαμβάνεται ή θα φυλακίζεται κατόπιν καταγγελίας μιας γυναίκας για τον θάνατο οποιουδήποτε άλλου προσώπου εκτός από τον σύζυγό της.

·        Άρθρο 55: Ακύρωση όλων των άδικων και παράνομων προστίμων που επιβλήθηκαν από τον βασιλιά Ιωάννη.

·        Άρθρο 56: Αποκατάσταση των Ουαλών που στερήθηκαν παράνομα τις περιουσίες τους στην Αγγλία ή την Ουαλία.

·        Άρθρο 57: Επιστροφή των κατασχεμένων εδαφών ή κάστρων σε Ουαλούς άρχοντες.

·        Άρθρο 58: Άμεση απελευθέρωση του γιου του Λιουέλιν (Πρίγκιπα της Ουαλίας) και όλων των Ουαλών ομήρων.

·        Άρθρο 59: Δικαιότερη μεταχείριση και αποκατάσταση των αιτημάτων του Αλεξάνδρου, Βασιλιά της Σκωτίας, σχετικά με τις αδελφές του, τους ομήρους και τις ελευθερίες του.

·        Άρθρο 60: Υποχρέωση όλων των ανθρώπων του βασιλείου (κληρικών και λαϊκών) να εφαρμόζουν τις ίδιες ελευθερίες και δικαιώματα που τους παραχώρησε ο βασιλιάς, προς τους δικούς τους υποτελείς.

 12. Η «Ρήτρα Ασφαλείας» (Η Διασφάλιση του Χάρτη)

Άρθρο 61: Η πιο επαναστατική ρήτρα, με αυτήν θεσπίζει ένα Συμβούλιο 25 Βαρόνων που έχει το δικαίωμα να ελέγχει τον βασιλιά. Εάν ο βασιλιάς παραβιάσει τον χάρτη, οι 25 βαρόνοι έχουν το νόμιμο δικαίωμα να κατασχέσουν τα κάστρα και τις γαίες του (χωρίς όμως να βλάψουν τον ίδιο ή την οικογένειά του) μέχρι να διορθωθεί το σφάλμα.

 13. Τελικές Διατάξεις και Όρκοι

·        Άρθρο 62: Πλήρης αμνηστία και συγχώρεση για όλες τις εχθροπραξίες και τα αδικήματα που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης μεταξύ του βασιλιά και των βαρόνων.

·        Άρθρο 63: Οριστική επικύρωση ότι η Εκκλησία θα παραμείνει ελεύθερη και ότι οι άνθρωποι του βασιλείου θα κατέχουν αυτές τις ελευθερίες για πάντα και τέλος δόθηκε επίσημος όρκος και από τις δύο πλευρές (βασιλιά και βαρόνους) για την πιστή τήρηση των συμφωνηθέντων. 

 

                       Μετά από 8 αιώνες εφαρμογής της Magna Carta

      

Εκλογή από το 2025  έως 2029 του Donald Trump ως 47^ου Προέδρου των ΗΠΑ , είχε εκλεγεί επίσης ως 45ος Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών από το 2017 έως το 2021