Έχει ο καιρός γυρίσματα ..........

 

Έχει ο καιρός γυρίσματα ή όταν τα πράγματα αλλάζουν  και τα άδικα που σου έκαναν στο παρελθόν, τα κάνεις πλέον εσύ ο ίδιος σε άλλους......

Στα μέσα του 18ου αιώνα, η Βρετανική κυβέρνηση, καθώς ήταν επιβαρυμμένη με δυσβάστακτα χρέη, ναυπηγούσε εκείνη την εποχή τον στόλο του Ειρηνικού, επέβαλε στους Αμερικανούς αποίκους σειρά νόμων που δήθεν θα ρύθμιζαν το εμπόριο τους, ενώ στην ουσία  αύξαναν το ύψος της φορολογία τους και κυρίως τους δασμούς,  στο τσάι, στο γυαλί και σε άλλα αγαθά που υποχρεωτικά εισήγαγαν οι άποικοι μόνο από τα λιμάνια της Αγγλίας και με τους ανάλογους βέβαια δασμούς.
Οι Αμερικανοί άποικοι θεώρησαν, όπως άλλωστε ήταν φυσικό, τους δασμούς αυτούς τυραννικούς.  

Η  ακατανόητη αδιαλλαξία, τόσο του βασιλέα Γεωργίου Γ΄ όσο και του τότε Βρετανού  πρωθυπουργού Ουίλιαμ Πιτ του Πρεσβύτερου, να μειώσουν τους δασμούς αυτούς, ήταν η αιτία που οδήγησε στο ξέσπασμα της αμερικανικής επανάστασης.
Το επαναστατικό σύνθημα που κυριάρχησε τότε ήταν “Καμία φορολογία χωρίς αντιπροσώπευση”  καθώς οι Αμερικανοί άποικοι, ενώ κατέβαλαν  υπερβολικούς δασμούς στο Αγγλικό δημόσιο, δεν είχαν το δικαίωμα να εκλέγονται βουλευτές στο Βρετανικό κοινοβούλιο Η ένταση, που σωρεύτηκε από αυτούς τους δασμούς, τελικά συνέβαλε καθοριστικά στο ξέσπασμα το 1775, της Αμερικανικής Επανάστασης και την Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των 13 πολιτειών της Αμερικής την επόμενη χρονιά, το 1776.​
Με άλλα λόγια, άδικοι και υπερβολικοί δασμοί ήταν ο σπινθήρας που πυροδότησε την ίδρυση των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής.

Δεν ήταν η βρετανική κυβέρνηση η μοναδική στην ιστορία που επέβαλε δασμούς σκληρούς και άδικους, οι πρώτες ιστορικές αναφορές περί δασμών εμφανίζονται  στον 4ο αιώνα  π.Χ, στην αρχαία Ελλάδα,  εκεί υπήρχαν δυο  δασμοί,  που σαν  απώτερο σκοπό είχαν την εξοικονόμηση χρημάτων για την πόλη της Αθήνας και του Πειραιά μέσα από τον κλάδο του εμπορίου.
Ο πρώτος δασμός ήταν 2% επί της αξίας του εμπορεύματος και επιβαλλόταν τόσο στα εισαγόμενα όσο και εξαγόμενα προϊόντα, ήταν μια επιβολή έμμεσου φόρου σε προϊόντα λιανικής κατανάλωσης και μάλιστα σε είδη πρώτης ανάγκης. Ο δεύτερος δασμός ήταν η “Πεντηκοστή”, την οποία απαιτούσε η Αθηναϊκή  πολιτεία από τους συμμάχους της, τόσο στα εισαγόμενα όσο  και στα εξαγόμενα εμπορεύματα,  η Αθήνα κατηγορήθηκε ότι με τα χρήματα του ληστρικο αυτού δασμού έκτισε τον Παρθενώνα. Η φορολόγηση του εμπορίου, ιδίως αγαθών πρώτης ανάγκης που εισάγονταν, επέτρεπε στην πολιτεία των Αθηνών να αντλεί πόρους από την οικονομική δραστηριότητα ξένων εμπόρων και εύπορων καταναλωτών, αντί να επιβαρύνει απευθείας τους πολίτες. Δεν είναι τυχαίο ότι οι αρχαίοι Αθηναίοι πολίτες δεν είχαν άμεση φορολόγηση, προτιμούσαν τα έσοδα της πολιτείας να προέρχονται από έμμεσους φόρους, τους δασμούς. Στην δημοκρατική Αθήνα κάθε χρόνο είχαν εκλογές και οι φόροι έπαιζαν μεγάλο ρόλο στην ψηφοφορία, όπως άλλωστε και σήμερα.
Οι δασμοί, σαν έμμεσοι φόροι, είναι εύχρηστοι και χρησιμοποιούνται  βασικά είτε για την άντληση κρατικών εσόδων (ταμιευτικός δασμός), είτε για την προστασία τοπικά παραγόμενων προϊόντων, (προστατευτικός) , είτε για την μείωση της κατανάλωσης  (μειωτικός), που αποβλέπει κυρίως σε διόρθωση του ισοζυγίου εξωτερικών πληρωμών.

Στη σύγχρονη εποχή, πέρα από την οικονομική τους διάσταση, χρησιμοποιούνται στρατηγικά για την άσκηση πίεσης ή και για την επιβολή αντιποίνων σε διεθνείς διαφορές. Οι σχέσεις της Κίνας λχ με την Αυστραλία επιδεινώθηκαν, όταν η Αυστραλιανή κυβέρνηση ζήτησε διεθνή έρευνα για την προέλευση της πανδημίας COVID-19. Ως αντίδραση, το Πεκίνο εφάρμοσε σειρά εμπορικών κυρώσεων, με πιο κραυγαλέο μέτρο την επιβολή δασμού 80,5% στο αυστραλιανό κριθάρι τον Μάιο του 2020, με το πρόσχημα ότι το προϊόν πωλείτο κάτω του κόστους (anti-dumping δασμός). Οι κινεζικοί δασμοί θεωρήθηκαν σαφώς αντίποινα πολιτικού χαρακτήρα, είχαν στόχο το σύμβολο της αυστραλιανής αγροτικής οικονομίας το κριθάρι, ασκώντας πίεση ώστε η Καμπέρα να μετριάσει την κριτική της. Πρόκειται για χαρακτηριστική περίπτωση όπου οι δασμοί λειτούργησαν ως μοχλός διπλωματικής πίεσης παρά ως μέτρο οικονομικής πολιτικής. Μετά από τριετή διαμάχη και προσφυγή της Αυστραλίας στον ΠΟΕ (Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου), η Κίνα ήρε τελικά τους συγκεκριμένους δασμούς το 2023.

Οι δασμοί επανήλθαν, δραματικά στην διεθνή επικαιρότητα, ως πρόβλημα όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες, ανακοίνωσαν προ ημερών την επιθετική δασμολογική πολιτική του προέδρου της Τραμπ. Στις 3 Απριλίου 2025, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τραμπ αιφνιδίασε τον κόσμο ανακοινώνοντας την επιβολή απίστευτα υψηλών δασμών σε όλα τα  προϊόντα που εισάγονται στις ΗΠΑ. ​Ως αιτιολογία προέβαλε δύο λόγους, την προστασία της Αμερικανικής βιομηχανίας και των εργαζομένων από “Αθέμιτο ανταγωνισμό” και τη μείωση του εμπορικού ελλείμματος των ΗΠΑ.
Μέσα σε λίγες ώρες από την ανακοίνωση του Τραμπ, επικράτησε χάος στα χρηματιστήρια διεθνώς. Η Wall Street κατέγραψε τη μεγαλύτερη ημερήσια πτώση από τον Ιούνιο του 2020, ενώ τα ασιατικά χρηματιστήρια ακολούθησαν με σημαντικές απώλειες. Εκτιμάται ότι μέσα σε δύο ημέρες χάθηκαν σχεδόν 2 τρισεκατομμύρια δολάρια χρηματιστηριακής αξίας παγκοσμίως. Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, τόσο οργανώσεις επιχειρήσεων, όσο και ενώσεις καταναλωτών αντέδρασαν έντονα. Μεγάλοι εργοδοτικοί φορείς προειδοποίησαν ότι οι δασμοί αυτοί θα έχουν ως συνέπεια να αυξηθούν οι τιμές για τους Αμερικανούς καταναλωτές και να επιβαρυνθούν οι αμερικανικές εταιρείες που βασίζονται σε εισαγόμενες πρώτες ύλες​
Από τις αρχαίες πόλεις-κράτη που είδαν τους δασμούς ως σωτήρια πηγή εσόδων, χωρίς κόστος για τους ηγέτες τους, μέχρι τους αυτοκράτορες που τους χρησιμοποίησαν ως αφορμή πολέμου και τους σύγχρονους λαϊκιστές ηγέτες που δημαγωγικά τους εκμεταλλεύονται, οι δασμοί έχουν υπάρξει καθοριστικά εργαλεία στην άσκηση, τόσο οικονομικής όσο εσωτερικής και εξωτερικής  πολιτικής, ή και τις τρεις, σπάνια με ορθολογιστικό τρόπο, το σύνηθες με δημαγωγικό. Ωστόσο, η υπερβολική ή απερίσκεπτη χρήση τους έχει συνδεθεί με οικονομικές υφέσεις και εντάσεις. 

Σήμερα, καθώς ο κόσμος αντιμετωπίζει μια νέα δασμολογική καταιγίδα, περιμένει να δει  αν θα επιβεβαιωθούν οι φόβοι και οι διδαχές των επιστημόνων : ότι δηλαδή οι εμπορικοί πόλεμοι είναι εύκολο να ξεκινήσουν αλλά αφήνουν καταστροφικό έργο όταν τελειώνουν και ότι σε ένα μεγάλο χωριό, όπως έχει γίνει πια η γη, οι υψηλοί δασμοί θα πληγώσουν τελικά όλους τους κατοίκους του χωριού, πλούσιους και φτωχούς, εμπόρους και καταναλωτές.

Αυτό που δεν υπολόγισαν ο Τραμπ και οι θρησκόληπτοι Ευαγγελιστές επιτελείς του, είναι τη δυνατότητα που δίνει η τεχνολογική εξέλιξη στην αύξηση της παγκόσμιας παραγωγικότητας, αυτή την επανάσταση που γνωρίζει τώρα η Κίνα  και που σε ελάχιστα χρόνια  θα οδηγήσει σε τεράστια αύξηση της παγκόσμιας παραγωγικότητας και μάλιστα σε επίπεδα που θα ακυρώσουν τις επιπτώσεις από τους δασμούς που επιβάλλει η κυβέρνηση Τραμπ. Ένα κουτί με 100 ελαστικά γάντια μίας χρήσης, τα φτηνότερα αμερικάνικα της DuPon κοστίζουν στο super market τουλάχιστον 3,5 $,  η κινέζικη εταιρεία TEMU τα ίδια γάντια και στην ίδια ποσότητα τα στέλνει στο σπίτι κάθε Αμερικανού σήμερα με 60 λεπτά και με τον νέο δασμό + 125%  το κόστος τους θα ανέβει στα 1,26 $ αυτό σημαίνει  ότι η επανάσταση στην παραγωγικότητα θα ακυρώσει τους δημαγωγικούς δασμούς του Τραμπ.

Υπολογίζεται ότι το θαύμα της τεχνολογικής εξέλιξης θα μπορούσε να αυξήσει το Παγκόσμιο Ακαθάριστο Προϊόν (ΑΠΠ)  μέσα σε ελάχιστα χρόνια στο εκπληκτικό επίπεδο των 315 τρις, ήτοι στις 200 μονάδες βάσης.

Υ.Γ. Το 2024 το ΑΠΠ έκλεισε στα 109,5 τρισεκατομμύρια δολάρια, με πρώτη χώρα τις ΗΠΑ  (340 εκατομμύρια κάτοικοι), με 22 τρις δολάρια,   δηλαδή οι Αμερικανοί είχαν το 26% του Παγκόσμιου Ακαθαρίστου Προϊόντος και με δεύτερη την Κίνα (1,5 δισεκατομμύρια κάτοικοι),  με 15 τρισεκατομμύρια δολάρια ήτοι το 17% του ΑΠΠ.