Το καλοκαίρι του 1983 ψηφιζόταν επί της αρχής στο Τμήμα Διακοπών της Βουλής το νομοσχέδιο για το ΕΣΥ, που μαζί με την δωρεάν παιδεία, που είχε θεσπιστεί 19 χρόνια πριν επί κυβερνήσεως Γ. Παπανδρέου το 1964, ήταν η δεύτερη μεγάλη κοινωνική μεταρρύθμιση στην ιστορία της χώρας.
Ήταν 26 Αυγούστου 1983 όταν ο υπουργός Υγείας και Πρόνοιας, Π. Αυγερινός εισηγούμενος το νομοσχέδιο, είχε μια θυελλώδη πολιτική σύγκρουση για το κόστος, τον ρόλο κράτους και ιδιωτών στην υγεία, τα ασφαλιστικά ταμεία και κυρίως, για το πως θα οργανωνόταν η δημόσια Υγεία στη χώρα μας
Η ρίζα των αντιπαραθέσεων εκείνων των ημερών βρισκόταν μεν στη φιλοσοφία με την οποία το κράτος θα αντιμετώπιζε στο εξής την Υγεία, κυρίως όμως ήταν το τεράστιο κόστος που τρόμαζε τους πάντες.
Τελικά το νομοσχέδιο επί του συνόλου ψηφίστηκε από τη Βουλή στις 16 Δεκεμβρίου 1983 και έγινε ο Νόμος 1397/1983, ο περιώνυμος νόμος του ΕΣΥ.
Αν και το ελληνικό ΕΣΥ ιδρύθηκε κατ’ εικόνα και ομοίωση με το βρετανικό NHS έχοντας την ίδια κοινωνική αρχή, δηλαδή σαν υγειονομική αρχή την καθολική κάλυψη του πληθυσμού, με το πέρασμα του χρόνου τα δύο συστήματα παρουσιάζουν πλέον θεμελιώδεις αποκλίσεις σε αρκετά σημεία, όπως στη χρηματοδότηση, τον ρόλο του Προσωπικού Γιατρού και στην πρόσβαση των ασθενών σε ειδικούς γιατρούς.
Η σύγκριση των δύο συστημάτων με τα πλεονεκτήματα και τις αδυναμίες τους:
Συγκριτικός Πίνακας του ΕΣΥ με το NHS
|
Τομέας |
Ελληνικό ΕΣΥ |
Βρετανικό NHS |
|
Μοντέλο & Χρηματοδότηση |
Μικτό σύστημα. Βασίζεται στη γενική φορολογία αλλά και σε υποχρεωτικές ασφαλιστικές εισφορές ΕΦΚΑ / ΕΟΠΥΥ. |
Αμιγώς Κρατικό. Χρηματοδοτείται σχεδόν αποκλειστικά από την άμεση και έμμεση γενική φορολογία. |
|
Ο Ρόλος του Προσωπικού Γιατρού (Gatekeeping) |
Χαλαρός / Προαιρετικός. Αν και γίνονται μεταρρυθμίσεις, ο ασθενής μπορεί ακόμα να παρακάμψει τον προσωπικό γιατρό και να κλείσει απευθείας ραντεβού με ειδικό (π.χ. καρδιολόγο). |
Αυστηρός (Gatekeeper). Οικογενειακοί γιατροί (GPs - General Practitioners). Δεν βλέπεις ειδικό γιατρό σε νοσοκομείο αν δεν σε παραπέμψει γραπτώς ο GP σου. |
|
Ταχύτητα Πρόσβασης σε Ειδικούς |
Σχετικά γρήγορη. Λόγω του μεγάλου αριθμού γιατρών, η πρόσβαση σε ειδικότητες είναι άμεση (συχνά και εντός ημερών, αν και μερικές φορές με κάποιο φακελάκι). |
Πολύ αργή. Παρατηρούνται τεράστιες λίστες αναμονής, μήνες ή και άνω του έτους, για ένα απλό ραντεβού με ειδικό ιατρό ή για προγραμματισμένο χειρουργείο. |
|
Διαθεσιμότητα Ιατρικού Προσωπικού |
Υψηλή αναλογία γιατρών. Η Ελλάδα διαθέτει περίπου 6,5 γιατρούς ανά 1.000 κατοίκους (υπάρχει όμως σοβαρή έλλειψη σε νοσηλευτές). |
Χαμηλή αναλογία γιατρών. Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει μόλις περίπου 3,3 γιατρούς ανά 1.000 κατοίκους, αντιμετωπίζοντας διαχρονικές ελλείψεις προσωπικού. |
|
Επείγοντα Περιστατικά (ΕΠ) |
Πίεση αλλά ροή. Υπάρχουν πολύωρες αναμονές στις εφημερίες μεγάλων νοσοκομείων, αλλά η διαλογή επιτρέπει σχετικά γρήγορη εξέταση. |
Κρίση αναμονής. Τα ΕΠ στο Ηνωμένο Βασίλειο αντιμετωπίζουν ακραίες καθυστερήσεις, με τις αναμονές να ξεπερνούν συχνά τις 4 έως 8 ώρες. |
|
Ιδιωτική Δαπάνη (Out-of-pocket) |
Πολύ υψηλή (~40%). Οι Έλληνες πληρώνουν πολλά σε ιδιώτες γιατρούς, διαγνωστικά κέντρα ή συμμετοχές σε φάρμακα για να αποφύγουν τις δυσλειτουργίες του ΕΣΥ. |
Πολύ χαμηλή (~10-15%). Το σύστημα είναι σχεδόν απόλυτα δωρεάν. Η ιδιωτική υγεία χρησιμοποιείται ελάχιστα και κυρίως από όσους έχουν εταιρικά πακέτα ασφάλισης. |
Τα 2 Κύρια Παράδοξα της Σύγκρισης
1.
Το παράδοξο των Γιατρών και των
Υποδομών:
Η Ελλάδα έχει υπερδιπλάσιους γιατρούς ανά κάτοικο σε σχέση με τη Μεγάλη
Βρετανία 6,5 γιατρούς ανά 1.000 κατοίκους, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο έχει μόλις περίπου 3,3 γιατρούς ανά 1.000 κατοίκους. Παρόλα αυτά, το NHS διαθέτει πολύ πιο οργανωμένες νοσοκομειακές
δομές, σύγχρονο τεχνολογικό εξοπλισμό, ψηφιοποιημένα συστήματα, ο ηλεκτρονικός
φάκελος ασθενούς είναι προσβάσιμος ψηφιακά από νοσοκομεία, ιατρούς, φαρμακοποιούς, υπηρεσίες υγείας και τα πρωτόκολλα εργασίας για το προσωπικό του NHS είναι αυστηρά.
2.
Η διαφορετική νοοτροπία
Ελλήνων - Βρετανών στην Υγεία:
Ενώ και τα δύο συστήματα όχι μόνο διακηρύσσουν αλλά και διασφαλίζουν τη «δωρεάν υγεία για όλους», στην Ελλάδα
ο ανυπόμονος πολίτης θα καταφύγει στον ιδιωτικό τομέα για να κάνει γρήγορα μια εξέταση ή για να δει έναν γιατρό της αρεσκείας του. Στην Αγγλία, ο πολίτης δεν θα πληρώσει σχεδόν ποτέ, αλλά θα
αναγκαστεί να περιμένει υπομονετικά στη σειρά του, ακόμη κι αν πονάει, λόγω του απροσπέλαστου φίλτρου των Οικογενειακών Γιατρών GPs.
Το σύστημα δημόσιας υγείας στις ΗΠΑ (US Free universal healthcare)
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν διαθέτουν ένα ενιαίο, καθολικό σύστημα δημόσιας υγείας τύπου Ευρώπης ή Ηνωμένου Βασιλείου. Το Αμερικάνικο σύστημα υγείας βασίζεται κυρίως στην ιδιωτική πρωτοβουλία και στην ιδιωτική ασφάλιση μέσω των ασφαλιστικών παροχών από τους εργοδότες.
Ωστόσο, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση και οι πολιτείες λειτουργούν συγκεκριμένα κρατικά προγράμματα δημόσιας περίθαλψης για ευάλωτες και στοχευμένες ομάδες πληθυσμού. Τα κυριότερα προγράμματα είναι:
- Medicare: Ομοσπονδιακό πρόγραμμα ασφάλισης υγείας που απευθύνεται κυρίως σε άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω, καθώς και σε ορισμένα νεότερους ανθρώπους με σοβαρές αναπηρίες ή χρόνια νεφρική ανεπάρκεια.
- Medicaid: Πρόγραμμα που χρηματοδοτείται από κοινού από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και τις πολιτείες, σχεδιασμένο για να παρέχει ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σε οικογένειες και άτομα με πολύ χαμηλό εισόδημα και περιορισμένους πόρους.
- CHIP (Children's Health Insurance Program): Πρόγραμμα που προσφέρει χαμηλού κόστους ασφαλιστική κάλυψη σε παιδιά από οικογένειες χαμηλού εισοδήματος που δεν δικαιούνται το Medicaid αλλά δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά την ιδιωτική ασφάλεια.
- VA (Veterans Affairs) & IHS (Indian Health Service): Εξειδικευμένα δημόσια συστήματα που παρέχουν περίθαλψη αποκλειστικά σε βετεράνους των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ και σε Ιθαγενείς Αμερικανούς, τους Ινδιάνους, αντίστοιχα.
Πέρα από τα παραπάνω προγράμματα, υπάρχει το Affordable Care Act (ACA) – γνωστό ευρέως ως Obamacare – το οποίο δεν αποτελεί δημόσιο σύστημα υγείας, αλλά έναν ομοσπονδιακό νόμο που ρυθμίζει την αγορά ιδιωτικών ασφαλειών, παρέχει κρατικές επιδοτήσεις σε χαμηλότερα εισοδήματα για την αγορά ασφάλειας και απαγορεύει στις ασφαλιστικές να απορρίπτουν άτομα με προϋπάρχοντα νοσήματα.
Για όσους δεν καλύπτονται από κάποιο κρατικό πρόγραμμα ή από οποιανδήποτε παροχή, εργασιακής ή ιδιωτικής ασφάλειας, η πρόσβαση στην υγεία είναι εξαιρετικά δαπανηρή, με τα νοσοκομεία πάντως να είναι υποχρεωμένα βάσει νόμου να παρέχουν την βασική, την σωτήρια φροντίδα στα επείγοντα περιστατικά, στα αποκαλούμενα Emergency Medical Treatment and Labor Act - τα γνωστά από την Αμερικάνικη τηλεόραση EMTALA, ανεξάρτητα από την οικονομική κατάσταση του ασθενούς, η οποία πάντως συνοδεύεται συνήθως από υπέρογκα χρέη.
ο
