……. Πολύ κακό για το τίποτα.

 

Τι είναι γενικά ένα μανιφέστο.  

Το μανιφέστο (manifesto) είναι μια δημόσια διακήρυξη αρχών, προθέσεων ή απόψεων, που δημοσιοποιείται συνήθως από ένα άτομο, μια ομάδα, ένα πολιτικό κόμμα ή ένα καλλιτεχνικό κίνημα. Η λέξη είναι Λατινική και  προέρχεται από το επίθετο manifestus, που σημαίνει εμφανής, η σύγχρονη έννοια της λέξης  καθιερώθηκε μέσω των Ιταλών, οι οποίοι τη χρησιμοποιούν για να περιγράψουν μια δημόσια γραπτή δήλωση. Ένα μανιφέστο δεν είναι απλώς μια ανακοίνωση, συνήθως έχει έναν επαναστατικό και σπάνια έναν προγραμματικό χαρακτήρα. Τα κύρια χαρακτηριστικά του είναι η κριτική, το όραμα  και το κάλεσμα σε δράση. 

Η κριτική  συχνά ξεκινά επισημαίνοντας τα προβλήματα της τρέχουσας κατάστασης του status quo. 

Το όραμα προτείνει μια νέα ιδεολογία ή έναν νέο τρόπο δράσης. 

Το κάλεσμα σε δράση  προτρέπει τον λαό να υιοθετήσει και να αγωνιστεί για αυτές τις ιδέες.

Όταν μιλάμε για μανιφέστα, αναφερόμαστε σε κείμενα που δεν είχαν σκοπό απλώς να καταγράψουν την ιστορία, αλλά να την αλλάξουν, από την πολιτική και την οικονομία μέχρι την τέχνη και την τεχνολογία, ορισμένα μανιφέστα  κατάφεραν να συσπειρώσουν εκατομμύρια ανθρώπους ή να ανατρέψουν κατεστημένα αιώνων και να μείνουν ιστορικά.

Τα μανιφέστα που άφησαν εποχή στην παγκόσμια ιστορία:

1. Η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ.

Έτος 1776, κύριος συντάκτης: Τόμας Τζέφερσον. Αν και ουσιαστικά  είναι το έγγραφο ίδρυσης του Αμερικανικού κράτους, παρουσιάστηκε από τον πατέρα του Αμερικανικού έθνους Τζέφερσον ως μανιφέστο για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η ιδέα ότι "όλοι οι άνθρωποι δημιουργούνται ίσοι" και έχουν δικαίωμα στη "ζωή, την ελευθερία και την επιδίωξη της ευτυχίας" αποτέλεσε το πρότυπο για δημοκρατικά κινήματα παγκοσμίως.

2. Το Κομμουνιστικό Μανιφέστο.

Έτος 1848, συγγραφείς: Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς, Ίσως το πιο αναγνωρίσιμο πολιτικό κείμενο όλων των εποχών. Με έμβλημα τη φράση "Ένα φάντασμα πλανάται πάνω από την Ευρώπη" (πως του ξέφυγε αυτό του Αλέξη τότε με την Μέρκελ και τα μνημόνια;), έθεσε τις βάσεις για την ταξική πάλη και την ανάλυση του καπιταλισμού. Το μανιφέστο αυτό άλλαξε τον χάρτη του 20ού αιώνα, επηρεάζοντας επαναστάσεις από τη Ρωσία μέχρι την Κίνα και την Κούβα.

3. Το Μανιφέστο του Φουτουρισμού.

Έτος 1909, συγγραφέας: Φιλίππο Τομάζο Μαρινέττι. Στον χώρο της τέχνης, αυτό το κείμενο συγκλόνισε την Ευρώπη. Ο Μαρινέττι εξύμνησε την ταχύτητα, τη μηχανή, τη βία και τον πόλεμο, ζητώντας την καταστροφή των μουσείων και της παράδοσης. Άνοιξε τον δρόμο για όλα τα μοντέρνα καλλιτεχνικά κινήματα που έκτοτε ακολούθησαν.

4. Το Μανιφέστο του Σουρεαλισμού.

Έτος 1924, συγγραφέας: Αντρέ Μπρετόν. Ο Μπρετόν όρισε τον σουρεαλισμό ως έναν τρόπο να απελευθερωθεί η ανθρώπινη φαντασία από τα δεσμά της λογικής και του ηθικού ελέγχου, αντλώντας έμπνευση από το ασυνείδητο και τα όνειρα. Επηρέασε βαθιά τη ζωγραφική, τη λογοτεχνία και τον κινηματογράφο.

Σύγχρονα Μανιφέστα:

5. Το Μανιφέστο των Ράσελ-Αϊνστάιν. 

Έτος 1955 ένα Μανιφέστο, μια έκκληση του Μπέρτραντ  Ράσελ και Άλμπερτ Αινσταιν υπογεγραμμένη  από κορυφαίους επιστήμονες για τον πυρηνικό αφοπλισμό κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

6. Το Μανιφέστο των 343.

Έτος 1971, Μανιφέστο σε ανοικτή επιστολή που δημοσιεύτηκε με πρωτοβουλία της Σιμόν ντε Μποβουάρ στο Le Nouvel Observateur. Ένα από τα πιο ισχυρά μανιφέστα του φεμινιστικού κινήματος. Γαλλία 343 Γαλλίδες γυναίκες, ανάμεσά τους η Κατρίν Ντενέβ και η Σιμόν ντε Μποβουάρ, το υπέγραψαν δηλώνοντας δημόσια ότι είχαν κάνει έκτρωση, η οποία τότε ήταν ποινικα κολάσιμη σαν κακούργημα. Το Μανιφέστο αυτό οδήγησε τους Γάλλους νομοθέτες στη νομιμοποίηση των αμβλώσεων στη Γαλλία λίγα χρόνια μετά.

7. Το Μανιφέστο της 3ης του Σεπτέμβρη:

Έτος 1974. Διακήρυξη του Ανδρέα Γ, Παπανδρέου την 3η Σεπτεμβρίου 1974,  θεωρείται το θεμελιώδες ιδεολογικό και πολιτικό μανιφέστο που καθόρισε τη φυσιογνωμία του ΠΑΣΟΚ και επηρέασε καταλυτικά την ζωή της Ελλάδας. 

8. Το Μανιφέστο του “Χάκερ”(το δικό μου) : 

Έτος 1986 και με επίσημο τίτλο «Η Συνείδηση ενός Χάκερ», είναι ένα από τα πιο εμβληματικά κείμενα στην ιστορία της ψηφιακής κουλτούρας. Γράφτηκε από τον Loyd Blankenship, γνωστό με το ψευδώνυμο the Mentor, λίγο μετά τη σύλληψή του. Δημοσιεύτηκε στο θρυλικό underground περιοδικό Phrack. Ήταν η εποχή που ο όρος «χάκερ» άρχιζε να αποκτά αρνητική χροιά στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Ο Mentor θέλησε να εξηγήσει ότι η κινητήριος δύναμη πίσω από το hacking δεν ήταν το κέρδος ή η καταστροφή, αλλά η περιέργεια και η δίψα για γνώση. Το μανιφέστο αυτό περιγράφει την ψυχολογία ενός ατόμου που νιώθει "διαφορετικό" μέσα σε ένα άκαμπτο εκπαιδευτικό και κοινωνικό σύστημα.Αυτό το Μανιφέστο  καθόρισε την ηθική και τη φιλοσοφία της ελεύθερης πρόσβασης στην πληροφορία από τότε το 1986, στην αυγή της ψηφιακής εποχής.

9.Το Μανιφέστο των Cluetrain το 1999: 

Έτος 1990  συντάκτες του οι Rick Levine, Christopher Locke, Doc Searls και David Weinberge. Είναι ένα μανιφέστο-σταθμός για το πώς το Διαδίκτυο άλλαξε το μάρκετινγκ και τις ανθρώπινες σχέσεις στην αγορά και προέβλεψαν πώς το Διαδίκτυο θα άλλαζε ριζικά τη σχέση μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών. .

10.Το πρόσφατο Μανιφέστο του Αλέξη Τσίπρα.

Το Μανιφέστο του Αλέξη Τσίπρα αναρτήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης του ίδιου καθώς και από το Ινστιτούτο του την 1η Μαΐου 2026. Τίτλος του «Η κυβερνώσα Αριστερά της νέας εποχής», αν και το κείμενο αποτελεί μια ιδεολογική παρέμβαση 20 σελίδων, δεν είναι παρά μια κοινή προαναγγελία ιδρύσεως κόμματος και μια έκκληση σε όλα τα πολιτικά στελέχη της κεντροαριστεράς να προσχωρήσουν στο νέο του κόμμα που θα ανακοινώσει σε ένα περίπου μήνα. Εκείνο που προξενεί κατάπληξη είναι πως δεν βρέθηκαν κάποιοι από το επιτελείο του ινστιτούτο του, το ΙΑΤ που τον βοήθησαν στην συγγραφή της Ιθάκης, να του πουν ότι ο χαρακτηρισμός ενός κειμένου ως Μανιφέστου δεν βρίσκεται στην έκτασή του, συνήθως είναι σύντομο, ούτε στις μεγαλόστομες υπερβολές του, Μανιφέστο ορίζεται ένα κείμενο που έχει την δυνατότητα να κάνει απόλυτα εμφανείς και χειροπιαστές ρηξικέλευθες ιδέες ενός αδοκίμαστου νέου πολιτικού και να τις  συμπυκνώνει σε μια κραυγή δράσης και όχι στη διακήρυξη ενός πολιτικού που υπήρξε βουλευτής από τον Οκτώβριο του 2009 έως και τον Οκτώβριο του  2025, αρχηγός της Αξιωματικής αντιπολίτευσης από τον Ιούνιο του 2012 έως τον Ιανουαρίου 2015, πρωθυπουργός από τον Ιανουάριο 2015 έως τον Ιούλιο του 2019 και που είναι γνωστές και χειροπιαστές οι ιδέες και οι ικανότητες του. Ο  άνθρωπος αυτός εκτός από τις δοκιμασίες που επί μια πενταετία επέβαλε στον Ελληνικό λαό, τώρα  ταλαιπωρεί ασκόπως και τον εαυτόν του, Από τον Οκτώβριο του 2025, που παραιτήθηκε από βουλευτής ξεκίνησε την παρουσίαση της Ιθάκης σε όλες τις μεγάλες πόλεις της χώρας για να καταλήξει τελικά σε αυτό το κείμενο, που παρουσίασε σαν σπουδαίο Μανιφέστο, στην Αθήνα την 1^η Μαΐου 2026, δηλαδή μετά από περιοδείες οκτώ μηνών, να καταλήξει στην προαναγγελία της ιδρύσεως του νέου κόμματος του και όπως έλεγε ο Σαίξπηρ στο ομώνυμο έργο του “Πολύ κακό για το τίποτα’.