Το Εκλογικό Σύστημα Επιλογής Προέδρου και Αντιπροέδρου στις Η.Π.Α

 

1 .Το Ιστορικό Υπόβαθρο

Το Συντακτικό Συνέδριο του 1787 της Αμερικάνικης Ομοσπονδίας (Constitutional Convention), συνεκλήθη στη πόλη  Philadelphia  των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής με σκοπό την αναθεώρηση του επαναστατικού συστήματος διακυβέρνησης της Ομοσπονδίας, όπως αυτό οριζόταν από τα Articles of Confederation. Το κύριο μέλημα των συνέδρων, πρωτοστάτησαν σε αυτό ο James Madison από τη Virginia και ο Alexander Hamilton από τη New York, ήταν να οργανώσουν διοικητικά το νέο έθνος, έτσι στο τέλος του συνεδρίου ενέκριναν το Σύνταγμα των Η.Π.Α., που προέβλεπε, μεταξύ άλλων, το αξίωμα του Προέδρου και τη διαδικασία εκλογής του.

2 .Σύντομη Περιγραφή του Εκλογικού Συστήματος

Σύμφωνα με τις διατάξεις του Άρθρου ΙΙ, Τμήμα 1, Παρ. 1-4 του Αμερικανικού Συντάγματος  οι επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας, δηλαδή ο Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος των Η.Π.Α., δεν εκλέγονται απευθείας από τους έχοντες εκλογικά δικαιώματα Αμερικανούς πολίτες, αλλά έμμεσα από το “Κολλέγιο των Εκλεκτόρων” (Electoral College).

3 .Δομή και Διάρθρωση του Κολλεγίου των Εκλεκτόρων (Electoral College).

Το σώμα του Κολλεγίου των Εκλεκτόρων συγκροτείται ad hoc για την εκλογή του Προέδρου και του Αντιπροέδρου και συνέρχεται κάθε τέσσερα χρόνια. Συνίσταται από 538 Εκλέκτορες, ο αριθμός των οποίων ισοδυναμεί αθροιστικά με τους εκπροσώπους κάθε Πολιτείας στη Γερουσία (2 Γερουσιαστές ανά Πολιτεία = 100 συνολικά) και τη Βουλή των Αντιπροσώπων (438 Βουλευτών συνολικά), ενώ 3 Εκλέκτορες αποδίδονται στην Περιοχή της Columbia (Washington DC).

4  .Ο αριθμός των Εκλεκτόρων 

Ο αριθμός των Εκλεκτόρων που δίδεται σε κάθε Πολιτεία συναρτάται άμεσα με τον πληθυσμό της και καθορίζεται μετά από την απογραφή του συνολικού πληθυσμού των Η.Π.Α., που λαμβάνει χώρα κάθε 10 χρόνια.

Ο αριθμός Εκλεκτόρων ανά Πολιτεία για τις εκλογές 2024.

Alabama 9

Montana 3

Alaska 3

Nebraska 5

Arizona 8

Nevada 6

Arkansas 6

New Hampshire 4

California 55

New Jersey 14

Colorado 9

New Mexico 5

Connecticut 7

New York 29

Delaware 3

North Carolina 15

District of Columbia 3 ( Περιοχή Πρωτεύουσας Washington)

North Dakota 3

Florida 29

Ohio 18

Georgia 16

Oklahoma 7

Hawaii 3

Oregon 7

Idaho 4

Pennsylvania 20

Illinois 20

Rhode Island 4

Indiana 11

South Carolina 9

Iowa 6

South Dakota 3

Kansas 6

Tennessee 11

Kentucky 8

Texas 36

Louisiana 8

Utah 6

Maine 4

Vermont 3

Maryland 10

Virginia 13

Massachusetts 11

Washington 8

Michigan 16

West Virginia 5

Minnesota 10

Wisconsin 10

Mississippi 6

Wyoming 3

Missouri 10

5 .Ο τρόπος επιλογής των Εκλεκτόρων

Η εκλογή των Εκλεκτόρων γίνεται από τους πολίτες με καθολική μυστική ψηφοφορία.  Έχουν εφαρμοστεί κατά διαστήματα και παραλλαγές αυτού του τρόπου της εκλογής. Σήμερα πάντως, όλοι οι Εκλέκτορες εκλέγονται απευθείας από τους Αμερικανούς πολίτες, οι οποίοι καλούνται να επιλέξουν ανάμεσα σε λίστες υποψηφίων που έχουν διαμορφωθεί από τις οργανώσεις των κομμάτων  σε κάθε Πολιτεία. Επομένως, η προτίμηση των υποψηφίων Εκλεκτόρων υπέρ συγκεκριμένου υποψηφίου για την προεδρία είναι εκ των προτέρων γνωστή και με βάση αυτήν ψηφίζονται από τους πολίτες. Κατά κανόνα, οι Εκλέκτορες που προτείνονται είναι πρώην και νυν κομματικά στελέχη του κόμματος που είναι ο υποψήφιος Πρόεδρος , ενώ προβλέπεται το ασυμβίβαστο μεταξύ της ιδιότητας του Εκλέκτορα και εκείνης του Γερουσιαστή, του Βουλευτή ή του κυβερνητικού αξιωματούχου.

6 . Κατανομή των Εκλεκτόρων

Το σύστημα κατανομής των Εκλεκτόρων ανάμεσα στους υποψηφίους που εφαρμόζεται στις 48 από τις 50 Πολιτείες και την Περιοχή της Columbia είναι το winner-take-all ή general ticket. Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη μέθοδο, ο υποψήφιος Πρόεδρος που εξασφαλίζει την πλειοψηφία της λαϊκής ψήφου σε κάθε Πολιτεία αποσπά το σύνολο του αριθμού των Εκλεκτόρων της έναντι των υπολοίπων υποψηφίων που δεν λαμβάνουν κανέναν. Για παράδειγμα, έστω ότι στην Πολιτεία της Νέας Υόρκης αναμετρώνται οι υποψήφιοι Α, Β και Γ και ότι πρώτος σε ψήφους αναδεικνύεται ο Α. Σε αυτήν την περίπτωση, στο Κολλέγιο των Εκλεκτόρων διορίζονται 29 φιλικά προσκείμενοι στον Α, είναι οι Εκλέκτορες οι οποίοι αναμένεται να ψηφίσουν υπέρ του, κατά τη διαδικασία εκλογής του Προέδρου. Οι Πολιτείες της Nebraska και του Maine είναι οι μοναδικές που εφαρμόζουν το περιφερειακό σύστημα (district system), το οποίο αποτελεί παραλλαγή του winner-take-all. Ειδικότερα, υπό το περιφερειακό σύστημα ένα μέρος του συνόλου των Εκλεκτόρων των συγκεκριμένων Πολιτειών εκλέγεται με βάση το τελικό αποτέλεσμα της λαϊκής ψήφου σε όλη την επικράτειά τους, ενώ οι υπόλοιποι επιλέγονται κατά τον ίδιο τρόπο σε επίπεδο εκλογικής περιφέρειας. Κατά συνέπεια, σε αντιδιαστολή με την επικρατούσα πρακτική στις υπόλοιπες48 Πολιτείες, αρκετά συχνά οι συνολικές εκλεκτορικές ψήφοι που προέρχονται από τη Nebraska και το Maine επιμερίζονται μεταξύ των υποψηφίων ανάλογα με το ποσοστό ψήφων που έλαβαν.

7  .Διεξαγωγή Ψηφοφορίας

Για την επιλογή των Εκλεκτόρων που θα τους εκπροσωπήσουν οι Αμερικανοί πολίτες προσέρχονται στις κάλπες κάθε τέσσερα χρόνια. Οι εκλογές διεξάγονται ταυτόχρονα σε όλες τις Πολιτείες, και συγκεκριμένα, την πρώτη Τρίτη μετά την πρώτη Δευτέρα του Νοεμβρίου. Αφού τα αποτελέσματα πιστοποιηθούν από τους Κυβερνήτες, οι Εκλέκτορες κάθε Πολιτείας συνεδριάζουν αρχικά στο έδαφος του τόπου καταγωγής τους και επιλέγουν τον υποψήφιο της προτίμησής τους. Οι συνεδριάσεις, αν και σε διαφορετικά γεωγραφικά σημεία, λαμβάνουν όλες χώρα την πρώτη Τετάρτη μετά τη δεύτερη Δευτέρα του Δεκεμβρίου.

 8  .Τελική επικύρωση των αποτελεσμάτων

Η τελική επικύρωση των αποτελεσμάτων πραγματοποιείται στις 6 Ιανουαρίου του επόμενου έτους στην αίθουσα της Γερουσίας προεδρεύοντος του απερχόμενου Αντιπροέδρου των Η.Π.Α.. Νικητής των εκλογών αναδεικνύεται ο υποψήφιος που συγκεντρώνει τουλάχιστον 270 από το σύνολο των 538 ψήφων των Εκλεκτόρων. Σε περίπτωση που η απαιτούμενη πλειοψηφία δεν επιτευχθεί, ο Πρόεδρος επιλέγεται από τη Βουλή των Αντιπροσώπων ανάμεσα στους τρεις πρώτους υποψηφίους. Στην ειδική αυτή συνεδρίαση κάθε Πολιτεία έχει μία ψήφο. Αντίστοιχα, ο Αντιπρόεδρος εκλέγεται από τη Γερουσία Οι Προεδρικές εκλογές γίνονται ταυτόχρονα με τις εκλογές για την Γερουσία, την Βουλή των Αντιπροσώπων, τις κυβερνητικές, τις νομοθετικές αρχές όλων των Πολιτείων και διάφορα τοπικά δημοψηφίσματα.

 Υ.Γ. Οι πολιτείες «κλειδιά» που δεν μένουν σταθερές στις προτιμήσεις τους, οι αποκαλούμενες “swing states”,  είναι αυτές που αναδεικνύουν  τα τελευταία χρόνια   τον νικητή στις Αμερικάνικες Προεδρικές εκλογές, οι πολιτείες αυτές είναι επτά και συμπεριλαμβάνουν την Arizona, Georgia, Michigan, Nevada, North Carolina, Pennsylvania, και Wisconsin. Ως τελευταία επιβεβαίωση έχουμε τις προεδρικές εκλογές του 2016, όπου ο νικητής των εκλογών, είχε έρθει δεύτερος στον αριθμό ψήφων. Ο νικητής Τραμπ έλαβε το 46,1% (62.984.828 ψήφους), ενώ η ηττηθείσα Κλίντον έλαβε το 48,2% (65.853.514 ψήφους). Η Κλίντον δηλαδή παρότι είχε έρθει πρώτη σε ψήφους σε όλη τη Αμερική, είχε χάσει τις έξη, από τις επτά  πολιτείες “κλειδιά “, είχε χάσει την Arizona, Georgia, Michigan, North Carolina, Pennsylvania και Wisconsin και είχε κερδίσει μόνο τη Nevada. Στις εκλογές του 2020 Ο Τζο Μπάϊντεν, κατάφερε να κερδίσει τις εκλογές έχοντας ανακτήσει έξη από τις Πολιτείες “swing states”,  που είχε χάσει η Χίλαρι Κλίντον, την Arizona. Georgia, την Pennsylvania, το Michigan, Nevada και το Wisconsin.