“Mια φορά κι έναν καιρό… “ Κάποτε αυτή η εμβληματική φράση οδηγούσε κάθε βράδυ τα παιδιά σε έναν χώρο μαγικό, έξω από τον πραγματικό χρόνο, στον εξωτικό κόσμο των παραμυθιών.
Όμως εδώ και δεκαπέντε χρόνια περίπου δεν ακούγονται πια παραμύθια, τα παιδιά πλέον όταν πέσουν στο κρεβάτι τους, ανοίγουν το smartphone και παίζουν παιχνίδια με "σκληρή" και ρεαλιστική βία.
Δεν υπάρχει πια για αυτά Κοκκινοσκουφίτσα, Κοντορεβιθούλης ή Σταχτοπούτα, αλλά ένα ψηφιακό, συνήθως “φονικό” παιχνίδι, όπως λχ το “Battle Royale” όπου εκατό ναυαγοί βγαίνουν σε ένα μικρό νησί και πρέπει να σκοτώσουν ο ένας τον άλλον μέχρι να μείνει μόνο ένας ζωντανός.
Υπάρχουν όμως κάποια άλλα παραμύθια και μάλιστα για ενήλικες που λέγονται σε προεκλογικό χρόνο από πολιτικούς ηγέτες. Αυτά δεν έχουν αέρινες νεράιδες και πριγκίπισσες με γυάλινα γοβάκια, ακούγονται όμως και αυτά ευχάριστα γιατί έχουν υποσχέσεις για μειώσεις φόρων και αυξήσεις σε μισθούς, συντάξεις και επιδόματα.
Δυστυχώς όμως, όπως όλα τα παραμύθια έτσι και αυτά έχουν τέλος και αυτό δεν είναι συνήθως καλό, γιατί λίγο μετά τις εκλογές και μετά την ορκωμοσία της νέας κυβέρνησης, όποια και αν είναι αυτή, αποδεικνύεται ότι η κακιά η μάγισσα που κρατούσε … φυλακισμένους τους μισθούς και τις συντάξεις δεν ήταν η προηγούμενη κυβέρνηση, αλλά η ελληνική οικονομία που όσα μπορεί να δώσει, τόσα δίνει. Κι όσο υπάρχουν πολιτικοί που πουλάνε το ίδιο παραμύθι και όσο οι Έλληνες θα το αγοράζουν με την ψήφο τους τόσο θα μικραίνει η πίτα, γιατί απλούστατα δεν μπορεί να έχουμε μείωση φόρων και αύξηση μισθών και συντάξεων, αυτό αποκλείεται αν πρώτα η εθνική οικονομία δεν αναπτυχθεί, αν δεν γίνει ανταγωνιστική.
Πως τα καταφέραμε σαν κράτος και δεν μπορέσαμε, εδώ και διακόσια χρόνια να στήσουμε ένα σοβαρό πολιτικό αφήγημα της προκοπή, κάτι που να έχει αρχή, μέση και τέλος, πως ένα λαός, που έχει περάσει σχεδόν τα μισά χρόνια της ανεξαρτησίας του σε κατάσταση επίσημης στάσης πληρωμών, δεν έμαθε τίποτα όχι από μία, όχι από δυο αλλά από τις πέντε χρεοκοπίες του :
1η του 1830 του Καποδίστρια, από το δάνειο του Αγώνα του 1827,
2η του 1843 με το δάνειο του Όθωνα,
3η του 1893 με το “Δυστυχώς επτωχεύσαμεν” του Χαρίλαου Τρικούπη,
4η του 1932 με το “Χρεοστάσιο” του Ελευθέριου Βενιζέλου.
5η του 2010 που μας στοίχισε συνολικά 3 Μνημόνια (Προγράμματα Οικονομικής Προσαρμογής). με τσεκούρεμα σε μισθούς-συντάξεις, με τεράστια αναδιάρθρωση χρέους και με υποθήκευση στους δανειστές, της δημόσιας περιουσίας για 99 χρόνια.
Δεν μπορεί αυτός που θα υποσχεθεί μεγαλύτερες παροχές από τον άλλον, να είναι τελικά ο νικητής της προεκλογικής μάχης και έτσι να δίνουμε την εξουσία σε πολιτικούς με έλλειψη τεχνογνωσίας στην οικονομία ή ανεπάρκεια στη διοίκηση, δεν μπορεί να εκλέγονται αυτοί που λένε στον λαό αυτά που θέλει να ακούσει, κολακείες και ανεκπλήρωτες υποσχέσεις, για να κερδίσουν την εξουσία και τελικά να κάνουν αυτό που μόνο μπορούν να κάνουν όταν γίνουν πρωθυπουργοί, να οδηγήσουν την χώρα, σε ναυάγιο.
Πέραν της κακής επιλογής σε δημαγωγούς, λαϊκιστές, ανίδεους και γενικώς σε ηγέτες με παντελή έλλειψη πολιτικής εξειδίκευσης, η προοπτική ακυβερνησίας είναι και αυτή η απόλυτη συνταγή της καταστροφής.
Η πολιτική αστάθεια δεν θα προέλθει από την πτώση της κυβέρνησης της ΝΔ, η οποία κάποια στιγμή θα γίνει. Μπορεί να μην είναι σε αυτές τις εκλογές και να γίνει το 2029 ή το 2030, νομοτελειακά πάντως κάποια στιγμή θα συμβεί. Η πολιτική αστάθεια θα υπάρξει όταν ένας από τους ηγέτες της σημερινής αντιπολίτευσης σχηματίσει κυβέρνηση, χωρίς να είναι έτοιμος να προσφέρει ένα εναλλακτικό σχέδιο εξουσίας.
Το ζήσαμε το 2015 με τον Αλέξη Τσίπρα, σαν να σηκώνει ο δάσκαλος έναν αδιάβαστο μαθητή στον πίνακα.
Είναι άραγε τόσο δύσκολο να διαμορφώσει ένας ηγέτης μια πρόταση εξουσίας;
Φαίνεται πως είναι.
Σήμερα δεν υπάρχει ο διαχωρισμός της κοινωνίας σε δύο τάξεις, σε κεφαλαιοκράτες και σε προλετάριους, που ξεκίνησε από τα χρόνια της πρώιμης βιομηχανικής επανάστασης, ο διαχωρισμός αυτός εξαφανίστηκε από τη στιγμή της γέννησης στις δυτικές οικονομίες της “Προσόδου των χρηματιστηρίων” (Εισόδημα από μετοχές) και των “Μεταβιβαστικών πληρωμών του δημοσίου ” , (συντάξεις γήρατος, αναπηρίας, χηρείας, επιδόματα και βοηθήματα παντός είδους).
Από σύγχρονους οικονομολόγους, κοινωνιολόγους και πολιτικούς επιστήμονες θεωρείται πλέον ότι η διχοτόμησης της κοινωνίας σε κεφαλαιοκράτες και σε προλετάριους έχει ξεκαθαρίσει δεν υπάρχει, εκείνο όμως που δεν έχει γίνει αντιληπτό, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρώπη είναι η νέα κατηγοριοποίηση των ανθρώπων στην κοινωνία, έτσι λοιπόν αντί για δύο διαφορετικές τάξεις που είχαμε επί Λένιν και επί Μάο, κατά τον Μιχάλη Σάλλα Ακαδημαϊκό και καθηγητή οικονομίας, εμφανίστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του ‘70 τέσσερα διακριτά κοινωνικά στρώματα στην Ελλάδα που δημιουργήθηκαν από τις διαφορετικές εκφάνσεις του τρόπου ζωής των.
H πρώτη Ελλάδα είναι αυτή του “Βιοπορισμού”, είναι ένα κομμάτι της που ζει στη σκιά, δηλαδή για να μπορέσει να ζήσει θεωρεί ότι πρέπει να είναι αόρατη για να μη πληρώνει φόρους και κατά συνέπεια δεν θέλει να είναι κοντά στο επίσημο κράτος, αν και αποφεύγει να ζητά την βοήθεια του, θα πάει τελικά να ψηφίσει, εκείνο που δεν θέλει είναι να τον ακουμπάει το κράτος. Αυτή είναι η μία Ελλάδα που είναι και το μεγάλο κομμάτι του ελληνικού λαού, δηλαδή η Ελλάδα του “Βιοπορισμού” όπου σε αυτόν υπάρχουν οι υδραυλικοί, οι ηλεκτρολόγοι, οι τεχνίτες παντός είδους και οι μικρές επιχειρήσεις, που λειτουργούν μέσα στα πλαίσια του νόμου και μάλιστα παραγωγικά όπως οι καφετέριες, τα τυροπιτάδικα, τα σουβλατζίδικα κλπ.
H δεύτερη Ελλάδα είναι η Ελλάδα της κρατικής προστασίας, με τη θετική έννοια, είναι αυτοί που δουλεύουν στη δημόσια εκπαίδευση, στις ένοπλες δυνάμεις, στα σώματα ασφαλείας, στα νοσοκομεία και αυτό ένα μεγάλο κομμάτι του ελληνικού λαού το οποίο όμως έχει ένα θέμα, μία αντίθεση με την πρώτη ομάδα, θεωρεί ότι η ομάδα “Βιοπορισμού” με το να μην πληρώνει φόρους, τους στερεί την δυνατότητα να έχουν μεγαλύτερες αμοιβές.
Η τρίτη Ελλάδα, είναι η Ελλάδα, των πλοιοκτητών και των επιστημόνων, είναι η Ελλάδα των ανθρώπων που παράγουν, χωρίς να έχουν σχέση ούτε με κοινοτικές ενισχύσεις ούτε με έργα του δημοσίου και όμως είναι στην αγορά, δραστηριοποιούνται σε ένα σκληρό ανταγωνισμό, έχουν καταφέρει αγωνιζόμενοι σκληρά να στήσουν τα γραφεία τους, τις εταιρείες τους και πολλοί από αυτούς έχουν περίλαμπρη παρουσία στο εξωτερικό.
Η τέταρτη Ελλάδα είναι η Ελλάδα των δημοσίων και δημοτικών υπαλλήλων, μία γραφειοκρατική κατάσταση κατάλοιπο της πάλε πότε πελατειακής σχέσης, όπου το ίδιο το κράτος έβαζε εμπόδια στον εαυτό του να αναπτυχθεί.
Πως είναι δυνατόν λοιπόν ένας ηγέτης με παντελή έλλειψη εξειδίκευσης να συστήσει μια ολοκληρωμένη πρόταση εξουσίας εφαρμοστέας επί αυτών των τεσσάρων διαφορετικών και αντικρουόμενων κοινωνικών στρωμάτων;
Πέραν βέβαια του γεγονότος ότι η διακυβέρνηση είναι μια εξαιρετικά δύσκολη τέχνη και όπως κάθε τι το πολύπλοκο απεχθάνεται την έλλειψη εξειδίκευσης.
Για παράδειγμα, πώς θα γίνει η ελληνική οικονομία ανταγωνιστική;
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι η δωρεάν μετακίνηση με τα ΜΜΜ, η κατάργηση των πανελλήνιων εξετάσεων και η αύξηση της φορολογίας των τραπεζών και των αυτοκινήτων με μεγάλο κυβισμό,
Με άλλα λόγια, αυτά που ακούσαμε προ ημερών δεν είναι προτάσεις εξουσίας από σοβαρούς πολιτικούς ηγέτες, είναι λόγια και υποσχέσεις από παραμυθάδες και μάλιστα χωρίς καμιά πρωτοτυπία και χωρίς διαφορετικό στιλ. Ίδια απογοητευτικά συνθήματα και ταυτόσημες ανόητες υποσχέσεις
Πού αλλού στον κόσμο υπάρχουν ακοστολόγητες προεκλογικές υποσχέσεις;
Οι προεκλογικές παραχολογίες ευδοκιμούν κυρίως σε τρείς κυρίως περιοχές του κόσμου με έντονη πολιτική πόλωση, και ανύπαρκτους ελεγκτικούς θεσμούς.
1η .Η Λατινική Αμερική είναι η “μητρόπολη” αυτού του φαινομένου. Για δεκαετίες στην Αργεντινή, στον Ισημερινό, στο Μεξικό, στη Βραζιλία, στη Βενεζουέλα, στο Περού, στη Χιλή, στη Κολομβία, στην Ουρουγουάη, στην Βολιβία, σχεδόν σε όλη την Λατινική Αμερική τα κόμματα υπόσχονται ποικίλα επιδόματα, υψηλές συντάξεις και διορισμούς σε κρατικές θέσεις εργασίας, οδηγώντας τις πλούσιες σε παραγωγή χώρες τους σε υπερπληθωρισμό, σε υποτίμηση των νομισμάτων τους και όχι μια, δυο ή τρεις αλλά σε αλλεπάλληλες χρεοκοπίες.
2η .Στη Νότια Ευρώπη εκτός από την Ελλάδα το ίδιο συμβαίνει στην Ιταλία, στην Ισπανία και στην Πορτογαλία. Στην Ιταλία, για παράδειγμα, συχνά βλέπουμε δεξιά κόμματα να υπόσχονται οριζόντιους χαμηλούς φόρους (flat tax) και ταυτόχρονα αριστερά ή λαϊκιστικά κινήματα. όπως τα 5 Αστέρια να υπόσχονται το “εισόδημα του πολίτη” και αυξήσεις συντάξεων, χωρίς σαφή κοστολόγηση.
3η . Στις ΗΠΑ οι Ρεπουμπλικάνοι παραδοσιακά υπόσχονται τεράστιες μειώσεις φόρων και οι Δημοκρατικοί μεγάλες κοινωνικές δαπάνες. Το αποτέλεσμα; Το αμερικανικό δημόσιο χρέος αυξάνεται συνεχώς, σήμερα ανέρχεται σε 39,28 τρισεκατομμύρια δολάρια και όποιος και αν κυβερνά, κανένας δεν θέλει να κάνει τη “δύσκολη” κουβέντα για περικοπές κοινωνικών παροχών ή αυξήσεις φόρων, την αφήνει στον επόμενο.
Που αλλού συμβαίνει μεν, αλλά υπό όρους.
Στη Γερμανία και Ολλανδία, εκεί η οικονομική κουλτούρα βασίζεται στη δημοσιονομική πειθαρχία. Οι υποσχέσεις περιορίζονται από το λεγόμενο «δημοσιονομικό φρένο» (Schuldenbremse στη Γερμανία). Τα προγράμματα των κομμάτων, αν ζητηθεί από τα κόμματα, περνούν από εξονυχιστικό έλεγχο του ανεξάρτητο οικονομικού ινστιτούτου CPB πριν τις εκλογές. (το αντίστοιχο περίπου Σώμα των ορκωτών λογιστών στην Ελλάδα). Σε περίπτωση πάντως που ένα κόμμα δεν ζητήσει τον έλεγχο αποδοκιμάζεται αυτομάτως και θεωρείται αναξιόπιστο.
Πού αποκλείεται η ακοστολόγητη προεκλογική παραχολογία;
Υπάρχουν χώρες όπου μια ακοστολόγητη προεκλογική υπόσχεση θα θεωρούνταν πολιτική αυτοκτονία ή θα αποκλειόταν και από τους ίδιους τους θεσμούς και αυτό γίνεται στις Σκανδιναβικές χώρες, στην Σουηδία, Δανία, Νορβηγία εκεί οι πολίτες έχουν υψηλή εμπιστοσύνη στο κράτος και γνωρίζουν ότι οι καλές παροχές (στην υγεία, στην παιδεία, στις συντάξεις) απαιτούν υψηλούς φόρους. Αν ένα κόμμα υποσχεθεί ταυτόχρονα μείωση φόρων και αύξηση δαπανών, οι ίδιοι οι ψηφοφόροι και τα ΜΜΕ θα το χλευάσουν ως αναξιόπιστο. Τα κόμματα της Αριστεράς πάντως επιλέγουν υποσχέσεις με υψηλές παροχές αλλά συνοδεύονται και με υψηλούς φόρους, ενώ η Δεξιά χαμηλότερους φόρους και ελαχιστοποίηση ή όπως κομψά το διατυπώνουν με “αυστηρά στοχευόμενες παροχές”.
Οι τρεις λόγοι που επιτρέπουν στα ελληνικά κόμματα να συνεχίζουν την προεκλογική παραχολογία;
1ος .Η παντελής έλλειψη ανεξάρτητης κοστολόγησης των προεκλογικών προγραμμάτων, σε αντίθεση με άλλες χώρες, π.χ. στην Ολλανδία όπου το ανεξάρτητο ινστιτούτο CPB, κοστολογεί αν του ζητηθεί με ακρίβεια ευρώ και αναλύει τα οικονομικά προγράμματα των κομμάτων. Έτσι, οι ψηφοφόροι βλέπουν με αντικειμενικό τρόπο τι επίπτωση θα έχει στην τσέπη τους και στο χρέος της χώρας το πρόγραμμα του κάθε κόμματος. Στην Ελλάδα η συζήτηση για το “πού θα βρεθούν τα λεφτά” γίνεται συνήθως με αοριστίες σε ανούσιες τηλεοπτικές κόντρες.
2ος .Η στρατηγικής της Ασάφειας, ξένοι πολιτικοί και οικονομικοί επιστήμονες σημειώνουν ότι τα κόμματα στην Ελλάδα χρησιμοποιούν εσκεμμένα αόριστη γλώσσα. Υπόσχονται “μειώσεις φόρων”, αλλά δεν διευκρινίζουν ποιων φόρων, ή υπόσχονται αόριστα “αυξήσεις” που τελικά αποδεικνύονται ότι είναι απλές προσαρμογές των μισθών και συντάξεων στον ετήσιο πληθωρισμό.
3ος Η Πελατειακή σχέση, από την πρώτη ημέρα της υπάρξεως του, η σχέση κράτους-πολίτη στην Ελλάδα ήταν καθαρά πελατειακή. Ο ψηφοφόρος είχε μάθει να απαιτεί άμεσο, χειροπιαστό όφελος (επίδομα, διορισμό, φοροαπαλλαγή) και τα κόμματα υποχρεώνονταν να ανταποκρίνονται σε αυτή την απαίτηση για να μπορέσουν να επιβιώσουν μετεκλογικά.
Υ.Γ : Το φαινόμενο λοιπόν των παράλογων προεκλογικών υποσχέσεων για αύξηση μισθών, συντάξεων και παράλληλη μείωση φόρων, δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό, είναι πανανθρώπινο, καθώς πηγάζει από την ψυχολογία κάθε ψηφοφόρου που θέλει “και την πίτα ολόκληρη και το σκυλί χορτάτο”. Η παροιμία αυτή χρησιμοποιείται στην Ελλάδα για να περιγράψει την αντιφατική επιθυμία κάποιου να κερδίσει το μέγιστο δυνατό όφελος από μια κατάσταση, χωρίς όμως να θυσιάσει ή να κοστίσει τίποτα στον ίδιον και σε άλλες χώρες υπάρχουν παρόμοιες παροιμίες, στην Αγγλία λχ λένε : “Να έχεις το κέικ σου ολόκληρο και να το φας κιόλας” (Have your cake and eat it too), ωστόσο υπάρχει μια μεγάλη διαφορά και αυτή έγκειται στο ότι η ανύπαρκτη θεσμική θωράκιση της χώρας μας, επιτρέπει να ακούγονται σε όλες τις προεκλογικές περιόδους τέτοιου είδους παράλογες υποσχέσεις, οι οποίες οδηγούν την εθνική οικονομία στην καταστροφή και την χώρα στα βράχια .....
