“Δεν έχω τίποτα άλλο να σου δώσω” …………

 

Το έθνος να λυπάστε αν φοράει ρούχο που δεν το ύφανε.
Ψωμί αν τρώει, αλλά όχι απ’ τη σοδειά του.
Κρασί αν πίνει, αλλά όχι από το πατητήρι του.

Χαλίλ Γκιμπράν Λιβανοαμερικανός ποιητής 1883-1931

 

Το πρόβλημα 

Ποιο είναι σήμερα το κοινό πρόβλημα της Αμερικάνικης και της Ελληνικής οικονομίας; “Το δημόσιο χρέος”,  λένε αμέσως χωρίς δισταγμό και σε όλους τους τόνους, τόσο η Αμερικάνικη κυβέρνηση όσο και η Ελληνική.

Οι κυβερνήσεις λένε όμως την μισή αλήθεια, το δημόσιο χρέος  δεν είναι το πρόβλημα, είναι το σύμπτωμα.

Το πρόβλημα αποφεύγουν να το αναφέρουν οι πολιτικοί, για να μην δυσαρεστήσουν τους οπαδούς τους, μια και εφόσον το πουν, πρέπει να πάρουν άμεσα μέτρα, τα γνωστά στους Έλληνες μέτρα λιτότητας που πονάνε τους πολίτες και κατά συνέπεια επηρεάζουν το αποτέλεσμα των επόμενων εκλογών, αυτός είναι και ο λόγος που οι πολιτικοί φωνάζουν… “Λεφτά υπάρχουν”. 

Όμως η οικονομία δεν έχει πολλές αλήθειες, δεν αποδέχεται αυτό που λέει ο κάθε πολιτικός, είτε αυτός είναι ο Trump, είτε ο Μητσοτάκης, λέει  την δική της αλήθεια και αυτή  είναι μια και μοναδική ότι, τόσο οι Αμερικανοί, όσο και οι Έλληνες έχουν μεταβληθεί σε μαλθακούς καταναλωτές,  που ζουν με πράγματα που δεν παράγουν.

Οι Αμερικανοί ήταν αυτοί που κέρδισαν, ως επικεφαλής βέβαια των συμμάχων, τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και αυτό κυρίως χάρη στη βιομηχανική τους υποδομή, η οποία κατάφερε να παράγει όχι μόνο το σύνολο των όπλων και οπλικών συστημάτων, αλλά και κάθε άλλη υλική ανάγκη που ήταν απαραίτητη σε αυτήν και στους συμμάχους της κατά την διάρκεια του πολέμου και το κυριότερο μπόρεσε αυτή την υλική βοήθεια να συνεχίσει να την προσφέρει και μετά την λήξη  του πολέμου.

Πιο συγκεκριμένα, τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο τον κέρδισαν οι βιομηχανικές καινοτομίες των Αμερικανών Frenterick Taylor και Henry Ford, με την αλυσίδα παραγωγής, που πρώτοι αυτοί εφήρμοσαν,  όπου κάθε εργάτης εκτελεί μια μονότονη και μοναδική εργασία στη διαδικασία μαζικής παραγωγής των τελικών προϊόντων.

Μετά το 1990 όμως το σύνολο της παραγωγικής υποδομής των ΗΠΑ διολίσθησε, κυρίως στην Κίνα αλλά και σε άλλες χώρες της Ασίας. Οι Αμερικανοί σταμάτησαν να παράγουν, η γιγαντιαία παραγωγή των προϊόντων που μέχρι πρότινος παρήγαγαν, αντικαταστάθηκε από εισαγωγές, έτσι η Αμερική εισάγει τα προϊόντα που της είναι απαραίτητα για να ζήσει και δίνει τα δολάρια της. Παράλληλα μη κάνοντας εξαγωγές δεν μπορούσε να φέρει τα δολάρια πίσω, έτσι αναγκαστικά κατέφυγε στην έκδοση ομολόγων, δηλαδή στον δανεισμό και που η κατάληξη φυσικά είναι το χρέος.

Την τακτική αυτή την είχαν υιοθετήσει νωρίτερα οι Έλληνες. 

Με τις πιστώσεις της Αμερικανικής βοήθειας η Ελλάδα μπόρεσε και έκανε το θαύμα της, έκτισε, μετά την λήξη του εμφυλίου, μια αξιόλογη οικονομία, με βιομηχανία όπλων και πολεμικού υλικού, οχημάτων στρατού, ναυπηγείων, υφασμάτων, ηλεκτρικών οικιακών συσκευών, λιπασμάτων, χρωμάτων, υαλουργίας, χημικών και φαρμάκων.

Η άνθιση της Ελληνικής βιομηχανίας  κράτησε μέχρι και το 1975 όποτε είτε, υπονομεύτηκε με παρανοϊκές κρατικοποιήσεις, όπως οι Τράπεζες, οι Βιομηχανίες Λιπασμάτων,  οι Ηλεκτρικοί  Σιδηρόδρομοι και τα Ναυπηγεία Ελευσίνας του Ομίλου Ανδρεάδη, είτε υπό το βάρος αλόγιστων  συνδικαλιστικών πρακτικών, με στάσεις  εργασίας και απεργίες, απαξιώθηκαν και τελικά οδηγήθηκαν στην χρεοκοπία τα υφαντουργεία Πειραϊκή-Πατραϊκή, η μονάδα Κατασκευής Πυρομαχικών ΠΥΡ-ΚΑΛ του Μποδοσάκη, τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά του Νιάρχου κλπ.

Από τότε οι Έλληνες, εκτός αγροτικών προϊόντων και φαρμάκων δεν παράγουν σχεδόν τίποτα άλλο και κάθε χρόνο εισάγουν όλα τα άλλα που τους είναι απαραίτητα, καύσιμα, πατάτες, δημητριακά, κρέας, ψάρια, τυριά, ηλεκτρονικά, ηλεκτρικές οικιακές συσκευές, αυτοκίνητα και όπλα. Κάθε χρόνο  35 δισεκατομμύρια € πάνε έξω για εισαγωγές και αν δεν αρχίσουν άμεσα να παράγουν κάτι που να έχει ζήτηση στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, δεν έχουν καμιά ελπίδα. Ο χρόνος δουλεύει εις βάρος τους. Βέβαια, έρχονται στην Ελλάδα τουρίστες και πληρώνουν για να απολαύσουν τον  ήλιο και τη θάλασσα της, όμως, όσα εκατομμύρια και να έρθουν, αυτό δεν φτάνει, γιατί απλά τα περισσότερα που καταναλώνουν είναι και αυτά εισαγόμενα.

Αυτή η κατάσταση τόσο στην Αμερικάνικη, όσο και στην Ελληνική οικονομία καλείται από την θεωρεία της Δημόσιας οικονομικής ”Έλλειμμα  ισοζυγίου  τρεχουσών συναλλαγών” και είναι η διαφορά μεταξύ της αξίας των αγαθών και των υπηρεσιών που εισάγει μια χώρα σε σχέση με την αξία αυτών που εξάγει.

Αυτό είναι το οικονομικό πρόβλημα που αποφεύγουν να αναφέρουν οι ανά τον κόσμο πολιτικοί. 

Για την Αμερική την ευθύνη, για την σημερινή οικονομική της κατάσταση, φέρει ο Ronald Reagan που με την έναρξη της 1ης προεδρίας του, την δεκαετία του 80, ανήγγειλε και εφάρμοσε πανηγυρικά την άμεση έναρξη της παγκοσμιοποίησης, καταργώντας τους δασμούς και τον έλεγχο των κεφαλαίων, χωρίς όμως να πάρει μέτρα προστασίας της τεχνολογίας και της παραγωγής της χώρα του.

Για την Ελλάδα την ευθύνη φέρουν, ο Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής ο οποίος, επιδεικνύοντας έναν αλόγιστο κρατισμό, με το προεδρικό διάταγμα ν.861 του 1975 κρατικοποίησε την καρδιά της τότε Ελληνικής οικονομίας, τον όμιλο Ανδρεάδη και ο Ανδρέας Γ. Παπανδρέου που ενεθάρρυνε τους συνδικαλιστές να μετατρέψουν κραταιές βιομηχανίες, όπως την υφαντουργία Πειραϊκή-Πατραϊκή, την αμυντική βιομηχανία ΠΥΡ-ΚΑΛ, τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά κλπ,  σε προβληματικές με άμεση συνέπεια την κατάρρευση τους. Αυτό είναι το πρόβλημα, τόσο στην Αμερικανική, όσο και Ελληνική οικονομία, και συνίσταται στην αύξηση των εισαγωγών λόγω της έλλειψης παραγωγής  και την εξ αυτού διόγκωση του ελλείμματος στο ισοζύγιο πληρωμών, που αν αυτό αφεθεί και γίνει χρόνιο,  δεν υπάρχει καμιά ελπίδα διαφυγής από μια μελλοντική οικονομική  χρεοκοπία.

Για την παγκόσμια οικονομία μια χρεοκοπία της Ελλάδας είναι βέβαια παρανυχίδα, θα είναι ένα σύνηθες οικονομικό παγκόσμιο επεισόδιο, απλά οι Έλληνες θα υποστούν μια μεγάλη μείωση του εισοδήματος τους,  η οικονομία τους θα χρειαστεί μερικά δισεκατομμύρια ευρώ και θα απασχολήσει την κεντρική Τράπεζα της ΕΕ και τους διεθνείς ελεγκτικούς οργανισμούς για πέντε ως δέκα χρόνια.

Για τις ΗΠΑ όμως, για την ισχυρότερη οικονομία και χώρα του πλανήτη τα αποτελέσματα μιας χρεοκοπίας της δεν είναι προβλέψιμα, όχι μόνο λόγο του ότι θα είναι ένα πρωτοφανές γεγονός αλλά και λόγω των γιγαντιαίων οικονομικών μεγεθών της.

Σήμερα το χρέος των ΗΠΑ ξεπερνά τα  34 τρισεκατομμύρια $, που αντιστοιχεί περίπου στο 1/3 του Παγκόσμιου Ακαθαρίστου Προϊόντος και είναι σχεδόν το 1/3 του δημόσιου χρέους όλων των άλλων χωρών του κόσμου. Περίπου 880 δισεκατομμύρια $, το 13% του συνόλου των δαπανών των ΗΠΑ, δαπανάται στην πληρωμή για τους τόκους των δανείων της, ποσό που είναι σχεδόν ίσο με τις ετήσιες αμυντικές της δαπάνες, που αυτές είναι σχεδόν 875 δισεκατομμύρια $.
Τι συνέβη σε παρόμοιες στιγμές στο παρελθόν της ανθρωπότητας: Εντύπωση κάνει ότι στην Ιστορία υπάρχει μια ακριβώς ανάλογη περίπτωση, όταν και τότε παντοδύναμη και πάμπλουτη χώρα παύοντας  να παράγει, κατέρρευσε  και την θέση της κατέλαβε μια αδύναμη.  

Για να μπορέσουμε να μελετήσουμε το αντίστοιχο ιστορικό γεγονός θα πρέπει να πάμε έξη αιώνες πίσω, όταν ξεκινούσε η αποικιοκρατία, όταν πρώτοι οι Ισπανοί με τις καραβέλες τους, θα οργώσουν  τους ωκεανούς και ένας από αυτούς θα ανακαλύψει μια νέα ήπειρο, την Αμερική. Είναι η εποχή που ο χρυσός και το ασήμι της θα πλημμυρίσουν την Μαδρίτη, την πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας τους. Μόνο από το San Luis Potosi, ένα βουνό της Βολιβίας, οι Ισπανοί πήραν τόσο ασήμι, που έμεινε στην ιστορία σαν το “Ασημένιο βουνό”.

Εκείνη την εποχή, τον 15ο και 16ο αιώνα, η Ισπανία θα γίνει η πλουσιότερη και πιο δυνατή Αυτοκρατορία του κόσμου. Την ίδια περίοδο, η Αγγλία ήταν ένα μουντό υπανάπτυκτο νησί αγροτών, κτηνοτρόφων και ναυτικών που οι μισοί ήταν πειρατές. Από αυτούς όμως τους εργάτες της γης και της θάλασσας άρχισε σιγά-σιγά να δημιουργείται, με βάση και το κάρβουνο που υπήρχε στο υπέδαφος της, μια αστική τάξη εμπόρων και βιοτεχνών. Και ενώ οι Άγγλοι άρχιζαν, χρόνο με τον χρόνο, να παράγουν με τα χέρια τους, όχι μόνο τα αγαθά που είχαν αυτοί ανάγκη, αλλά και πολλά από αυτά να τα εξάγουν, οι ισπανοί συνέχιζαν το φαγοπότι καταναλώνοντας απλά τον πλούτο που έρχονταν με τις καραβέλες από την Αμερική.

Στην Αγγλία με τα χρόνια πολλοί αγρότες της έφυγαν από τα χωράφια και έγιναν βιομηχανικοί εργάτες, έτσι δεν πέρασαν πολλά χρόνια και η Αγγλία, με την βοήθεια και του γαιάνθρακα, που αφθονούσε στο υπέδαφος της, έγινε η πρώτη στον κόσμο χώρα που θα βάλει τις βάσεις για χρήση μηχανών στην παραγωγή.

Οι Ισπανοί από την άλλη, παρέμειναν μια κοινωνία καταναλωτών και συνέχισαν να παραμένουν άπρακτοι και να μην παράγουν τίποτα, απέφευγαν τις αγροτικές δουλειές, για αυτό και χάρισαν τον θησαυρό της πατάτας στους Γάλλους και θεωρούσαν όνειδος την εργασία στη βιομηχανία. Δεν υπήρχε άλλωστε κάτι που να τους ανησυχεί, μια και το χρυσάφι και το ασήμι έρχονταν συνεχώς στην Μαδρίτη και έτσι μπορούσαν να  εισάγουν τα πάντα, από ναυτικούς, ο Κολόμβος ήταν Ιταλός, υφάσματα, όπλα, μέχρι  τρόφιμα, ακόμα και τα σκοινιά και την ξυλεία για  τα πλοία τους και τα αγόραζαν σχεδόν όλα από την Αγγλία. (Όπως σήμερα η Αμερική από την Κίνα, η ειρωνεία της ιστορίας)

Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, που για τους ανέμελους  Ισπανούς ήταν πάντα ελλειμματικό, για τους Άγγλους ήταν πάντα πλεονασματικό. Έτσι το αποτέλεσμα ήταν το χρυσάφι του Νέου Κόσμου που ήρθε στην Ευρώπη να μην διαμορφώσει ανάλογα την Ισπανία, αλλά τελικά, να ωφελήσει την χώρα της παραγωγής, την Αγγλία.

Ενώ μέσα σε ένα μόνο αιώνα, η Αγγλία με την βιοτεχνία και το εμπόριο της έγινε μια υπολογίσιμη Ευρωπαϊκή δύναμη, η Ισπανία αν και  ήταν αυτή που είχε καταναλώσει όλο το χρυσάφι και ασήμι της Αμερικής έτεινε να γίνει μια αδύναμη αυτοκρατορία, τότε στα τέλη του 16ου αιώνα οι Ισπανοί, αισθανόμενοι τον κίνδυνο, αποφάσισαν να εισβάλουν και να κατακτήσουν την Αγγλία, θα αντιμετωπίσουν όμως τα κανόνια των Άγγλων που ήταν από χάλυβα και όχι από ορείχαλκο όπως τα δικά τους, λειτουργούσαν με διπλάσια πυρίτιδα, χωρίς να ραγίζουν και είχαν διπλάσια ακτίνα βολής από τα δικά τους. Για την κατασκευή τους οι Άγγλοι είχαν εφαρμόσει, πρώτοι στον κόσμο,  χάλυβα που τον παρήγαγαν σε υψικάμινο, ήταν τότε που την Μεγάλη Ισπανική Αρμάδα την βούλιαξε, στα βράχια της Αγγλίας, ο κακός καιρός και τα ατσάλινα κανόνια του Βασιλικού  Ναυτικού. 

Ήταν Αύγουστος του 1588, η χρονιά που η Αγγλία έγινε η ισχυρότερη θαλασσοκράτειρα της ανθρώπινης ιστορίας. 

 

 

Το 1968 αρχαιολόγοι του Αγγλικού Ναυτικού Μουσείου ανέσυραν από τον βυθό, στην περιοχή “Βράχος του Σπανιόλου” στις Αγγλικές ακτές, υπολείμματα από τα βυθισμένα πλοία της Μεγάλης Ισπανικής Αρμάδας βλήματα-μπάλες και ορειχάλκινα κανόνια, όμως το πιο πολύτιμο αλλά και μελαγχολικό εύρημα, ήταν ένα χρυσό δαχτυλίδι που στο εσωτερικό του είχε χαραγμένη μια αφιέρωση στα Ισπανικά, που έμελε να εκφράσει όχι μόνο το αίσθημα μιας Ισπανίδας κοπέλας στον αγαπημένο ναυτικό της, αλλά και την απόγνωση μιας καθημαγμένης πια Ισπανίας προς την Αγγλία : “Δεν έχω τίποτα άλλο να σου δώσω”.

 

Υ.Γ.  Όταν ακούμε, ότι το χρέος πέφτει σε σχέση με το ΑΕΠ, ότι αυξήθηκαν τα έσοδα του δημοσίου ταμείου από φόρους, ότι Αμερικάνικοι ή Ευρωπαϊκοί οίκοι αξιολόγησης αύξησαν την πιστοληπτική μας δυνατότητα, δεν πρέπει να δίνουμε και τόση σημασία, έχουν βέβαια όλα αυτά την αξία τους, αλλά το βασικό στοιχείο  σε κάθε οικονομία είναι το  “Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών”. Αν είναι πλεονασματικό μπορούμε να είμαστε ήσυχοι, αν όμως είναι χρόνια ελλειμματικό, τότε να περιμένουμε την κατάρρευση και την χρεοκοπία. Όποτε λοιπόν θέλουμε να μάθουμε πως πάει η οικονομία μας, ας καταφεύγουμε στο Google και εκει να ζητάμε το “Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών”, δεν χρειάζεται να είμαστε οικονομολόγοι, τα στοιχεία που θα μας εμφανισθούν στην οθόνη του υπολογιστή μας είναι απλά και επαρκή για να μας δώσουν την σωστή εικόνα της Ελληνικής οικονομάς.