Όταν η ιστορία επαναλαμβάνεται ......

 

 

 “Η ιστορία επαναλαμβάνεται την πρώτη φορά σαν τραγωδία και τη δεύτερη σαν φάρσα.”         Karl Marx‎‎, 1818 - 1883  Γερμανός φιλόσοφος και κοινωνιολόγος

Όσοι αναζητούν απαντήσεις στις απορίες που τους προξένησαν οι  δασμοί του Donald Trump, ας τις αναζητήσουν στον μαγικό κόσμο της Ελληνικής μυθολογίας, εκεί ας αφεθούν στην καθοδήγηση της μούσας της ιστορίας Κλειώ, η οποία θα τους οδηγήσει στις σελίδες που περιγράφουν όσα σχετικά γεγονότα έγιναν με τους δασμούς, στην αυγή του εικοστού αιώνα, όταν για πρώτη φορά φάνηκε η οικονομική αδυναμία της Βρετανίας απέναντι στη Γερμανία και στις ΗΠΑ, ήταν τότε που το Αγγλικό πολιτικό κατεστημένο, απεγνωσμένα  αναζητούσε με κάθε τρόπο, εκτός πάντως του πολέμου,  την λύση αυτού του, υπαρξιακού για την Αυτοκρατορία, προβλήματος.

Τότε εμφανίσθηκε, ως μοναδικό μέσο προστασίας της εγχώριας βιομηχανίας και κατά συνέπεια της Βρετανικής εθνικής οικονομίας, η θέσπιση δασμών. “Οι δασμοί θα μπορούσαν να σταματήσουν αυτή την κατρακύλα” διακήρυξε στη Βουλή ο τότε Υπουργός Αποικιών Joseph Chamberlain (Βρετανός επιχειρηματίας και πολιτικός 1836-1914 πατέρας του Neville Chamberlain, Πρωθυπουργού της Αγγλίας από το 1937 μέχρι το 1940), ο οποίος, υποστήριξε ότι οι δασμοί θα μπορούσαν να παρέχουν προστασία στη Βρετανική βιομηχανία, να κάνουν αποτελεσματικούς τους οικονομικούς ελέγχους στις αποικίες και συγχρόνως τα έσοδα τους θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για ενίσχυση της εγχώριας οικονομίας μέσω φορολογικών μειώσεων. Η τότε όμως οικονομική πολιτική της συντηρητικής κυβέρνησης ήταν υπέρ του ελεύθερου εμπορίου και ήταν αντίθετη στην εφαρμογή δασμών.

Ο Chamberlain, μη έχοντας άλλη επιλογή, παραιτήθηκε από την κυβέρνηση το 1903 προκειμένου να ηγηθεί της καμπάνιας υπέρ των δασμών, η παραίτηση του ωστόσο,  προκάλεσε την διάσπαση των Συντηρητικών και ευνόησε το μοναδικό τότε αντίπαλο κόμμα, τους Φιλελεύθερους διαπρύσιους υποστηρικτές του ελεύθερου εμπορίου, οι οποίοι και βγήκαν νικητές  στις εθνικές εκλογές του 1906.

Όμως και με την νέα αυτή κυβέρνηση του 1906, των Φιλελευθέρων αυτή την φορά, η κρίση στην Βρετανική οικονομία επιδεινώνονταν και έτσι το ζήτημα των δασμών παρέμεινε στην ημερήσια διάταξη τόσο στο Βρετανικό κοινοβούλιο, όσο και στις στήλες των εφημερίδων μέχρι και τη δεκαετία του 1930, όταν πλέον η συντηρητική κυβέρνηση υπό τον Ramsay MacDonald παρουσίασε στην Βουλή το νέο  δόγμα του Συντηρητικού κόμματος “Οικονομικής προστασίας και στήριξης” και με αυτό παρεχόταν προστασία: Πρώτα στις εγχώριες βιομηχανίες,  μετά στις ανά την Βρετανική Αυτοκρατορία βιομηχανίες και τελευταίοι οι ξένοι παραγωγοί και έτσι, με αυτό το επιλεκτικό πλέγμα προστασίας ήταν δυνατόν να εφαρμοστούν ακώλυτα πλέον οι Βρετανικοί δασμοί.

Τον Ιούλιο του 1930 οι  ΗΠΑ, εν μέσω της πρωτοφανούς οικονομικής κρίσις του Οκτωβρίου του 1929, που έμεινε στην ιστορία ως η "Μεγάλη Ύφεση"  ακολούθησαν στη λήψη δασμών με το νόμο "Smoot–Hawley Tariff Act", σύμφωνα με τον οποίο οι δασμοί αυξήθηκαν σε πάνω από 20.000 εισαγόμενα βασικά αγαθά στις ΗΠΑ και μάλιστα με δασμούς ύψος-ρεκόρ.Ήταν η εποχή που κατεστράφησαν οι Έλληνες παραγωγοί Κορινθιακής σταφίδας (οι Αμερικανοί την έβαζαν στην γλυκιά πουτίγκα) και που σαν άμεσο αποτέλεσμα είχε την ομαδική μετανάστευσή τους στις ΗΠΑ.

Οι οικονομολόγοι εξακολουθούν να συμφωνούν μέχρι και σήμερα, πράγμα εξαιρετικά σπάνιο μετά 120 χρόνια, ότι ο “Πόλεμος των δασμών” των δύο  μεγάλων τότε της παγκόσμιας οικονομίας, Αγγλίας και ΗΠΑ, εκτός του ότι ήταν αντιπαραγωγικός,  συνέβαλε και στην δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για την παγκόσμια διάδοση της οικονομικής κρίσις που είχε ξεσπάσει τον Οκτώβριο του 1929 στις ΗΠΑ. Επίσης  υποστηρίζουν ότι οι οικονομικές επιπτώσεις των δασμών, που επικράτησαν τη δεκαετία του 1930, συνέβαλαν στην οικονομική αστάθεια τόσο της Αγγλίας, όσο και των ΗΠΑ, κυρίως όμως κατέστρεψαν, την μόλις αναγεννηθείσα, μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, οικονομία της Γερμανίας με τα γνωστά αποτελέσματα, ανέλιξη στην εξουσία του Χίτλερ και 2ος Παγκόσμιος Πόλεμος.

Το 1980 στις ΗΠΑ με Πρόεδρο τον Ronald  Reagan,  και στην Ευρώπη με την μετατροπή της ΕΟΚ σε ΕΕ,  ξεκινά μια νέα περίοδος φιλελεύθερης καπιταλιστικής οικονομίας, με κατάργηση του ελέγχου της διακίνησης κεφαλαίων, είναι αναφανδόν κατά των δασμών και αποκαλείται “Παγκοσμιοποίηση”.

Η παγκοσμιοποίηση αυτή παρά τις συνεχής επιτυχίες της για 29 χρόνια, άρχισε δειλά-δειλά, να υποχωρεί μετά το ξέσπασμα της οικονομικής κρίση στις ΗΠΑ το 2009.

Στις αρχές της μεταπολεμικής περιόδου, οι δασμοί εφαρμόζονταν μόνο από τις οικονομίες που ήταν στην αρχική φάση αναπτύξεως, εκείνες δηλαδή που ήθελαν να εκβιομηχανιστούν και αυτό όμως ως μεταβατικό μέτρο, ως προσωρινή προστασία στο αρχικό στάδιο της εκβιομηχάνισης τους, όπως λόγου χάριν στην Ελλάδα, στη Νότια Κορέα, στην Σιγκαπούρη ή στην Ταϊβάν.

Οι δασμοί που επιθυμεί τώρα να εφαρμόσει ο Trump  θυμίζουν ακριβώς τους αντίστοιχους αποτυχημένους Βρετανικούς δασμούς της εποχής των αρχών του 20^ου αιώνα, όταν απειλείτο η οικονομική πρωτοκαθεδρία της Βρετανικής  Αυτοκρατορίας, ακριβώς όπως και σήμερα απειλείται η Αμερική από την Κίνα, οι συνθήκες και τα μεγέθη αναλογικά, είναι περίπου ίδια, οι δασμοί που θέλει να εφαρμόσει ο Trump αφορούν, όπως και τότε, την ισχυρότερη οικονομία του κόσμου και τότε οι Βρετανικοί δασμοί, όχι μόνο απέτυχαν παταγωδώς αλλά, όπως λέγουν πολλοί οικονομολόγοι οδήγησαν τον κόσμο στην καταστροφή. Όταν οι δασμοί πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν μπόρεσαν να λειτουργήσουν σε καμία από τις δύο μεγάλες τότε οικονομίες, της Αγγλίας και των ΗΠΑ , πως είναι δυνατόν να περιμένει ο Trump να έχουν επιτυχία οι δικοί του σήμερα;

Υπήρξαν βέβαια χώρες που εφάρμοσαν δασμούς με επιτυχία, αλλά οι δασμοί αυτοί ήταν προσωρινοί και μέρος πάντως ενός σχεδίου για την ανάπτυξη της βιομηχανικής παραγωγής τους και έσπευσαν να τους καταργήσουν με την επίτευξη των στόχων, διαφορετικά αν η προστασία που παρείχαν συνεχιζόταν  θα συντελούσαν στην κακή ποιότητα και στο υψηλό κόστος των εγχώρια παραγομένων προϊόντων.

Και το κυριότερο : Η θεσμοθέτηση δασμών με σκοπό την αντιμετώπιση του δημόσιου χρέους ή ακόμα και την διατήρηση της πλανητικής κυριαρχίας, ιστορικά έχει αποδειχθεί ως ουτοπία και για αυτό δεν αποτέλεσε έκπληξη η για πρώτη φορά, συνετή και λιτή χθεσινή ανακοίνωση για τους δασμούς, του Λευκού Οίκου :  “Οι ΗΠΑ και η Κίνα βρίσκονται σε συμφωνία επί της αρχής και περιμένει το ok από Trump και Σι”. 

  

Υ.Γ. Βλέποντας στην ιστοσελίδα του NERO την λεπτομερή ανάρτηση μου σχετικά με τους δασμούς του Drum, διερωτήθηκα γιατί απέφυγα να γράψω αυτό που από την αρχή μου είχε έρθει στο μυαλό μου, ότι δηλαδή : "Καθετί που έχει σχέση με τον Drump, ψηφοφόροι, γυναίκες, φίλοι, συνεργάτες, δασμοί είναι για τα .... πανηγύρια".